Κάθεστε στο τραπέζι για φαγητό και λίγα δευτερόλεπτα αργότερα η γάτα σας εμφανίζεται δίπλα σας. Μπορεί να σας κοιτάζει επίμονα, να νιαουρίζει, να τρίβεται στα πόδια σας ή ακόμη και να προσπαθεί να ανέβει στο τραπέζι.

Η πρώτη σας σκέψη είναι ότι πεινάει. Είναι όμως πράγματι έτσι; Η επιστημονική έρευνα δείχνει ότι η κίνηση αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα πείνα. Μπορεί να αποτελεί έναν συνδυασμό της φυσιολογικής συμπεριφοράς της γάτας μας με συνήθειες που ίσως, άθελά μας, της έχουμε διδάξει.

Δεν σημαίνει πάντα ότι πεινάει

Οι γάτες έχουν εξελιχθεί ώστε να καταναλώνουν πολλά μικρά γεύματα μέσα στην ημέρα. Όταν έχουν τη δυνατότητα επιλογής, συχνά τρώνε αρκετές μικρές ποσότητες αντί για ένα ή δύο μεγάλα γεύματα. Παράλληλα, η ώρα του φαγητού αποτελεί ένα ισχυρό καθημερινό ερέθισμα.

Η γάτα μπορεί να μάθει ότι συγκεκριμένες ανθρώπινες κινήσεις, ήχοι ή ακόμη και το στρώσιμο του τραπεζιού οδηγούν σε ώρα γεύματος. Έτσι, η προσέγγισή της τη στιγμή που τρώμε μπορεί να είναι περισσότερο μια προσδοκία για λιχουδιές παρά πραγματική ανάγκη για επιπλέον φαγητό.

Η γάτα που ζητάει συνεχώς φαγητό είναι πιο πιθανό να εμφανίσει παχυσαρκία

Μια μελέτη σε περίπου 1400 γάτες διαπίστωσε ότι η καθημερινή επιμονή για έξτρα φαγητό από το τραπέζι μας συνδεόταν με αυξημένες πιθανότητες υπερβολικού βάρους ή παχυσαρκίας.

Οι γάτες που ζητούσαν συχνά ή πάντα φαγητό είχαν πάνω από τριπλάσιες πιθανότητες να είναι παχύσαρκες σε σύγκριση με όσες δεν εμφάνιζαν τέτοια συμπεριφορά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το να πλησιάζει μια γάτα στο τραπέζι προκαλεί από μόνο του παχυσαρκία, αλλά ότι η συμπεριφορά αυτή μπορεί να οδηγήσει σε επιπλέον και αχρείαστη πρόσληψη θερμίδων.

Είναι σημαντικό να μην επιβραβεύουμε αυτή τη συμπεριφορά

Αν κάθε φορά που η γάτα νιαουρίζει δίπλα στο τραπέζι της δίνουμε μια μπουκιά, εκείνη μαθαίνει ότι το νιαούρισμα είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να κερδίσει φαγητό. Πρόκειται ουσιαστικά για μάθηση μέσω ενίσχυσης. Με απλά λόγια, μια συμπεριφορά που συνοδεύεται από μια ανταμοιβή είναι πολύ πιθανό να επαναληφθεί.

Το ίδιο ισχύει ακόμη περισσότερο όταν κάποιες φορές ενδίδουμε και κάποιες άλλες όχι. Η περιστασιακή ανταμοιβή μπορεί να κάνει τη συμπεριφορά ιδιαίτερα επίμονη, επειδή η γάτα μαθαίνει ότι αν συνεχίσει να προσπαθεί, κάποια στιγμή μπορεί να ανταμειφθεί.

Για τον λόγο αυτό, αν θέλουμε να περιορίσουμε την προσέγγιση στο τραπέζι, είναι σημαντικό όλοι στο σπίτι να ακολουθούν την ίδια στάση και να μην προσφέρουν τροφή από το πιάτο.

