Τυφλίτης: Δείτε αν είναι επικίνδυνο φίδι ή ακίνδυνη σαύρα
Αγγελική Μακρή
06/06/2026
Κάθε φορά που βλέπουμε ένα φίδι, μας πιάνει πανικός και κάνουμε τα πάντα για να το διώξουμε.
Πριν αρχίσουμε να μιμούμαστε τον Ράμπο, ή τον Εξολοθρευτή, καλό είναι να έχουμε κάποια πράγματα στο μυαλό μας, που θα βοηθήσουν τόσο εμάς, όσο και τα ερπετά.
Στην Ελλάδα συναντάμε συνολικά 23 είδη φιδιών και 6 είδη άποδων σαυρών που μοιάζουν με φίδια. Τα δηλητηριώδη φίδια της χώρας μας είναι 7. Από αυτά, τα 5 είναι είδη οχιάς και είναι τα μόνα που έχουν επικίνδυνο για εμάς δάγκωμα. Τα υπόλοιπα δύο δηλητηριώδη δεν ανήκουν στις οχιές και έχουν πολύ ασθενές δηλητήριο για να μας προκαλέσουν βλάβες. Όλα τα υπόλοιπα φίδια και άποδες σαύρες είναι μη δηλητηριώδη, εντελώς ακίνδυνα για εμάς.
O παρεξηγημένος Τυφλίτης
Η επιστημονική ονομασία τους είναι Pseudopus apodus (Pallas, 1775), ενώ είναι γνωστός και με άλλες ονομασίες όπως Μπούλαρος, Τύφλιακας και Φιδόσαυρα. Το τελευταίο είναι πολύ εύστοχο, μιας και ο Τυφλίτης κατατάσσεται λανθασμένα στα φίδια και δέχεται άδικες επιθέσεις. Συγκεκριμένα ανήκει στην ομοταξία των ερπετών, στην τάξη των λεπιδωτών και την υπόταξη των σαύριων. Στην Ελλάδα συναντάμε το υποείδος Pseudopus apodus thracius (Obst, 1978). Είναι εντελώς ακίνδυνος και δεν διαθέτει δηλητήριο, όπως όλες οι σαύρες της Ευρώπης.
Πού συναντάμε Τυφλίτες στην Ελλάδα
Το συγκεκριμένο είδος έχει μεγάλη εξάπλωση στην χώρα μας, αφού το συναντάμε στις εξής περιοχές: Ηπειρωτική Ελλάδα, Πελοπόννησος, Σαπιέντζα Μεσσηνίας, Εύβοια, Κέρκυρα, Λευκάδα, Κεφαλονιά, Ιθάκη, Θάσος, Σκιάθος, Σκόπελος, Λήμνος, Άγιος Ευστράτιος, Λέσβος, Χίος, Σάμος, Ικαρία, Κως. Υπάρχει μόνο μια αμφίβολη αναφορά για τη Ρόδο από το 1953 για το νησί της Ρόδου, πιθανότατα όμως πρόκειται για λανθασμένη ταυτοποίηση (Bader et al. 2009). Αντίστοιχα, υπάρχει μία μοναδική αναφορά από το νησί της Ζακύνθου από το 1968 (Ondrias 1968) η οποία δεν έχει επιβεβαιωθεί ποτέ και πιθανόν είναι λανθασμένη.
Εξωτερική εμφάνιση και χαρακτηριστικά
Μοιάζει με φίδι αλλά πρόκειται για άποδη σαύρα. Το συνολικό μήκος φτάνει έως και 140 cm, συνήθως όμως είναι μικρότερο. Περίπου τα 2/3 αυτού του μήκους συνιστούν την ουρά. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη σαύρα της Ευρώπης.
Στους ενήλικους Τυφλίτες, το χρώμα σώματος είναι καφέ, κοκκινωπό, μπρούτζινο, μέχρι και σκούρο καφέ, σχεδόν μαύρο. Το κεφάλι είναι μεγάλο και ανοιχτόχρωμο, ανοιχτό καφέ, μπεζ, μερικές φορές πρασινίζον. Το χρώμα των ανήλικων διαφέρει αρκετά, με βασικό χρώμα το γκρι και κάθετες μπάρες χρώματος σκούρου καφέ, σχεδόν μαύρες, από το κεφάλι έως περίπου τη βάση της ουράς. Στα ενδιάμεσα στάδια αποκτούν πράσινο ενιαίο χρώμα με αμυδρές τις μπάρες.
Το δέρμα του είναι γυαλιστερό αλλά σκληρό, καθώς φέρει λεπτές οστέινες υποδόριες πλάκες για προστασία. Οι φολίδες σχηματίζουν πτυχές που διατρέχουν όλο το σώμα και την ουρά κατά μήκος, και ταυτόχρονα σχηματίζονται εγκάρσιοι δακτύλιοι σε όλο το μήκος του. Μία ευδιάκριτη αύλακα διατρέχει κάθε πλευρά από τον λαιμό έως την κλοάκη. Δύο αποφύσεις στο τέλος της αύλακας, εκατέρωθεν της κλοάκης, που αποτελούν ουσιαστικά υπολειμματικά άκρα (το προγονικό είδος έφερε άκρα).
Διαθέτει βλέφαρα και ακουστικά ανοίγματα, ενιαία κάτω γνάθο, δύο μεγάλους πνεύμονες, οστέινες πλάκες κάτω από το δέρμα και άλλα χαρακτηριστικά που εμφανίζονται στις σαύρες και όχι στα φίδια.
Βιότοπος του είδους
Ο Τυφλίτης προτιμάει τις ζεστές και σχετικά ξηρές περιοχές με χαμηλή ποώδη ή θαμνώδη βλάστηση, όπως λιβάδια, μακκί, ζεστά δάση με ανοίγματα, φρύγανα, καλλιέργειες, ακόμα και σε αμμοθίνες. Από το ύψος της θάλασσας έως και 1000 μέτρα υψόμετρο, συνήθως όμως κάτω από τα 500 m.
Από τι απειλείται
Η υποβάθμιση και η καταστροφή των ενδιαιτημάτων λόγω οικιστικής, τουριστικής, βιομηχανικής και αγρο-κτηνοτροφικής ανάπτυξης ή ρύπανσης, οι δρόμοι, οι πυρκαγιές, τα αδέσποτα ζώα και η εσκεμμένη θανάτωση είναι οι κύριες απειλές και πιέσεις του είδους. Αξιολογείται ως είδος Χαμηλού Κινδύνου (LC) στην Κόκκινη Λίστα της IUCN (2021) και στον Κόκκινο Κατάλογο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας (2023).
Με πληροφορίες από το herpetofauna.gr
