Υπάρχουν σκύλοι που δεν φοβούνται απλώς τον κόσμο γύρω τους αλλά τρέμουν τόσο πολύ που δυσκολεύονται να εμπιστευτούν ακόμη και τους δικούς τους ανθρώπους που προσπαθούν να τα βοηθήσουν.

Αν είστε ήδη με ένα τέτοιο πλάσμα ή σκέφτεστε να υιοθετήσετε, και θέλετε να το βοηθήσετε, πρέπει να ξέρετε ότι θα ξεκινήσετε ένα πολύ ιδιαίτερο «ταξίδι». Ένα «ταξίδι» χωρίς γρήγορες λύσεις και εντυπωσιακές αλλαγές από τη μία μέρα στην άλλη. Θα υπάρξουν στιγμές που θα δοκιμάσουν την υπομονή σας, αλλά και εκείνες οι σιωπηλές, συγκλονιστικές στιγμές όπου θα δείτε να έρχεται σιγά σιγά η εμπιστοσύνη στο βλέμμα του μικρού τετράποδου φίλου σας.

Οι λόγοι που ένας σκύλος φοβάται τόσο έντονα δεν είναι ποτέ ίδιοι καθώς κάθε περίπτωση είναι μοναδική. Μπορεί να πρόκειται για έναν πιο ευαίσθητο χαρακτήρα, για έλλειψη σωστής κοινωνικοποίησης όταν ήταν κουτάβι ή για δυσάρεστες εμπειρίες που τον έμαθαν να αντιμετωπίζει τον κόσμο ως απειλή. Επίσης, δεν είναι σπάνιο ένας σκύλος να είναι ήρεμος μέσα στο σπίτι και, μόλις βρεθεί έξω, να αλλάζει εντελώς συμπεριφορά, αποφεύγοντας ζώα, ανθρώπους- ακόμα και εσάς.

Η εμπιστοσύνη ξεκινά από την απόσταση

Η εμπιστοσύνη ξεκινά όταν ο σκύλος έχει χώρο και νιώθει πως ελέγχει πλήρως την κατάσταση. Κάθε φορά που πλησιάζουμε και εκείνος δείχνει να φοβάται, το σωστό είναι να κάνουμε πίσω σεβόμενοι τα «θέλω», τις αδυναμίες και τις ανάγκες του όπως θα κάναμε και στο παιδί μας. Αυτό το «βήμα πίσω» είναι στην πραγματικότητα ένα βήμα που θα μας φέρει πιο κοντά και θα οικοδομήσει την πολυπόθητη εμπιστοσύνη.

Η επικοινωνία με έναν φοβισμένο σκύλο δεν ξεκινά με άγγιγμα. Στον αντίποδα, ξεκινά με απόσταση και παρατήρηση. Σε αυτό το πλαίσιο, το clicker training μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμο εργαλείο γιατί κάθε μικρή, θετική συμπεριφορά συνδέεται με έναν συγκεκριμένο ήχο και μια ανταμοιβή, βοηθώντας τον σκύλο να κατανοήσει τι είναι ασφαλές και επιθυμητό.

Στην αρχή, η διαδικασία μπορεί να αφορά πολύ απλά πράγματα, όπως το να κοιτάξει ένα αντικείμενο ή να το πλησιάσει διστακτικά. Σταδιακά, το ζώο αποκτά αυτοπεποίθηση, αρχίζει να κάνει μικρά βήματα προς την αλληλεπίδραση, πάντα με δική του πρωτοβουλία.

Κάποια στιγμή μπορεί να εμφανιστούν οι πρώτες, διστακτικές προσπάθειες επαφής, όπως το να πλησιάσει το χέρι του κηδεμόνα του ή να το αγγίξει ελαφρά με τη μουσούδα του. Αυτές οι στιγμές είναι καθοριστικές, γιατί σηματοδοτούν την αρχή μιας νέας μορφής επικοινωνίας που βασίζεται στην εμπιστοσύνη και όχι στην πίεση. Ο σκύλος εκτίθεται σταδιακά σε ό,τι τον φοβίζει, ενώ παράλληλα το συνδέει με ευχάριστους συνειρμούς επιτρέποντάς του να προσεγγίσει τον κόσμο με μεγαλύτερη ασφάλεια και αυτοπεποίθηση.

