«Τον έβγαλα βόλτα μισή ώρα. Δεν έκανε τίποτα. Γυρίσαμε σπίτι και μέσα σε πέντε λεπτά ούρησε στο χαλί.»
Αν έχεις κουτάβι, το πιθανότερο είναι ότι το έχεις ζήσει. Και εκεί αρχίζουν τα νεύρα.

«Μα γιατί δεν τα έκανε έξω;»
«Δεν καταλαβαίνει ότι δεν θέλω να λερώνει μέσα;»
«Το κάνει επίτηδες;»
Όχι. Το κουτάβι σου δεν προσπαθεί να σου σπάσει τα νεύρα. Δεν ξέρει ακόμα πού θέλεις να κάνει την ανάγκη του. Και το μεγαλύτερο λάθος που μπορείς να κάνεις είναι να περιμένεις από ένα κουτάβι δύο ή τριών μηνών να έχει τον έλεγχο και τις συνήθειες ενός ενήλικου σκύλου. Η εκμάθηση της τουαλέτας δεν είναι θέμα εξυπνάδας. Είναι θέμα πρόληψης, περιορισμού και προγράμματος.

Το μεγαλύτερο λάθος: Του δίνεις περισσότερη ελευθερία απ’ όση μπορεί να διαχειριστεί

Φέρνουμε το κουτάβι σπίτι και επειδή θέλουμε να το βλέπουμε χαρούμενο, του ανοίγουμε ολόκληρο το σπίτι.
Σαλόνι. Κουζίνα. Υπνοδωμάτιο. Διάδρομος. Και μετά εκπλησσόμαστε επειδή βρίσκουμε μία λίμνη δίπλα στον καναπέ. Ένα κουτάβι που κυκλοφορεί ελεύθερο χωρίς επίβλεψη θα κάνει λάθη. Και κάθε φορά που κάνει την ανάγκη του σε ένα σημείο του σπιτιού, αυτή η συμπεριφορά επαναλαμβάνεται και αρχίζει να γίνεται συνήθεια.
Εδώ να σου πω ότι η εκμάθηση της τουαλέτας είναι ένα από τα πιο συνηθισμένα θέματα που αντιμετωπίζουμε μέσα στο Dog Secret School. Εκεί θα βρεις βίντεο-σεμινάρια με πρακτικές οδηγίες για το κουτάβι σου και εβδομαδιαίες βιντεοκλήσεις όπου λύνω ζωντανά τις απορίες σου και σε καθοδηγώ ανάλογα με τη δική σου περίπτωση. Μάθε πώς μπορείς να γίνεις μέλος στο dogsecret.gr.

Γι’ αυτό θυμήσου έναν από τους σημαντικότερους κανόνες:
– Ό,τι δεν μπορείς να ελέγξεις, το περιορίζεις.
– Δεν μπορείς να παρακολουθείς το κουτάβι;
– Crate.
– Μαγειρεύεις, δουλεύεις, κάνεις μπάνιο ή πρέπει να φύγεις για λίγο;
– Δεν το αφήνεις να περιφέρεται ψάχνοντας το επόμενο χαλί.
– Προλαμβάνεις το λάθος πριν συμβεί.

Γιατί το crate είναι τόσο σημαντικό στην τουαλέτα

Οι περισσότεροι σκύλοι έχουν φυσική τάση να μη λερώνουν τον χώρο στον οποίο κοιμούνται. Εκεί βασίζεται όλη η λογική του crate. Δεν βάζουμε το κουτάβι μέσα για να το τιμωρήσουμε. Το crate είναι εργαλείο διαχείρισης. Το βοηθάει να κρατηθεί για ένα λογικό χρονικό διάστημα και μας δίνει τη δυνατότητα να επιλέξουμε εμείς πότε και πού θα του δοθεί η ευκαιρία να κάνει τουαλέτα.

Με απλά λόγια: Αν το κουτάβι κυκλοφορεί μόνο του σε 100 τετραγωνικά, έχει 100 τετραγωνικά επιλογών για τουαλέτα. Αν βρίσκεται στο crate και μετά το οδηγήσεις κατευθείαν στο σωστό σημείο, ξαφνικά οι επιλογές του περιορίζονται δραματικά. Και αυτό θέλουμε.

