Από τους πιο ανεπιθύμητους επισκέπτες που μπορεί να έχει κάποιος στο σπίτι του είναι οι ψύλλοι. Συχνά μάλιστα τους συνδέουμε με τα κατοικίδιά μας.

Μαζί με τα κουνούπια, τα ποντίκια, τις κατσαρίδες και τους κοριούς, οι ψύλλοι είναι από τα ενοχλητικά πλάσματα που δεν τα πιάνει καν το μάτι σας και όμως αφήνουν ορατά τα σημάδια τους.

Oι ψύλλοι είναι μικρά, άπτερα αρθρόποδα έντομα, καφέ ή κοκκινωπού χρώματος, με επίπεδο σώμα, που τρέφονται με αίμα από πτηνά και θηλαστικά (σκύλους, γάτες, τρωκτικά), συμπεριλαμβανομένου του ανθρώπου. Κοινό χαρακτηριστικό των ψύλλων είναι ότι μπορούν να πραγματοποιήσουν μεγάλα άλματα αναλογικά με το μέγεθός τους, έως και 20 εκ. καθέτως ή έως και 40 εκ. οριζοντίως. Παρόλα αυτά οι ψύλλοι συνήθως δεν ταξιδεύουν μόνοι τους μακρινές αποστάσεις, αλλά προτιμούν να περιμένουν και πηδούν σε διερχόμενο ζώο, στο οποίο παραμένουν μέχρι να απομακρυνθούν. Χωρίς ξενιστή, οι ενήλικες ψύλλοι ζουν μόνο λίγες ημέρες έως 2 εβδομάδες.

Τι προκαλεί το τσίμπημα ενός ψύλλου στον άνθρωπο

Από τα πιο συνήθη συμπτώματα είναι ο τοπικός ερεθισμός και κνησμός, ενώ στις περισσότερες περιπτώσεις εντοπίζεται στα κάτω άκρα. Συχνά τα τσιμπήματα είναι σε ομάδες ή σε γραμμές. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστεί τοπική αλλεργική αντίδραση (αλλεργική δερματίτιδα) ή δευτερογενής επιμόλυνση. Η τοπική αντίδραση του δέρματος μπορεί να εμφανισθεί μέσα σε λεπτά ή μπορεί να καθυστερήσει για ώρες ή ακόμη και ημέρες.

Συγκεκριμένα είδη ψύλλων μπορούν να μεταδώσουν στον άνθρωπο ασθένειες, όπως o ενδημικός τύφος και η πανώλη (με ξενιστές τρωκτικά) και άλλες ρικετσιώσεις. Oι ψύλλοι των γατών και των σκύλων αποτελούν ξενιστές εντερικών παρασίτων (tapeworms) σε γάτες, σκύλους και τρωκτικά, που προσλαμβάνουν αυτά τα παράσιτα όταν καταπίνουν τους ενήλικες ψύλλους που τα περιέχουν, ενώ περιστασιακά το ίδιο μπορεί να συμβεί και σε παιδιά, τα οποία μπορεί να καταπιούν ψύλλους όταν παίζουν με τα κατοικίδια ζώα.

Πώς θα απαλλαγείτε από τους ψύλλους

Η πιο σημαντική αρχή για την καταπολέμηση των ψύλλων είναι ότι πρέπει να γίνεται την ίδια στιγμή τόσο στους ξενιστές (ζώα) όσο και στον περιβάλλοντα χώρο, εντός της οικίας ή και σε εξωτερικούς χώρους (όπως χώροι ανάπαυσης των ζώων).

Τα μέτρα καταπολέμησης πρέπει να εστιάζουν σε όλα τα μέρη όπου μπορούν να υπάρχουν ψύλλοι κάθε σταδίου. Oι ενήλικες ψύλλοι βρίσκονται τον περισσότερο χρόνο στα ζώα, ενώ οι νεο-αναδυόμενοι ψύλλοι, οι προνύμφες και οι νύμφες βρίσκονται στο περιβάλλον.

