Η γάτα σας είναι ένα περήφανο και αγέρωχο ζώο που λατρεύει να ξαπλώνει και να σας κοιτάζει όλους αφ’ υψηλού.

Μέχρι να τρομάξει από έναν ξαφνικό ήχο και να πέσει φαρδιά πλατιά κάτω, με ανακατεμένα μουστάκια και μπερδεμένο βλέμμα. Με το ζόρι κρατιέστε να μην γελάσετε, γιατί δεν θέλετε να την κάνετε να ντραπεί περισσότερο.

Αλλά για σταθείτε… ντρέπονται οι γάτες ή δεν γνωρίζουν καν αυτό το συναίσθημα;

Τι είναι η ντροπή

Ντροπή είναι ένα συναίσθημα που βιώνουν οι άνθρωποι, όταν νιώθουν πως έκαναν κάτι κοινωνικά μη αποδεκτό ή κάτι αδέξιο, και φοβούνται πως οι υπόλοιποι θα τους κρίνουν αρνητικά.

Για να νιώσει κανείς ντροπή, πρέπει να έχει αυτογνωσία και αντίληψη για το πώς τον βλέπουν οι άλλοι γύρω του.

Μπορεί μία γάτα να νιώσει ντροπή;

Παρόλο που οι έρευνες σχετικά με τα συναισθήματα των ζώων έχουν προχωρήσει πάρα πολύ και γνωρίζουμε πλέον με σιγουριά πως οι γάτες μπορούν να νιώσουν ευχαρίστηση αλλά και φόβο, είναι όμως ακόμα ασαφές εάν βιώνουν πιο περίπλοκα συναισθήματα όπως η ντροπή.

Τα συναισθήματα των κατοικίδιων χωρίζονται σε πρωτεύοντα και δευτερεύοντα.

Τα πρωτεύοντα είναι τα πιο βασικά όπως η χαρά, ο φόβος, ο θυμός και η έκπληξη.

Τα δευτερεύοντα είναι πιο περίπλοκα και απαιτούν να έχει κανείς συναίσθηση της πνευματικής κατάστασης τόσο της δικής του όσο και των γύρω του. Είναι απαραίτητο επίσης να μπορεί κανείς να κρίνει τη συμπεριφορά του με βάση τους κοινωνικούς κανόνες. Δευτερεύοντα συναισθήματα θεωρούνται η ντροπή, η ενοχή, η περηφάνια, η ζήλια και η συμπόνοια.

Έρευνες δείχνουν πως οι γάτες αναγνωρίζουν συναισθήματα σε άλλους, τόσο σε ανθρώπους όσο και σε άλλες γάτες. Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι βιώνουν το συναίσθημα της ντροπής με τρόπο όμοιο με τον δικό μας. Η ικανότητά τους να αναγνωρίζουν συναισθήματα μπορεί να είναι απλά αποτέλεσμα της εξελικτικής τους πορείας με σκοπό τα καλύτερα ποσοστά επιβίωσής τους.

Οι περισσότερες μελέτες έχουν δείξει πως το 40-50% των κηδεμόνων κατοικίδιων πιστεύει πραγματικά πως οι γάτες και οι σκύλοι τους βιώνουν δευτερεύοντα συναισθήματα. Εννοείται πως αυτά τα αποτελέσματα θεωρούνται εντελώς υποκειμενικά και δεν έχουν επιστημονική βάση.

Μία έρευνα, συγκεκριμένα στην Ιαπωνία, έδειξε πως οι κηδεμόνες που θεωρούσαν τις γάτες μέλος της οικογένειάς τους ήταν πιο πιθανό να πιστέψουν πως εκείνες μπορούν να βιώσουν το συναίσθημα της ντροπής. Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν πως όσο μεγαλύτερος είναι ο δεσμός των ανθρώπων με τα κατοικίδια, τόσο πιο πιθανό είναι να τους προσδίδουμε την ικανότητα να βιώνουν δευτερεύοντα συναισθήματα.

Τι νιώθει στην πραγματικότητα μία γάτα που “ντρέπεται”

Πολλές φορές όταν νομίζουμε πως μια γάτα ντρέπεται, στην πραγματικότητα συμβαίνει κάτι τελείως διαφορετικό. Για παράδειγμα σκεφτείτε μία γάτα που γλιστράει και πέφτει, ανοίγει διάπλατα τα μάτια, αποφεύγει οποιαδήποτε οπτική επαφή, χαμηλώνει το σώμα και συχνά τρέχει να κρυφτεί – όλα αυτά συχνά παρερμηνεύονται από εμάς τους ανθρώπους ως ντροπή.

Αντίθετα όμως απ’ ό,τι νομίζουμε εμείς, το ότι θα κοιτάξει τριγύρω γρήγορα μετά την πτώση δεν είναι για να σιγουρευτεί πως δεν την είδε κανένας, αλλά για να σιγουρευτεί πως δεν υπάρχουν τυχόν εχθροί που θα εκμεταλλευτούν αυτή τη στιγμή αδυναμίας της.

Το ίδιο ισχύει και όταν οι γάτες κάνουν ζημιά και ρίχνουν κάτι κάτω. Οι κηδεμόνες θεωρούν πως η γάτα τους ντρέπεται για τη ζημιά που προκάλεσε, ενώ εκείνη το πιθανότερο ξέρει πως έχουν εκνευριστεί μαζί της – γιατί έχει μάθει να αναγνωρίζει τη γλώσσα του σώματός τους – και φοβάται μην την μαλώσουν.

Πειράζει να γελάσετε με τη γάτα σας;

Ενώ οι άνθρωποι ντρέπονται όταν κάποιος γελάσει μαζί τους, οι γάτες δεν ερμηνεύουν το γέλιο με τον ίδιο τρόπο. Αντιδρούν ανάλογα με τον τόνο της φωνής μας, τη στάση του σώματος και με το πώς ακριβώς γελάμε και δεν το εκλαμβάνουν απαραίτητα ως κοινωνική κριτική.

Η παρερμήνευση της συμπεριφοράς μιας γάτας μπορεί να έχει παρόλα αυτά άσχημες συνέπειες για εκείνη. Αν για παράδειγμα ένας κηδεμόνας γελάσει με μία αδέξια κίνηση της γάτας, γιατί θεωρεί ότι εκείνη μετά ντράπηκε, μπορεί ακόμα και να της προκαλέσει άγχος και στρες – ειδικά αν είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη.

Αυτό που πρέπει να κάνει είναι να σεβαστεί την ανάγκη της για προσωπικό χώρο και να μην αντιδράσει υπερβολικά, ώστε να μπορέσει κι εκείνη με τη σειρά της να νιώσει ήρεμη και ασφαλής.

Συμπερασματικά

Η συμπεριφορά μιας γάτας που μπορεί στο ανθρώπινο μάτι να φανεί σαν ντροπή ή αμηχανία, το πιθανότερο να βασίζεται στo γεγονός ότι οι κηδεμόνες από υπερβολική αγάπη τείνουν να δίνουν ανθρώπινες ιδιότητες στα αγαπημένα τους ζώα.