Η απόφαση έχει παρθεί με προσμονή και λαχτάρα. Η σκέψη της συντροφιάς, της αγάπης και της καθημερινής παρουσίας ενός κατοικιδίου γεννά ενθουσιασμό πολύ πριν αυτό φτάσει στο σπίτι.

Η υιοθεσία ενός κατοικιδίου δεν είναι μια παρόρμηση της στιγμής, αλλά μια συνειδητή, υπεύθυνη πράξη για μια ολόκληρη ζωή. Και ακριβώς γι’ αυτό, όταν το ζώο τελικά περνά το κατώφλι του σπιτιού μας, οι προσδοκίες είναι συχνά μεγάλες.

Το μπολ είναι γεμάτο, το κρεβατάκι στη θέση του, όλα δείχνουν όπως θα έπρεπε. Κι όμως, πίσω από αυτή την εικόνα, μπορεί να υπάρχει μια φωνή μέσα μας που να αναρωτιέται: «Γιατί η βαθιά, αυθόρμητη σύνδεση δεν έχει έρθει ακόμη;». «Γιατί, αντί για εκείνο το κύμα αγάπης που περιμέναμε, υπάρχει ένα μάγκωμα και μια στάση «αναμονής» και παρατήρησης;»

Αυτά τα συναισθήματα είναι πολύ πιο συνηθισμένα απ’ όσο φαίνονται. Σπάνια εμφανίζονται στις όμορφες φωτογραφίες και στα βίντεο με χαρούμενα κουτάβια και γάτες που γουργουρίζουν, όμως αποτελούν μέρος της πραγματικότητας. Ο δεσμός με ένα ζώο δεν γεννιέται πάντα με έναν εντυπωσιακό τρόπο, όπως ακριβώς δεν γεννιούνται έτσι και οι περισσότερες ανθρώπινες σχέσεις. Συχνά ο δεσμός χτίζεται αργά, μέσα από τη συνύπαρξη, τις μικρές καθημερινές στιγμές και την αμοιβαία προσαρμογή δύο πλασμάτων που μαθαίνουν σταδιακά να εμπιστεύονται το ένα το άλλο.

Τι γίνεται αν δεν νιώσω αμέσως συναισθηματικό δέσιμο;

Σε αυτό το σημείο πολλοί άνθρωποι αρχίζουν να αναρωτιούνται αν κάτι πάει στραβά, αν έκαναν λάθος επιλογή ή αν δεν είναι «φτιαγμένοι» για να συνυπάρξουν και να αγαπήσουν τελικά ένα κατοικίδιο.

Όμως η έλλειψη άμεσης σύνδεσης δεν είναι ένδειξη αδιαφορίας ή αποτυχίας. Όπως κάθε νέα σχέση, έτσι και αυτή χρειάζεται χρόνο για να αποκτήσει το απαιτούμενο βάθος. Η φροντίδα, οι νέες ευθύνες, οι αλλαγές στη ρουτίνα και η προσπάθεια να γίνουν όλα «σωστά» μπορεί αρχικά να επισκιάσουν το συναίσθημα.

Το ζώο βρίσκεται κι αυτό σε φάση μετάβασης

Την ίδια στιγμή, και το ίδιο το ζώο καλείται να διαχειριστεί μια από τις μεγαλύτερες αλλαγές της ζωής του. Ένα νέο περιβάλλον, άγνωστοι ήχοι και μυρωδιές, νέοι άνθρωποι και ρυθμοί μπορεί να του προκαλούν στρες και φόβο. Πολλά ζώα —ιδιαίτερα όσα προέρχονται από καταφύγια ή έχουν βιώσει τραυματικές εμπειρίες— χρειάζονται χρόνο για να νιώσουν ασφάλεια πριν δείξουν εμπιστοσύνη και τρυφερότητα. Στις περιπτώσεις αυτές η αποστασιοποίηση δεν νοείται ως απόρριψη. Στον αντίποδα είναι προσαρμογή στη νέα πραγματικότητα.

