Σκέψου το έτσι: πρόκειται να διαλέξεις τον συγκάτοικό σου για τα επόμενα 10 με 15 χρόνια. Κάποιον που θα μοιράζεσαι μαζί του το σπίτι, το πρόγραμμά σου, τα Σαββατοκύριακά σου, τις διακοπές σου, τα χρήματά σου. Κάποιον που δεν μπορείς να «χωρίσεις» όταν τα πράγματα δυσκολέψουν — γιατί δεν είναι επιλογή να τον εγκαταλείψεις.

Θα τον επέλεγες στην τύχη, επειδή σου άρεσε μια φωτογραφία του;

Οι περισσότεροι άνθρωποι αυτό ακριβώς κάνουν με τον σκύλο τους. Και μετά από 6 μήνες αναρωτιούνται γιατί η καθημερινότητά τους έχει μετατραπεί σε εφιάλτη.

Σ’ αυτό το άρθρο θα καταλάβεις τι κάνουν λάθος οι περισσότεροι, ποιες δύο αποφάσεις πρέπει να πάρεις πριν φέρεις σκύλο στο σπίτι και ποιο είναι το κριτήριο που σχεδόν κανείς δεν λαμβάνει υπόψη — αλλά είναι το σημαντικότερο απ’ όλα.

Το πρώτο μεγάλο λάθος: Επιλογή με το μάτι

Το 90% του κόσμου διαλέγει σκύλο γιατί του άρεσε πώς φαίνεται. Είδε μια φυλή στο Instagram, ξετρελάθηκε με ένα κουτάβι σε ένα βίντεο, ή απλώς σκέφτηκε «πάντα ήθελα έναν τέτοιο».

Αυτό είναι σαν να επιλέγεις επάγγελμα μόνο και μόνο επειδή σου αρέσει η στολή. Γρήγορα όμως θα ξεχάσεις τη στολή αν δουλεύεις καθημερινά για 8 ώρες σε κάτι που δεν σου αρέσει.

Με τον σκύλο ισχύει ακριβώς το ίδιο. Το χρώμα του τριχώματος, το μέγεθος των αυτιών και το σχήμα της μύτης σε απασχολούν στη φωτογραφία. Στην καθημερινότητα σε απασχολεί η ενέργειά του, ο χαρακτήρας του, το πώς αντιδρά σε άλλους σκύλους, πόσο εύκολα στρεσάρεται, πόσο χρόνο θέλει καθημερινά από εσένα.

Ο σκύλος σου δεν είναι άνθρωπος. Δεν θα «καταλάβει» ότι προτιμάς να δεις Netflix το Σάββατο επειδή δούλεψες όλη την εβδομάδα. Αν οι ανάγκες του δεν καλυφθούν, θα βρει τρόπο να σου το δείξει – συνήθως με τρόπο που δεν θα σου αρέσει καθόλου.

Ερώτηση 1: Θες κουτάβι ή ενήλικο σκύλο;

Αυτή είναι η πρώτη απόφαση. Και ξαφνιάζει πολλούς η συμβουλή μου:

Αν ψάχνεις σκύλο απλά για συντροφιά, πήγαινε σε ενήλικο σκύλο. Υιοθεσία ή αγορά, δεν έχει σημασία — πάρε έναν ενήλικο.

Ο λόγος είναι απλός: σε έναν ενήλικο βλέπεις ξεκάθαρα με τι έχεις να κάνεις. Η ενέργεια, ο χαρακτήρας, η ανεκτικότητά του σε ερεθίσματα, ο τρόπος που αντιδρά σε νέους ανθρώπους – όλα αυτά είναι ορατά από την πρώτη μέρα.

Οι περισσότεροι θα μου πουν: «Μα εγώ θέλω κουτάβι για να το μάθω από την αρχή όπως εγώ θέλω.»

