Κάθε κηδεμόνας σκύλου έχει την αίσθηση πως ο τετράποδος φίλος του καταλαβαίνει περισσότερα από όσα δείχνει. Οι σκύλοι δεν σκέφτονται με ανθρώπινους όρους, όμως διαθέτουν εξαιρετικά ανεπτυγμένες αισθήσεις και μεγάλη ικανότητα να μας “διαβάζουν”.

Έτσι όταν εμφανίζονται συμπεριφορές όπως το βλέμμα δυσπιστίας όταν υποσχόμαστε μια λιχουδιά που τελικά δεν έρχεται, γεννάται το ερώτημα: Μπορούν οι σκύλοι να καταλάβουν πότε τους λέμε ψέματα;

Τι σημαίνει ψέμα και πώς λειτουργεί η αντίληψη ενός σκύλου

Για τον άνθρωπο, το ψέμα είναι μια συνειδητή πράξη εξαπάτησης. Περιλαμβάνει πρόθεση, επίγνωση της αλήθειας και απόφαση να παρουσιαστεί κάτι διαφορετικό. Οι σκύλοι, ωστόσο, δεν λειτουργούν με παρόμοιες έννοιες και σκέψεις. Δεν αξιολογούν αν είμαστε ειλικρινείς με ηθικούς όρους, αλλά μαθαίνουν μέσα από εμπειρίες, συσχετισμούς και επαναλήψεις.

Για τον σκύλο, λοιπόν, το ψέμα είναι μια ασυνέπεια από εμάς, όταν αυτό που λέμε ή δείχνουμε δεν οδηγεί στο αποτέλεσμα που έχει μάθει να περιμένει. Αν αυτή η ασυνέπεια από πλευράς μας, επαναληφθεί αρκετές φορές, ο σκύλος προσαρμόζει τη συμπεριφορά του.

Μπορούν οι σκύλοι να καταλάβουν την εξαπάτηση; Τι λέει η επιστήμη

Μια μελέτη από το Πανεπιστήμιο του Κιότο στην Ιαπωνία έδειξε ότι οι σκύλοι μπορούν να καταλάβουν πότε ένας άνθρωπος δεν είναι αξιόπιστος και σταματούν να ακολουθούν τις οδηγίες του. Οι ερευνητές πραγματοποίησαν ένα πείραμα, στο οποίο οι σκύλοι δέχθηκαν τρεις διαφορετικούς γύρους υποδείξεων:

– Αρχικά, ένας ερευνητής έδειξε ένα δοχείο που περιείχε τροφή. Ο σκύλος ακολούθησε την υπόδειξη και βρήκε την τροφή.

– Στη συνέχεια, ο ερευνητής έδειξε ένα άδειο δοχείο. Ο σκύλος ακολούθησε την υπόδειξη, αλλά δεν βρήκε τίποτα.

– Τέλος, ο ερευνητής έδειξε ένα τρίτο δοχείο. Αυτή τη φορά, οι περισσότεροι σκύλοι δίστασαν, δείχνοντας ότι είχαν μάθει πως ο άνθρωπος ίσως δεν ήταν αξιόπιστος.

Αυτό υποδηλώνει ότι οι σκύλοι δεν εμπιστεύονται τυφλά τους ανθρώπους αλλά παρατηρούν μοτίβα και παίρνουν αποφάσεις βάσει προηγούμενων εμπειριών. Μελέτες έχουν επίσης δείξει ότι οι σκύλοι κοιτούν τους ανθρώπους που εμπιστεύονται για επιβεβαίωση όταν νιώθουν αβεβαιότητα σε μια κατάσταση.

Η δύναμη της παρατήρησης

Οι σκύλοι είναι εξαιρετικοί παρατηρητές της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Μπορούν να διαβάζουν τις εκφράσεις του προσώπου μας, τη στάση του σώματος και τον τόνο της φωνής μας. Συχνά δίνουν μεγαλύτερη σημασία σε αυτά τα μη λεκτικά σήματα παρά στις ίδιες τις λέξεις.

