Ο χορός τους είναι ένα θαύμα της φύσης που δεν χορταίνουμε να βλέπουμε. Πολλοί δεν είναι σίγουροι αν είναι έντομο, αμφίβιο ή ψάρια. Ο ιππόκαμπος είναι ένα μικροσκοπικό πλάσμα της θάλασσας που μας εντυπωσιάζει. Αξίζει να τον γνωρίσουμε καλύτερα.

Ο ιππόκαμπος είναι από τα πιο ξεχωριστά πλάσματα των ελληνικών θαλασσών. Είναι ψάρι και ανήκει στην οικογένεια των Συγναθιδών (Syngnathidae).

Τα χαρακτηριστικά του

– Πήρε το όνομα “αλογάκι της θάλασσας” (ή αλογατάκι), επειδή το άνω μέρος του σώματός του θυμίζει άλογο. Από την όρθια στάση του πήρε το πρώτο συστατικό στο όνομά του, το “ίππος”.

– Παίρνει τον χρόνο του στο κολύμπι. Κολυμπάει σε όρθια στάση και είναι από τους πιο αργούς κολυμβητές του θαλάσσιου κόσμου. Αυτό δικαιολογεί και τη συνήθειά του να γαντζώνεται με την περίτεχνη και άκρως λειτουργική ουρά του σε φύκια, λιβάδια Ποσειδωνία και άλλες θαλάσσιες δομές.

– Αλλάζει χρώματα και καμουφλάρεται όταν νιώσει απειλή από τους θηρευτές του. Τέτοιοι μπορεί να είναι κάποιο μεγάλο ψάρι, μια θαλάσσια χελώνα ή ένα θαλασσοπούλι. Χρώμα αλλάζει όμως και όταν θέλει να φλερτάρει το υποψήφιο ταίρι του και προσπαθεί να το εντυπωσιάσει.

– Το φλερτ του είναι βγαλμένο από κινηματογραφική ταινία. Ίσως και καλύτερο! To αρσενικό κάνει πάντα την πρώτη κίνηση και προσπαθεί να εντυπωσιάσει το θηλυκό που θα επιλέξει, αλλά και να το διεκδικήσει από τους υπόλοιπους υποψήφιους μνηστήρες.

– Από τα πιο γνωστά και εντυπωσιακά πράγματα που ξέρουμε για τον ιππόκαμπο είναι πως σε αυτό το είδος το αρσενικό είναι αυτό που κυοφορεί. Πώς γίνεται αυτό; Μετά από ένα περίπλοκο τελετουργικό φλερτ, το θηλυκό μεταφέρει τα γονιμοποιημένα αυγά σε ειδικό θύλακο στο σώμα του αρσενικού, όπου αυτά αναπτύσσονται μέχρι την εκκόλαψή τους. Το ζευγάρι διατηρεί στενούς δεσμούς καθ’ όλη τη διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου, γεγονός σπάνιο για τα ψάρια.

– Παγκοσμίως είναι γνωστά περισσότερα από 50 είδη ιππόκαμπων, τα οποία ζουν κυρίως σε ρηχά τροπικά και εύκρατα νερά. Προτιμούν προστατευμένα παράκτια οικοσυστήματα, όπως θαλάσσια λιβάδια, λιμνοθάλασσες και κοραλλιογενείς σχηματισμούς.

– Συνήθως κατοικεί σε ρηχά νερά, εκτός από τους χειμερινούς μήνες που καταφεύγει σε βράχια, σε μεγαλύτερα βάθη έως και 30 μέτρων.

– Οι ιππόκαμποι συνδέονται στενά και με την πολιτιστική μας κληρονομιά. Στην αρχαιότητα απεικονίζονταν συχνά σε αγγεία, γλυπτά, μωσαϊκά και νομίσματα, συνδεδεμένοι με τον Ποσειδώνα και τις θαλάσσιες θεότητες, αποκτώντας μια σχεδόν μυθική διάσταση.

– Απειλούνται από την υποβάθμιση των παράκτιων οικοσυστημάτων, τη ρύπανση και άλλες ανθρώπινες πιέσεις. Για τον λόγο αυτό περιλαμβάνονται στις λίστες ειδών που χρήζουν προστασίας και παρακολούθησης σε διεθνές επίπεδο.

– Ο μικρότερος ιππόκαμπος που έχει ανακαλυφθεί ήταν το 2003 στον Καναδά και θεωρείται ένα νέο είδος. Έχει περίπου ύψος 16 χιλιοστά, μικρότερος σε μέγεθος και από ένα νύχι, και ζει στα κοραλλιογενή και τροπικά νερά του Ειρηνικού Ωκεανού, σύμφωνα με τη Σάρα Λούρι, βιολόγο στο Πανεπιστήμιο Μακ Τζιλ και επικεφαλής της έρευνας. Το νέο αυτό είδος ιππόκαμπου είναι αριστοτέχνης στο καμουφλάζ και αυτό ίσως το έχει προστατεύσει από την υπέρ-εκμετάλλευση που έχουν υποστεί τα υπόλοιπα είδη των ιππόκαμπων.

Με τι τρέφεται

Οι ιππόκαμποι δεν διαθέτουν σαγόνι και συνεπώς δόντια. Το στομάχι τους είναι υποτυπώδες και για αυτό έχουν αναπτύξει έναν ειδικό μηχανισμό για την λήψη της τροφής. Κάτω στο ρύγχος τους έχουν ένα όργανο σαν «σκανδάλη», το οποίο συστέλλεται απότομα, δημιουργεί υποπίεση και έτσι «ρουφάει» με δύναμη την τροφή. Στην εύρεση τροφής βοηθούν επίσης τα μάτια τους, που κινούνται ανεξάρτητα καλύπτοντας μεγαλύτερο οπτικό πεδίο. Το μενού τους αποτελείται από μικρά οστρακόδερμα, πλαγκτόν, θαλάσσιες ψείρες και γενικά ότι είναι αρκετά μικρό για να χωρέσει στο ρύγχος τους.

Ο ιππόκαμπος στην Ελλάδα

Στην χώρα μας έχουν καταγραφεί δύο είδη, ο βραχύρυγχος ιππόκαμπος (Hippocampus hippocampus) και ο στικτός ή μακρόρυγχος ιππόκαμπος (Hippocampus guttulatus). Ο μεγαλύτερος πληθυσμός τους βρίσκεται στη λιμνοθάλασσα Αιτωλικού, μέσα στο Εθνικό Πάρκο Μεσολογγίου – Αιτωλικού. Παλιότερα υπήρχε και στο Στρατώνι Χαλκιδικής, όμως ο πληθυσμός έχει συρρικνωθεί τόσο από τα ακραία φυσικά φαινόμενα, όσο και από τις πιέσει που δέχεται το περιβάλλον.

Πηγές: ΟΦΥΠΕΚΑ, ΙΠΠΟΚΑΜΠΟΣ ΕΝΑΛΙΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