Το πρόγραμμα που πρέπει να ακολουθήσεις

Για τις πρώτες εβδομάδες, η καθημερινότητα μπορεί να είναι πολύ απλή:

Crate → Τουαλέτα → Παιχνίδι/Βόλτα/Εκπαίδευση → Τουαλέτα → Crate
Αυτό είναι όλο.
Βγάζεις το κουτάβι από το crate και το οδηγείς κατευθείαν στο σημείο που θέλεις να χρησιμοποιεί ως τουαλέτα. Δεν περνάτε πρώτα από το σαλόνι. Δεν το αφήνεις να τρέξει δέκα λεπτά στο σπίτι. Πρώτα τουαλέτα. Περίμενε ήρεμα για περίπου 10-15 λεπτά. Αν κάνει την ανάγκη του, μπορείς μετά να του δώσεις λίγη ελεγχόμενη ελευθερία, να παίξετε, να κάνετε μια μικρή βόλτα ή λίγη εκπαίδευση. Μετά; Πάλι τουαλέτα. Και μετά crate. Αν δεν κάνει τίποτα όταν το βγάλεις; Δεν λες «εντάξει, μάλλον δεν θέλει» και το αφήνεις ελεύθερο στο σπίτι. Επιστρέφει στο crate και προσπαθείς ξανά λίγο αργότερα. Αυτό είναι πρόληψη.

Πόσο συχνά πρέπει να βγαίνει;

Όσο μικρότερο είναι το κουτάβι, τόσο πιο συχνά χρειάζεται ευκαιρία για τουαλέτα. Ένα κουτάβι δύο μηνών, για παράδειγμα, μπορεί να δυσκολεύεται να κρατηθεί περισσότερο από 2-3 ώρες. Επίσης, υπάρχουν στιγμές που πρέπει σχεδόν αυτόματα να σκέφτεσαι «τουαλέτα»:
• Μόλις ξυπνήσει
• Μετά από φαγητό ή αρκετό νερό
• Μετά από έντονο παιχνίδι
• Μετά από παραμονή στο crate
• Πριν τον βραδινό ύπνο
Μην περιμένεις να σου χτυπήσει την πόρτα και να σου πει ότι θέλει να βγει. Εσύ είσαι αυτός που φτιάχνει το πρόγραμμα.

«Βγαίνουμε έξω και κρατιέται μέχρι να γυρίσουμε σπίτι»

Πολύ συνηθισμένο. Ειδικά σε σκύλους που έχουν μάθει από μικροί να χρησιμοποιούν πάνα, μπαλκόνι ή συγκεκριμένο σημείο μέσα στο σπίτι. Για τον σκύλο, αυτό το σημείο έχει γίνει «η τουαλέτα μου». Δεν πρόκειται ξαφνικά να καταλάβει ότι άλλαξες γνώμη.

Τι κάνεις;

Χρησιμοποιείς ξανά περιορισμό και πρόγραμμα. Μετά από αρκετές ώρες στο crate —ή το πρωί μόλις ξυπνήσει— τον βγάζεις στο σημείο όπου θέλεις να κάνει την ανάγκη του. Περπάτημα, κίνηση και λίγο παιχνίδι μπορούν να βοηθήσουν. Και περιμένεις.
Μπορεί την πρώτη φορά να πάρει ώρα. Δεν πειράζει. Μόλις γίνει η αρχή, γύρισε τις επόμενες φορές στο ίδιο σημείο. Θέλεις να δημιουργήσεις μια καινούργια συνήθεια.