Η σημασία της ρουτίνας

Ο σκύλος και η γάτα αγαπούν τη ρουτίνα και αγχώνονται με τις αλλαγές. Η σταθερή καθημερινότητα βοηθά τον σκύλο να χαλαρώσει. Όταν γνωρίζει τι να περιμένει, μειώνεται το άγχος και δημιουργείται μια αίσθηση ελέγχου. Σταθερές ώρες φαγητού και βόλτας παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς του δίνουν ένα προβλέψιμο πλαίσιο μέσα στο οποίο μπορεί να κινηθεί με μεγαλύτερη ασφάλεια. Όταν οι βασικές του ανάγκες καλύπτονται με συνέπεια, αρχίζει σταδιακά να νιώθει πιο σίγουρος για το περιβάλλον του και τον εαυτό του.

Ένας συγκεκριμένος χώρος στο σπίτι, ένα ήσυχο σημείο ή ένα crate μπορεί να γίνει το καταφύγιό του. Εκεί μπορεί να αποσύρεται χωρίς να τον ενοχλεί κανείς. Η αίσθηση ότι έχει ένα ασφαλές μέρος, με γνώριμες μυρωδιές, την κουβέρτα και τα παιχνίδια του είναι καθοριστική για την ηρεμία του.

Βέβαια, μην περιμένετε η πρόοδος να είναι εντυπωσιακή. Ένα βλέμμα, λίγη περιέργεια, μια διστακτική κίνηση είναι σημαντικά σημάδια και σε αυτή τη διαδρομή ακόμη και η παραμικρή αλλαγή έχει ανεκτίμητη αξία.

Ένας σκύλος που φοβάται δεν το δείχνει πάντα έντονα. Το σώμα του μπορεί να είναι σφιγμένο, να αποφεύγει το βλέμμα, να χασμουριέται ή να γλείφει τα χείλη του. Αυτά είναι σημάδια ότι έχει ξεπεράσει το όριο άνεσής του. Σε εκείνο το σημείο δεν χρειάζεται πίεση, καθώς οποιαδήποτε επιμονή μας μπορεί να οδηγήσει σε πισωγύρισμα.

Η καθημερινότητα με έναν φοβισμένο σκύλο

Όταν έχετε επισκέπτες, είναι σημαντικό να μην τον πιέζετε να τους πλησιάσει. Οι άνθρωποι πρέπει να τον «αγνοούν» και να του επιτρέπουν να παρατηρεί από απόσταση. Στη βόλτα, προτιμήστε ήσυχες και αρχικά γνώριμες διαδρομές και δώστε του χρόνο όταν φοβάται. Αν «παγώσει» ή θέλει να απομακρυνθεί, σεβαστείτε τον ρυθμό του.

Αν φοβάται ακόμη και εσάς, η λύση είναι η ηρεμία. Καθίστε στον ίδιο χώρο χωρίς να τον κοιτάτε, αφήστε λιχουδιές και αφήστε τον να σας πλησιάσει όταν και αν είναι έτοιμος.

Η πίεση, η απότομη έκθεση και η επιμονή για επαφή είναι από τα πιο συχνά λάθη, όπως και η τιμωρία. Ο φόβος δεν διορθώνεται με τιμωρία και μπορεί να οδηγήσει σε πιο έντονες αντιδράσεις.

Φυσικά σε κάποιες περιπτώσεις, η βοήθεια ενός ειδικού είναι απαραίτητη. Αν ο σκύλος δεν τρώει παρουσία ανθρώπου, δεν μπορεί να βγει βόλτα ή βρίσκεται σε συνεχές στρες, ένας επαγγελματίας μπορεί να καθοδηγήσει τη διαδικασία με ασφάλεια. Ο στόχος δεν είναι να αγαπήσει τους πάντες αλλά να νιώσει ασφάλεια. Όπως επισημαίνει ο Cesar Millan, γνωστός εκπαιδευτής σκύλων που δραστηριοποιείται κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο σκύλος αντιλαμβάνεται πρώτα την ενέργεια και μετά τις πράξεις. Παράλληλα, η Patricia McConnell, Αμερικανίδα ζωολόγος και ειδικός στη συμπεριφορά των ζώων, υπενθυμίζει ότι ο φόβος δεν ξεπερνιέται με πίεση αλλά με ασφάλεια και υπομονή.

Η πρόοδος, να ξέρετε, δεν έρχεται με άλματα αλλά με μικρά σταθερά βήματα που δεν επιβάλλονται αλλά κερδίζονται. Και αυτή η σχέση είναι ίσως το πιο όμορφο αποτέλεσμα αυτού του μοναδικού ταξιδιού με τον υπέροχο πλάσμα που είναι δίπλα μας.

Με πληροφορίες από American Kennel Club, ASPCA και Whole Dog Journal.