Αν έχετε κατοικίδια, θα πρέπει να τηρείτε το πλάνο αποπαρασίτωσης που σας έχει δώσει ο κτηνίατρος. Αυτό σημαίνει αμπούλα, σιτρονέλα, αντιπαρασιτικό κολάρο και ό,τι άλλο έχει προτείνει ο γιατρός, στη συχνότητα που σας έχει πει. Είναι μια σημαντική ρουτίνα που πρέπει να τηρείτε κατά γράμμα, για να μην κινδυνεύσει το αγαπημένο σας κατοικίδιο. Αν το δείτε να ξύνεται, κάντε έναν έλεγχο γιατί μπορεί να έχει ψύλλους να τρέχουν πάνω στο σώμα του. Επικοινωνήστε άμεσα με τον κτηνίατρο για να σας δώσει οδηγίες. Παράλληλα, καλό θα είναι να βουρτσίζετε τον σκύλο και τη γάτα τακτικά, έτσι ώστε να απομακρύνονται τέτοια πλάσματα, αλλά και να διατηρείται το τρίχωμα σε καλή κατάσταση. Τέλος θα πρέπει να πλύνετε σε υψηλή θερμοκρασία όλα τα αντικείμενα του σκύλου στα οποία ξαπλώνει όπως κρεβάτι, στρώμα, κουβέρτα, ρουχαλάκια, κλπ.

Αν δεν έχετε κατοικίδια, οι ψύλλοι μπορεί να προήλθαν από πολλές πηγές, όπως:

– Μπορεί να τα φέρατε από ένα ταξίδι, στο οποίο υπήρχαν στο κρεβάτι ή τα σκεπάσματα που χρησιμοποιήσατε.

– Μπορεί να υπήρχαν στο χωράφι ή σε κάποιο εξωτερικό χώρο που επισκεφθήκατε εσείς ή κάποιος που έρχεται στο σπίτι σας και μεταφέρθηκαν με τα ρούχα, τα παπούτσια, τις τσάντες.

– Από κάποιο ζώο που είδατε και χαϊδέψατε ή ήρθε στο σπίτι σας.

Για να διώξετε τους ψύλλους από το σπίτι δείτε τι μπορείτε να κάνετε:

1. Να καθαρίζετε τακτικά και σχολαστικά τις επιφάνειες όπως το πάτωμα και τους πάγκους. Δώστε ειδική προσοχή σε ρωγμές και σχισμές στο πάτωμα και στους τοίχους, εκεί που μπορεί να βρίσκονται ψύλλοι, προνύμφες ή αυγά.

2. Να σκουπίζετε σχολαστικά καθημερινά -τουλάχιστον για μία εβδομάδα- με ηλεκτρική σκούπα. Δώστε ιδιαίτερη προσοχή σε χώρους όπου αναπαύονται και περιφέρονται τα κατοικίδια, σε πάτωμα, μοκέτες, χαλιά, σε όλα τα έπιπλα με κάλυμμα, όπως καναπέδες (και κάτω από τα μαξιλάρια), σε ρωγμές και σχισμές στο πάτωμα και κατά μήκος των τοίχων, σοβατεπί και ντουλάπες, πίσω και κάτω από έπιπλα (π.χ. καρέκλες, κρεβάτια), μαξιλάρια, κατά μήκος των τοίχων, πίσω από τις πόρτες, για να απομακρυνθούν αυγά, προνύμφες και ενήλικες ψύλλοι.

3. Τα χαλιά μπορεί να περιέχουν ψύλλους σε διάφορα στάδια. Καθαρίστε τα χαλιά με ηλεκτρική σκούπα, γιατί εκεί μπορεί να βρίσκονται ψύλλοι σε διάφορα στάδια της ζωής τους. σκοτώνει τις προνύμφες στα χαλιά, απομακρύνει τους ενήλικες ψύλλους και άλλα στάδια και διεγείρει την ανάδυση των ενηλίκων ψύλλων από τα -ανθεκτικά στα εντομοκτόνα- κουκούλια. Αμέσως μετά το σκούπισμα με ηλεκτρική σκούπα, συνιστάται ασφαλής απόρριψη της σακούλας ή του περιεχομένου του κάδου της σκούπας, μέσα σε καλά κλεισμένη πλαστική σακούλα, σε εξωτερικό κάδο απορριμμάτων.