Αν, για παράδειγμα, πούμε με χαρούμενο τόνο “όχι”, πολλοί σκύλοι θα αντιδράσουν σαν να άκουσαν κάτι θετικό. Αντίστροφα, ένα “μπράβο” ειπωμένο με αυστηρή φωνή μπορεί να τους προκαλέσει σύγχυση ή άγχος. Αυτό σημαίνει ότι όταν “λέμε ψέματα” με λόγια, αλλά το σώμα και η φωνή μας εκπέμπουν διαφορετικά σήματα, ο σκύλος είναι πολύ πιθανό να εμπιστευτεί τα δεύτερα.

Μνήμη και εμπειρία

Οι σκύλοι έχουν καλή μνήμη, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για γεγονότα που σχετίζονται με ανταμοιβή ή απογοήτευση. Αν πούμε επανειλημμένα “πάμε βόλτα” χωρίς ποτέ να ακολουθεί βόλτα, ο σκύλος θα αρχίσει να αμφισβητεί αυτή τη λέξη. Δεν θα σκεφτεί ότι του λέμε ψέματα, αλλά θα πάψει να ενθουσιάζεται ή να αντιδρά σε αυτό το ερέθισμα.

Έρευνες στην εκπαίδευση σκύλων δείχνουν ότι όταν ένας άνθρωπος δείχνει επανειλημμένα λάθος κατεύθυνση για μια λιχουδιά, οι σκύλοι σταδιακά παύουν να τον εμπιστεύονται και αρχίζουν να βασίζονται περισσότερο στις δικές τους αισθήσεις. Αυτό υποδηλώνει ότι μπορούν να αξιολογήσουν την αξιοπιστία μας με βάση το παρελθόν και τη δική μας συνέπεια.

Εμπιστοσύνη και δεσμός

Η σχέση ανθρώπου – σκύλου βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην εμπιστοσύνη. Όταν αυτή η εμπιστοσύνη επηρεάζεται ή “χαλάει”, ο σκύλος μπορεί να γίνει πιο επιφυλακτικός, λιγότερο πρόθυμος να συνεργαστεί ή ακόμη και αγχωμένος. Μικρά «αθώα ψέματα», όπως το να τον φωνάζουμε γλυκά για να του κόψουμε τα νύχια ή να τον βάλουμε στο μπάνιο, μπορεί να έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες.

Ο σκύλος μαθαίνει ότι το κάλεσμα δεν σημαίνει πάντα κάτι ευχάριστο. Έτσι, την επόμενη φορά μπορεί να διστάσει ή να αρνηθεί να έρθει. Δεν θα το κάνει λόγω πείσματος, αλλά επειδή προσαρμόζει τη συμπεριφορά του βασισμένος στις εμπειρίες του.

Καταλαβαίνουν οι σκύλοι τις προθέσεις μας;

Αν και δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι οι σκύλοι κατανοούν την έννοια της πρόθεσης, φαίνεται ότι αντιλαμβάνονται πότε είμαστε αναποφάσιστοι ή αγχωμένοι. Η όσφρησή τους μπορεί να ανιχνεύσει αλλαγές στις ορμόνες μας που σχετίζονται με το στρες ή τον ενθουσιασμό.

Έτσι, αν προσπαθούμε να ξεγελάσουμε έναν σκύλο ενώ μέσα μας νιώθουμε ενοχή η αμφιβολία, είναι πιθανό να το αντιληφθεί. Όχι επειδή καταλαβαίνει το ψέμα, αλλά επειδή αντιλαμβάνεται τις αλλαγές στην εσωτερική μας κατάσταση.

Συμπερασματικά, οι σκύλοι δεν καταλαβαίνουν το ψέμα όπως οι άνθρωποι, αλλά μπορούν να αντιληφθούν πότε οι πράξεις μας δεν συμβαδίζουν με τα λόγια μας. Μέσα από την παρατήρηση, τη μνήμη και την εμπειρία, μαθαίνουν πόσο αξιόπιστοι είμαστε και προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους ανάλογα.