Από όλα τα πλάσματα που κολυμπούν στους ωκεανούς του κόσμου, λίγα είναι τόσο συναρπαστικά και εντυπωσιακά όσο ο μεγάλος λευκός καρχαρίας.

Αυτός ο εμβληματικός θηρευτής έχει αιχμαλωτίσει τη φαντασία των ανθρώπων με το τεράστιο μέγεθός του, τα δυνατά σαγόνια του και τη φήμη του για επιθέσεις σε ανθρώπους. Η ταινία άλλωστε Jaws τον παρουσιάζει ως σύμβολο τρόμου και επιθετικότητας.

Η αλήθεια είναι ότι σπάνια στοχεύει ανθρώπους. Οι περισσότερες «επαφές» φαίνεται να είναι δοκιμαστικά δαγκώματα από περιέργεια και όχι κυνηγετική συμπεριφορά.

Ακολουθούν άγνωστα πράγματα για τον μεγάλο λευκό καρχαρία (Carcharodon carcharias) που θα σας βοηθήσουν να κατανοήσετε και να εκτιμήσετε αυτό το πραγματικά απίστευτο πλάσμα.

1. Το σώμα του δεν είναι εντελώς λευκό

Το όνομα των λευκών καρχαριών προέρχεται από την άσπρη κοιλιά τους — το υπόλοιπο σώμα τους έχει γκριζομπλε ή καφέ χρώμα, κάτι που τους βοηθά να καμουφλάρονται στον ωκεανό όταν τους βλέπει κανείς από πάνω.

2. Είναι ένας από τους μεγαλύτερους θαλάσσιους θηρευτές

Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους θηρευτές που ζουν στη θάλασσα. Αξίζει να αναφέρουμε το εντυπωσιακό του μέγεθος καθώς μπορεί να φτάσει έως και τα 6 μέτρα σε μήκος και να ζυγίζει περίπου 3.000 κιλά.

Το σώμα του έχει σχήμα τορπίλης, κάτι που τον βοηθάει να αναπτύσσει εκρηκτικές ταχύτητες μέσα στο νερό. Αυτό, μαζί με το κωνικό σχήμα του κεφαλιού του και τα μεγάλα σαγόνια γεμάτα κοφτερά δόντια, του επιτρέπει να στήνει ενέδρες στο θήραμά του, επιτιθέμενος γρήγορα και δαγκώνοντας με δύναμη, με στόχο να προκαλέσει θανατηφόρο πλήγμα. Μπορεί επίσης να ταξιδεύει χιλιάδες χιλιόμετρα στον ωκεανό και όμως να επιστρέφει σε συγκεκριμένες περιοχές, σαν να έχει «χαρτογραφημένη μνήμη» των θαλασσών.

3. Το δέρμα του μοιάζει με γυαλόχαρτο

Το δέρμα του δεν μοιάζει καθόλου με αυτό που έχουμε στα περισσότερα ψάρια ή ζώα. Στην πραγματικότητα, είναι τραχύ σαν γυαλόχαρτο. Αυτό συμβαίνει επειδή καλύπτεται από μικροσκοπικές δομές που λέγονται πλακοειδή λέπια ή δερματικά οδοντίδια. Αυτά μοιάζουν με μικρά δόντια και είναι φτιαγμένα από το ίδιο υλικό με τα δόντια του. Είναι στραμμένα προς την ουρά, κάτι που βοηθά το ζώο να κινείται πιο γρήγορα στο νερό μειώνοντας την τριβή.

4. Έχει έως και 300 δόντια στο στόμα του

Τα δόντια του λευκού καρχαρία είναι από τα πιο εντυπωσιακά χαρακτηριστικά του. Έχουν τριγωνικό σχήμα και είναι πολύ κοφτερά, με πριονωτές άκρες (σαν μικρό πριόνι). Αυτό το σχήμα τον βοηθά να σκίζει μεγάλα κομμάτια από τη λεία του με μεγάλη ευκολία, αντί να τη μασά.

Συνήθως έχει περίπου 300 δόντια στο στόμα του. Επειδή πέφτουν και ανανεώνονται συνεχώς, κατά τη διάρκεια της ζωής του μπορεί να βγάλει χιλιάδες (ακόμη και δεκάδες χιλιάδες) δόντια συνολικά.

Αυτό το «σύστημα ανανέωσης» τον βοηθά να παραμένει πάντα έτοιμος για κυνήγι, χωρίς να χάνει την αποτελεσματικότητά του.

5. Ζει περίπου 40 χρόνια

Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο για τον μεγάλο λευκό καρχαρία είναι η μακροζωία του, καθώς πρόκειται για ένα ζώο που μπορεί να ζήσει πολλά χρόνια, δηλαδή έως 40.