4. Μετά το σκούπισμα με ηλεκτρική σκούπα, μπορεί να γίνει εφαρμογή κατάλληλων εγκεκριμένων τοπικών αντιψυλλικών σκευασμάτων στο περιβάλλον, υπό μορφή σπρέι, υγρού ή σκόνης, σε επιφάνειες και σε σημεία όπου μπορεί να κρύβονται ψύλλοι, σε εσωτερικούς χώρους, σε περιοχές που μπορεί να φιλοξενούν ενήλικες ψύλλους ή προνύμφες, με ιδιαίτερη προσοχή και επιμέλεια σε περιοχές όπου αναπαύονται ή περνούν χρόνο τα κατοικίδια ζώα, όπως π.χ. σε χαλιά, στο χώρο ανάπαυσης των ζώων, σε περιοχές κάτω και πίσω από κρεβάτια και άλλα έπιπλα, σοβατεπί, περβάζια, καλύμματα επίπλων.

Κατά την εφαρμογή τους θα πρέπει να τηρούνται αυστηρά οι σχετικές οδηγίες και προφυλάξεις ασφαλείας που αναγράφονται στην ετικέτα του σκευάσματος (π.χ. απομάκρυνση ζώων και ανθρώπων μέχρι να στεγνώσουν πλήρως οι επιφάνειες).
Πριν την εφαρμογή εντομοκτόνων, θα πρέπει να προηγηθεί καλός καθαρισμός περιβάλλοντος, με ηλεκτρική σκούπα ή και καθαρισμός με ατμό.

Μετά την εφαρμογή μπορεί να εξακολουθούν να υπάρχουν ψύλλοι για 2 εβδομάδες ή περισσότερο, καθώς τα τοπικά αντιψυλλικά εντομοκτόνα σκευάσματα δεν σκοτώνουν συνήθως τις νύμφες στα κουκούλια, από όπου αναδύονται νέοι ενήλικες ψύλλοι (εβδομάδες ή και μήνες μετά την εφαρμογή). Ως εκ τούτου, θα πρέπει να συνεχίζεται το σκούπισμα με ηλεκτρική σκούπα (ώστε να διεγείρεται η ανάδυση των νέων ενήλικων ψύλλων από τα κουκούλια, ώστε αυτοί να απομακρύνονται ή να έρχονται σε επαφή με τα εντομοκτόνα). Επίσης, μπορεί να χρειασθεί να επαναληφθούν οι εφαρμογές με εντομοκτόνο (και η καταπολέμηση ψύλλων στα κατοικίδια). Ο αριθμός και η συχνότητα των επιπρόσθετων εφαρμογών αντιψυλλικών σκευασμάτων στο περιβάλλον, που τυχόν θα χρειασθούν, καθορίζεται από το είδος του σκευάσματος που χρησιμοποιήθηκε και την υπολειμματική του δράση, καθώς και από την εμφάνιση ενήλικων ψύλλων (συνήθως μετά από 2-4 εβδομάδες) μετά την εφαρμογή.

5. Σε εξωτερικούς χώρους, συνήθως δεν είναι απαραίτητη η εφαρμογή εντομοκτόνων, εκτός εάν εντοπίζονται μεγάλοι πληθυσμοί ψύλλων. Εάν τα κατοικίδια ζώα περνούν τον περισσότερο χρόνο τους σε εξωτερικό χώρο, μπορεί να χρειασθεί να ληφθούν μέτρα καταπολέμησης και στους χώρους όπου τα ζώα αναπαύονται, σιτίζονται ή κινούνται (σπιτάκια σκύλων, κάτω από υπόστεγα, κατά μήκος των φρακτών, δίπλα στην οικία), ενώ σπάνια είναι απαραίτητο να εφαρμοσθούν τα μέτρα αυτά σε όλη την αυλή ή σε ανοικτούς χώρους εκτεθειμένους στον ήλιο. Ο καθαρισμός του εξωτερικού χώρου θα πρέπει να περιλαμβάνει περιποίηση κήπου, με κοπή των χορταριών και απομάκρυνση οργανικών υπολειμμάτων από τα παρτέρια και κάτω από τους θάμνους.

6. Ειδικές παγίδες για ψύλλους κυκλοφορούν στο εμπόριο και μπορούν να χρησιμοποιηθούν πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης, κοντά στους χώρους αναπαύσεως των κατοικίδιων ζώων, σε συνδυασμό με άλλες μεθόδους (δεν αναμένεται μόνες τους να εξαλείψουν τους ψύλλους).

Με πληροφορίες από τον ΕΟΔΥ