Έκανε τσίσα στο σπίτι. Τον μαλώνω;

Όχι. Και ειδικά αν βρεις τα ούρα δέκα λεπτά αργότερα, το μάλωμα δεν έχει κανένα απολύτως νόημα. Ο σκύλος δεν θα συνδέσει τις φωνές σου με αυτό που έκανε πριν από δέκα λεπτά. Απλώς θα βλέπει έναν άνθρωπο εκνευρισμένο χωρίς να καταλαβαίνει γιατί. Και σε καμία περίπτωση δεν πιάνεις τον σκύλο και δεν βάζεις τη μύτη του στα ούρα. ΠΟΤΕ. Αν έγινε ατύχημα, καθαρίζεις. Μετά σκέφτεσαι τι έκανες εσύ λάθος. Τον άφησες πολλή ώρα; Ήπιε νερό και δεν τον έβγαλες; Τον άφησες ανεξέλεγκτο στο σπίτι; Αντί να κατηγορείς το κουτάβι, διόρθωσε το πρόγραμμα.

Χρειάζεται λιχουδιά όταν κάνει τουαλέτα έξω;

Όχι. Δεν χρειάζεται να μετατρέψεις την τουαλέτα σε άσκηση υπακοής και να κυνηγάς τον σκύλο με μεζεδάκια κάθε φορά που ουρεί. Η ίδια η ανακούφιση και η δημιουργία της σωστής συνήθειας είναι αρκετές. Το σημαντικότερο είναι να του δίνεις τη δυνατότητα να κάνει τη σωστή επιλογή ξανά και ξανά. Η εκπαίδευση τουαλέτας είναι παιχνίδι πιθανοτήτων. Αν του δίνεις συνεχώς τη σωστή ευκαιρία και εμποδίζεις τις λάθος, κάποια στιγμή η σωστή συμπεριφορά γίνεται συνήθεια.

Και αν λείπω πολλές ώρες;

Εδώ πρέπει να είμαστε ρεαλιστές. Δεν μπορείς να ζητήσεις από ένα κουτάβι δύο μηνών να παραμείνει κλεισμένο σε ένα μικρό crate για ολόκληρη εργάσιμη ημέρα. Αν πραγματικά δεν υπάρχει κάποιος που μπορεί να το βγάλει, χρειάζεται μεγαλύτερος ελεγχόμενος χώρος, όπως ένα puppy pen. Στη μία πλευρά μπορεί να βρίσκεται το crate, το κρεβατάκι, το νερό και τα παιχνίδια του. Στην άλλη, το σημείο της τουαλέτας. Δεν είναι η ιδανική λύση αν στόχος σου είναι να κάνει αποκλειστικά έξω. Είναι όμως πολύ πιο ρεαλιστικό από το να απαιτείς από ένα μικρό κουτάβι κάτι που σωματικά δεν μπορεί να κάνει.

Τι να ΜΗΝ κάνεις
• Μην του δώσεις όλο το σπίτι από την πρώτη μέρα.
• Μην περιμένεις από ένα πολύ μικρό κουτάβι να κρατιέται για πολλές ώρες.
• Μην το μαλώνεις όταν βρίσκεις ένα ατύχημα μετά από ώρα.
• Μην τρίβεις ποτέ τη μύτη του στα ούρα ή στα κόπρανα.
• Μην αλλάζεις καθημερινά ώρες φαγητού, νερού και εξόδων.
• Μην καταργήσεις τον περιορισμό επειδή πέρασαν δύο καλές μέρες.

Η ελευθερία κερδίζεται σταδιακά. Όσο περνούν οι ημέρες χωρίς ατυχήματα, αυξάνεις λίγο τον χρόνο που μπορεί να βρίσκεται ελεύθερο μαζί σου στο σπίτι. Όχι απότομα.

Το πραγματικό μυστικό της τουαλέτας
Δεν υπάρχει μαγικό spray. Δεν υπάρχει μαγική λέξη. Και το κουτάβι σου δεν πρόκειται ένα πρωί να ξυπνήσει και να «καταλάβει μόνο του». Χρειάζεται να του οργανώσεις τη ζωή με τέτοιο τρόπο ώστε το σωστό να είναι εύκολο και το λάθος δύσκολο.
• Crate.
• Πρόγραμμα.
• Συχνές έξοδοι.
• Επίβλεψη.
• Υπομονή.
• Και κυρίως συνέπεια.

Γιατί στην εκμάθηση της τουαλέτας, το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς δεν το κάνει το κουτάβι. Το κάνεις εσύ.

Γιάννης Ψαρόπουλος
Εκπαιδευτής σκύλων – Dog Secret