Έχει αργό ρυθμό ανάπτυξης και σεξουαλικής ωρίμανσης, η οποία εμφανίζεται όταν το αρσενικό είναι σχεδόν δέκα ετών και έχει μήκος περίπου 4 μέτρα. Τα θηλυκά, από την άλλη, φτάνουν σε αυτό το στάδιο από τα 12 έως τα 17 χρόνια ηλικίας, όταν έχουν μήκος μεταξύ 4,5 και 4,8 μέτρων

6. Μπορεί να εκτοξευθεί έξω από το νερό

Το να πηδήξει κανείς έξω από το νερό- όπως η φάλαινα- απαιτεί πολλή ενέργεια, οπότε οι μεγάλοι λευκοί καρχαρίες το κάνουν μόνο όταν προσπαθούν να πιάσουν το αγαπημένο τους θήραμα, τις φώκιες, αλλά και στη διάρκεια καταδιώξεων, όταν προσπαθούν να επιτεθούν στο θήραμά τους από κάτω. Και όσο για το πόσο τρέχουν, τα πράγματα εδώ είναι εντυπωσιακά καθώς οι λευκοί καρχαρίες μπορούν να αναπτύξουν ταχύτητες περίπου 35 έως 40χιλιομέτρων.

Αυτή βέβαια τη μέγιστη ταχύτητα ο λευκός καρχαρίας δεν τη διατηρεί για πολλή ώρα- τη χρησιμοποιεί κυρίως σε ξαφνικές επιθέσεις, όταν κυνηγά θηράματα. Στην καθημερινή του κίνηση, κολυμπά πολύ πιο αργά για να εξοικονομεί ενέργεια.

7. Είναι περίεργος με τους ανθρώπους (αλλά δεν πεινάει για αυτούς)

Κάθε χρόνο, καταγράφονται πάνω από 100 επιθέσεις καρχαριών σε όλον τον κόσμο. Μόνο το ένα τρίτο από αυτές προέρχεται από μεγάλους λευκούς καρχαρίες. Οι μισές από αυτές είναι απρόκλητες, ενώ οι υπόλοιπες συμβαίνουν σε σκάφη που μπαίνουν στην περιοχή τους ή σε ανθρώπους που τους παρενοχλούν ή προσπαθούν να τους ταΐσουν.

Όπως αναφέραμε και πιο πάνω, οι μεγάλοι λευκοί καρχαρίες δεν προσπαθούν να μας φάνε. Έρευνες δείχνουν ότι ένας περίεργος μεγάλος λευκός καρχαρίας μπορεί να δοκιμάσει αν ένας άνθρωπος είναι κάτι που θέλει να φάει κάνοντας ένα «δοκιμαστικό δάγκωμα». Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι καρχαρίες μπορεί να μας περνούν για ένα περίεργο είδος φώκιας.

Η αλήθεια είναι ότι ο άνθρωπος τους έχει κάνει πολύ μεγαλύτερο κακό σκοτώνοντας 100 εκατομμύρια καρχαρίες- όλων των ειδών- κάθε χρόνο. Αυτός είναι και ο λόγος που ο λευκός καρχαρίας είναι προστατευόμενο είδος. Στη Μεσόγειο Θάλασσα κινδυνεύει να εξαφανιστεί, με την παράνομη αλιεία να συμβάλλει στη μείωση του πληθυσμού του. Τα 20 είδη καρχαριών της Μεσογείου προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο, πράγμα που σημαίνει ότι είναι παράνομο να αλιεύονται ή να πωλούνται.

8. Έχει ειδικούς μυς για να διατηρεί τη θερμοκρασία του σώματός του

Οι μεγάλοι λευκοί καρχαρίες είναι ιδιαίτερα προσαρμοστικοί, κάτι που τους επιτρέπει να ζουν σε νερά που είναι πολύ ψυχρά για άλλους καρχαρίες. Αυτή η λειτουργία ονομάζεται «περιφερειακή ενδοθερμία». Πρόκειται για έναν φυσιολογικό μηχανισμό που επιτρέπει σε ορισμένα ψάρια και ερπετά να διατηρούν συγκεκριμένα μέρη του σώματός τους (όπως οι μύες, ο εγκέφαλος ή τα μάτια) θερμότερα από το γύρω περιβάλλον, ενώ τα άκρα ή άλλες περιοχές παραμένουν πιο δροσερά.

9. Υπάρχουν ακόμα πολλά πράγματα που πρέπει να μάθουμε για τον λευκό καρχαρία

Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν πολλά για το πώς κοινωνικοποιούνται οι μεγάλοι λευκοί καρχαρίες. Συνήθως έχουν παρατηρηθεί να ζουν μόνοι, αν και έχουν βρεθεί και ζευγάρια που ταξιδεύουν και κυνηγούν μαζί. Κάποιοι από αυτούς τους καρχαρίες παραμένουν στην ίδια περιοχή σε όλη τους τη ζωή, ενώ άλλοι διανύουν μεγάλες αποστάσεις- ένας καρχαρίας από τη Νότια Αφρική καταγράφηκε να κολυμπά μέχρι την Αυστραλία και πίσω. Παρ’ όλα αυτά, συνολικά γνωρίζουμε λίγα για πολλές συνήθειές τους.

Συμπερασματικά, ο μεγάλος λευκός καρχαρίας είναι ένα από τα πιο συναρπαστικά και εμβληματικά πλάσματα του ωκεανού. Αν και συχνά προκαλεί φόβο και παρεξηγείται, αυτός ο εντυπωσιακός θηρευτής παίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της υγείας και της ισορροπίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Κατανοώντας και σεβόμενοι αυτά τα πλάσματα, μπορούμε να συμβάλουμε στην προστασία τους για τις μελλοντικές γενιές.

Με πληροφορίες από treehugger.com