Η ασφάλεια προηγείται της αγάπης

Ο Αμερικανός κτηνίατρος Dr. Marty Becker, ιδρυτής του διεθνούς προγράμματος «Fear Free», τονίζει ότι η σχέση ανθρώπου και ζώου θεμελιώνεται πρώτα στην αίσθηση ασφάλειας. Όταν το ζώο νιώθει ότι το περιβάλλον του είναι ήρεμο, προβλέψιμο και χωρίς απειλές, τότε αρχίζει σταδιακά να ανοίγεται συναισθηματικά. Αυτός είναι και ο λόγος που η έλλειψη άμεσης σύνδεσης δεν αποτελεί ανησυχητικό σημάδι. Σημαίνει απλώς ότι το ζωάκι παρατηρεί, μαθαίνει και προσπαθεί να καταλάβει πού βρίσκεται και αν μπορεί να χαλαρώσει νιώθοντας πως είναι στο σπίτι του και στην οικογένειά του.

Πώς φαίνεται ο δεσμός ζώου – κηδεμόνα όταν αρχίζει να σχηματίζεται

Ο Βρετανός κτηνίατρος και ειδικός στη συμπεριφορά ζώων Dr. Bruce Fogle επισημαίνει ότι τα κατοικίδια δεν εκφράζουν τον δεσμό τους με θεαματικούς ή «ανθρώπινους» τρόπους. Η εμπιστοσύνη φαίνεται στη συμπεριφορά και συγκεκριμένα όταν το ζώο είναι πιο ήρεμο, όταν ανταποκρίνεται στη φωνή και το κάλεσμά μας, όταν επιθυμεί να είναι δίπλα μας ή μας ακολουθεί σε κάθε μας βήμα. Αυτά τα διακριτικά σημάδια είναι τα πρώτα δομικά στοιχεία μιας βαθιάς σχέσης ακόμη κι αν τα χάδια και οι αγκαλιές και τα φιλιά είναι περιορισμένα.

Όταν το παρελθόν δυσκολεύει το παρόν

Αν η υιοθεσία έγινε μετά την απώλεια ενός προηγούμενου κατοικιδίου, το νέο ζώο αποτελεί μέτρο σύγκρισης. Το συναίσθημα είναι απολύτως λογικό καθώς η θλίψη δεν έχει μειωθεί, η ανάμνηση είναι ζωντανή και η καρδιά «ματώνει» ακόμη. Όμως, κάθε πλάσμα είναι μοναδικό και χαρισματικό και αντιλαμβάνεται πλήρως και τις δικές μας ανησυχίες. Ο Dr. Patrick Mahaney, Αμερικανός κτηνίατρος (VMD), πιστοποιημένος στον κτηνιατρικό βελονισμό (CVA), ο οποίος δραστηριοποιείται κυρίως στο Λος Άντζελες, επισημαίνει ότι το αν κάποιος είναι έτοιμος για ένα κατοικίδιο δεν κρίνεται από το πόσο γρήγορα το ερωτεύεται, αλλά από το αν μπορεί να προσφέρει σταθερότητα, χρόνο και φροντίδα. Είναι απολύτως φυσιολογικό να χρειάζονται εβδομάδες ή και μήνες μέχρι να δημιουργηθεί ένας ουσιαστικός δεσμός.

Όταν εμφανίζεται η ενοχή

Πολλοί άνθρωποι νιώθουν ενοχές επειδή δεν αγαπούν αμέσως, σαν να αποτυγχάνουν σε κάτι που «θα έπρεπε» να είναι αυτονόητο. Όμως ο δεσμός δεν είναι υποχρέωση, είναι βιολογική και συναισθηματική διεργασία. Η οξυτοκίνη (η ορμόνη της σύνδεσης) αυξάνεται μέσα από επαναλαμβανόμενες, ήρεμες και θετικές εμπειρίες και είναι προφανές πως δεν εμφανίζεται στιγμιαία. Όταν φύγει η πίεση και η αυτοκριτική, δημιουργείται χώρος για να γεννηθεί κάτι αληθινό, βαθύ και απίστευτα συναισθηματικό. Σκεφτείτε πως όσο συνδέεστε με ένα πλασματάκι που τρέχει, πηδάει, κάνει τις σκανταλιές και τα τερτίπια του, τόσο θα λιώνετε στη θέα του.