Τι μπορούμε να κάνουμε αντί να της δώσουμε φαγητό;

Η καλύτερη λύση δεν είναι απλώς να απομακρύνουμε τη γάτα, αλλά να της προσφέρουμε μια εναλλακτική συμπεριφορά. Λίγο πριν καθίσουμε στο τραπέζι, μπορούμε να της δώσουμε ένα μέρος από την κανονική ημερήσια ποσότητα της τροφής της σε ένα παιχνίδι-ταΐστρα ή σε ένα απλό παζλ τροφής.

Με αυτόν τον τρόπο, η γάτα έχει μια δραστηριότητα που την απασχολεί και παράλληλα αξιοποιεί ένα φυσικό κομμάτι της συμπεριφοράς της. Την αναζήτηση και την εύρεση τροφής.

Εναλλακτικά, μπορούμε να της μάθουμε να πηγαίνει σε ένα συγκεκριμένο σημείο, όπως ένα χαλάκι, ένα κρεβατάκι ή ένα ψηλό ράφι, και να επιβραβεύουμε την ήρεμη παραμονή της εκεί.

Η προσέγγιση αυτή είναι πιο αποτελεσματική από την τιμωρία, επειδή δεν προσπαθεί απλώς να σταματήσει μια ανεπιθύμητη συμπεριφορά, αλλά διδάσκει στη γάτα τι ακριβώς περιμένουμε από εκείνη.

Η σταθερότητα είναι απαραίτητη

Όταν σταματήσουμε να ανταμείβουμε μια συμπεριφορά που μέχρι πρότινος είχε αποτέλεσμα, είναι πιθανό αρχικά να γίνει εντονότερη. Η γάτα μπορεί να νιαουρίζει περισσότερο, να επιμένει ή να δοκιμάζει νέους τρόπους για να τραβήξει την προσοχή μας.

Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό στη συμπεριφορική επιστήμη ως “έκρηξη απόσβεσης” (extinction burst) και μπορεί να είναι προσωρινό. Αν, όμως, εκείνη ακριβώς τη στιγμή της δώσουμε φαγητό, υπάρχει κίνδυνος να ενισχύσουμε ακόμη περισσότερο την επιμονή της.

Τακτικά γεύματα στη σωστή ποσότητα

Η οργάνωση της διατροφής παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Οι ειδικοί στη διατροφή των γατών υποστηρίζουν τη δυνατότητα αρκετών μικρών γευμάτων, κατάλληλα προσαρμοσμένων στις ανάγκες κάθε ζώου, ενώ προτείνουν να παρακολουθείται η συνολική ημερήσια ποσότητα τροφής.

Τα παιχνίδια τροφής και οι ταΐστρες-παζλ μπορούν να προσφέρουν επιπλέον εμπλουτισμό, χωρίς να σημαίνει ότι πρέπει να αυξάνουμε τις συνολικές θερμίδες που καταναλώνει η γάτα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στις λιχουδιές και στα “μεζεδάκια” από το ανθρώπινο τραπέζι. Ακόμη και μικρές ποσότητες, όταν προσφέρονται πολύ συχνά, προστίθενται στη συνολική ημερήσια πρόσληψη ενέργειας.

Η ποσότητα της τροφής καλό είναι να υπολογίζεται με βάση το βάρος, την ηλικία, τη δραστηριότητα και την κατάσταση του σώματος της γάτας και όταν υπάρχει αμφιβολία, να συζητείται με τον κτηνίατρο.

Όταν η γάτα μας πλησιάζει την ώρα που τρώμε, δεν χρειάζεται ούτε να την τιμωρήσουμε ούτε να θεωρήσουμε αυτόματα ότι πεινάει, αλλά να καταλάβουμε τι ακριβώς ζητάει από εμάς και να της “εξηγήσουμε” με τον τρόπο μας τι περιμένουμε από εκείνη.

Με σταθερό πρόγραμμα, έλεγχο της συνολικής ποσότητας τροφής, εμπλουτισμό του περιβάλλοντος και επιβράβευση των ήρεμων συμπεριφορών, μπορούμε να μειώσουμε σημαντικά την ενόχληση στο τραπέζι χωρίς να στερήσουμε από τη γάτα μας ούτε την τροφή ούτε την ανθρώπινη επαφή.