Καταλαβαίνω τη σκέψη. Αλλά η αλήθεια είναι ότι αυτό δουλεύει μόνο όταν έχεις ταυτόχρονα:

– Χρόνο καθημερινά από τους πρώτους μήνες
– Γνώση πάνω στο πώς μεγαλώνει σωστά ένα κουτάβι
– Υπομονή για τα δαγκώματα, τα ατυχήματα, τις καταστροφές
– Κυρίως, ένα κουτάβι με τον σωστό χαρακτήρα για σένα

Όταν λείπει έστω και ένα από τα παραπάνω, το αποτέλεσμα είναι προβληματικό. Κάτι ακόμα που πρέπει να θυμάσαι είναι ότι η γενετική του κουταβιού σου – η προδιάθεσή του σε φόβο, σε επιθετικότητα, σε υπερκινητικότητα – υπάρχει ήδη τη στιγμή που θα το πάρεις. Καμία εκπαίδευση δεν την εξαφανίζει.

Ερώτηση 2: Ράτσα ή ημίαιμο;

Αν αποφασίσεις για ράτσα, υπάρχει μόνο ένας σωστός δρόμος: σοβαρός εκτροφέας. Όχι μεσάζοντας, όχι online αγγελία με φωτογραφία, όχι «μου το έφεραν φθηνά από Βουλγαρία».

Ένας πραγματικός εκτροφέας ξέρει κάθε κουτάβι της γέννας του μέσα κι έξω. Μπορεί να σου πει ποιο είναι το πιο ήρεμο, ποιο το πιο θαρραλέο, ποιο το πιο ανασφαλές — και να σου προτείνει αυτό που ταιριάζει στον δικό σου τρόπο ζωής.

Όταν αγοράζεις έτσι, το κουτάβι μπορεί να κοστίσει παραπάνω, αλλά γλιτώνεις χρήματα, χρόνο και ψυχολογική φθορά τα επόμενα χρόνια.

Αν από την άλλη παίρνεις σκύλο από έμπορο, βάσει μιας φωτογραφίας στο τηλέφωνό σου, να είσαι έτοιμος για ό,τι κατεβάσει η γενετική: κληρονομικά προβλήματα υγείας, προσωπικότητα εντελώς διαφορετική από τη ράτσα, κουτάβι που μεγάλωσε χωρίς κοινωνικοποίηση στις πιο κρίσιμες εβδομάδες.

Για όσους θέλουν απλά σκύλο συντροφιάς, η καλύτερή μου σύσταση είναι ξεκάθαρη: υιοθέτησε ένα ημίαιμο. Συνήθως είναι πιο υγιή — οι καθαρόαιμες ράτσες δημιουργήθηκαν μέσα από στενές διασταυρώσεις και πολλές κουβαλάνε κληρονομικές παθήσεις. Και φυσικά, σώζεις μια ζωή.

Το κριτήριο που σχεδόν όλοι αγνοούν: Ο χαρακτήρας

Εδώ είναι το σημείο που χάνουν οι περισσότεροι:

Ο χαρακτήρας ενός κουταβιού διαφέρει δραματικά ακόμα κι ανάμεσα σε αδέρφια της ίδιας γέννας.

Τρία κουτάβια που γεννήθηκαν το ίδιο πρωί, από την ίδια μητέρα, μπορεί να γίνουν εντελώς διαφορετικοί σκύλοι. Ο ένας ισορροπημένος και συνεργάσιμος, ο άλλος υπερκινητικός που δεν ησυχάζει ποτέ, ο τρίτος ντροπαλός που τρομάζει με κάθε θόρυβο.

Ένας εκπαιδευτής με εμπειρία μπορεί να αναγνωρίσει αυτά τα βασικά χαρακτηριστικά σε κουτάβια μόλις 2 μηνών. Γι’ αυτό επιμένω: αν έχεις τη δυνατότητα, πάρε μαζί σου έναν εκπαιδευτή όταν πας να διαλέξεις. Θα σου γλιτώσει χρόνια δυσκολίας.