Τι βοηθά τον δεσμό να μεγαλώσει

Ο δεσμός με ένα κατοικίδιο δεν δημιουργείται απλώς με προσπάθεια ή προσδοκίες, αλλά με χώρο και συνέπεια. Ακόμη και η απλή, ήσυχη συνύπαρξη έχει μεγάλη σημασία. Το να κάθεται κανείς κοντά στο ζώο όσο διαβάζει, εργάζεται ή ξεκουράζεται, χωρίς να ζητά επαφή ή ανταπόκριση, επιτρέπει σε αυτό να συνηθίσει την παρουσία του ανθρώπου με έναν ασφαλή και μη απειλητικό τρόπο. Έτσι χτίζεται η οικειότητα με το νέο γούνινο φίλο μας χωρίς πίεση.

Η σταθερότητα στην καθημερινότητα παίζει επίσης καθοριστικό ρόλο. Τα ζώα νιώθουν μεγαλύτερη ασφάλεια όταν το φαγητό, οι βόλτες και οι στιγμές παιχνιδιού πραγματοποιούνται περίπου την ίδια ώρα κάθε μέρα. Αυτή η προβλεψιμότητα μειώνει το άγχος και τα βοηθά να χαλαρώνουν, γιατί μαθαίνουν ότι οι ανάγκες τους θα καλύπτονται σταθερά και χωρίς αβεβαιότητα.

Η θετική ενίσχυση αποτελεί έναν ακόμη ισχυρό τρόπο επικοινωνίας. Όταν το ζώο ανταμείβεται με λιχουδιές, παιχνίδι ή έπαινο επειδή πλησίασε, συνεργάστηκε ή αντέδρασε με ηρεμία, μαθαίνει ότι η επαφή με τον άνθρωπο συνδέεται με κάτι καλό. Επίσης, σταδιακά δημιουργείται ένας κοινός κώδικας εμπιστοσύνης και ασφάλειας επωφελής και για τις δύο πλευρές.

Το παιχνίδι και η περιποίηση, όπως το βούρτσισμα ή το ήρεμο χάδι, μπορούν επίσης να λειτουργήσουν ως γέφυρες σύνδεσης, αρκεί να σέβονται τα όρια και τον ρυθμό του ζώου. Να θυμάστε πως όλα τα κατοικίδια δεν είναι έτοιμα για σωματική επαφή από την αρχή, και η αποδοχή αυτής της απόστασης είναι από μόνη της μια πράξη σεβασμού που ενισχύει τον δεσμό.

Τέλος, εξίσου σημαντική είναι η φροντίδα του ίδιου του ανθρώπου. Η υιοθεσία φέρνει αλλαγές, ευθύνες και συχνά συναισθηματική κόπωση. Ένας άνθρωπος που δίνει χώρο στη δική του ξεκούραση και ψυχική ισορροπία γίνεται πιο υπομονετικός, πιο ήρεμος και πιο προβλέψιμος και ακριβώς αυτά τα στοιχεία είναι που κάνουν ένα ζώο να νιώθει πραγματικά ασφαλές.

Πότε χρειάζεται βοήθεια

Αν η αίσθηση αποξένωσης παραμένει έντονη και επώδυνη για μεγάλο διάστημα, ένας κτηνίατρος ή ειδικός συμπεριφοράς μπορεί να βοηθήσει.

Ο δεσμός με ένα κατοικίδιο δεν χρειάζεται να είναι άμεσος και θεαματικός για να είναι αληθινός. Πολλές από τις πιο βαθιές σχέσεις ανθρώπων και ζώων ξεκίνησαν χωρίς φαινομενικό ενθουσιασμό, δίνοντας και παίρνοντας σε καθημερινή βάση, όπως γίνεται και στις ανθρώπινες σχέσεις. Η εμπιστοσύνη και η αγάπη κάνουν θαύματα και μην το ξεχνάτε ποτέ! Μην ξεχνάτε επίσης πως ο άνθρωπος κερδίζει πολύ περισσότερα από την άδολη αγάπη αυτών των υπέροχων πλασμάτων.