Πώς να μην ξεγελαστείς στη γέννα

Έφτασες στον εκτροφέα ή στο καταφύγιο. Τα κουτάβια τρέχουν προς εσένα. Ένα από αυτά είναι πρώτο και πιο έντονο – πηδάει επάνω σου, σου τραβάει τα κορδόνια, σου δαγκώνει τα δάχτυλα παιχνιδιάρικα.

«Κοίτα πόσο ζωηρό! Αυτό μας διάλεξε!»

Σχεδόν όλοι πέφτουν σ’ αυτή την παγίδα. Και παίρνουν ακριβώς το χειρότερο κουτάβι για έναν μέσο, άπειρο ιδιοκτήτη: αυτό με την πιο υψηλή ενέργεια, τις πιο έντονες αντιδράσεις, την πιο έντονη ανάγκη για καθημερινή δουλειά.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, η ιδανική επιλογή είναι εντελώς αντίθετη. Ένα κουτάβι ήρεμο, που δεν σε δαγκώνει, που δεν τρομάζει εύκολα αλλά και δεν είναι υπερδιεγερμένο, που παρατηρεί τον κόσμο πριν αντιδράσει. Αυτό είναι το κουτάβι που θα μπορέσεις να διαχειριστείς, να εκπαιδεύσεις και να απολαύσεις.

Σεβάσου τη φυλή που επιλέγεις

Κάτι τελευταίο που πρέπει να μπει στο μυαλό σου πριν αποφασίσεις: οι ράτσες δεν είναι αξεσουάρ. Φτιάχτηκαν από τον άνθρωπο για συγκεκριμένες δουλειές — φύλαξη, βοσκή, κυνήγι, έλξη, διάσωση. Τα ένστικτα αυτά δεν εξαφανίζονται επειδή μετακόμισαν σε διαμέρισμα.

Αν διαλέξεις Husky, θα πρέπει να είσαι έτοιμος για σκύλο που χρειάζεται ώρες εκτόνωσης καθημερινά. Αν πάρεις Border Collie, είναι κυριολεκτικά ζώο εργασίας — θα θέλει δουλειά, όχι μια βόλτα των 20 λεπτών. Αν πάρεις Malinois, καλό είναι να ξέρεις ότι πήρες αθλητή ολυμπιακού επιπέδου, όχι σκύλο για τον καναπέ.

Διάλεξες συγκεκριμένη φυλή γι’ αυτό που είναι. Μείνε μαζί της σ’ αυτό που είναι.

Συμπέρασμα

Η επιλογή του σκύλου είναι πιο σημαντική από όλη την εκπαίδευση που θα κάνεις μετά. Αν διαλέξεις σκύλο που δεν ταιριάζει στη ζωή σου, ο καλύτερος εκπαιδευτής του κόσμου δεν θα μπορέσει να αλλάξει αυτό που είσαι εσύ – ούτε αυτό που είναι εκείνος.

Σταμάτα να κοιτάς φωτογραφίες. Σκέψου πόσες ώρες έχεις καθημερινά. Σκέψου πόση ενέργεια μπορείς να δώσεις πραγματικά – όχι θεωρητικά. Σκέψου τι σπίτι έχεις, τι πρόγραμμα, τι διάθεση.

Κι όταν πας να διαλέξεις, αγνόησε το κουτάβι που πηδάει στα πόδια σου πρώτο. Κάτσε λίγο παραπέρα. Παρατήρησε. Βρες αυτό που στέκεται, σε κοιτάει και πλησιάζει με τους δικούς του όρους.

Αυτός είναι ο σκύλος που θα σε κάνει να ξυπνάς με χαμόγελο για τα επόμενα 15 χρόνια.

Γιάννης Ψαρόπουλος
Εκπαιδευτής σκύλων – Dog Secret