Τα ζώα που θρηνούν και αντιλαμβάνονται τον θάνατο
Αγγελική Μακρή
14/10/2026
Θρηνούμε για κάθε απώλεια στη ζωή μας, με τον δικό μας τρόπο. Αυτή η αντίδραση όμως δεν είναι μόνο ανθρώπινη, αλλά βλέπουμε ότι και τα ζώα αντιλαμβάνονται τον θάνατο.
Γνωρίζατε ότι οι άνθρωποι δεν είναι οι μόνοι που θρηνούν για την απώλεια των αγαπημένων τους προσώπων; Η Λίντα Ότμαν Χάι (Linda Oatman High), συγγραφέας του βιβλίου «Ένας εκπληκτικός ελέφαντας» (One Amazing Elephant), μοιράστηκε σε συνέντευξή της, όσα έχει μάθει για τη διαδικασία του πένθους στα ζώα.
Η θλίψη είναι το αποτέλεσμα της αγάπης και της ευτυχίας που νιώθουμε μέσα από τη σύνδεση με ένα άλλο πλάσμα, και στη συνέχεια της απώλειας αυτού του αγαπημένου όντος. Δεν θρηνούν μόνο οι άνθρωποι, αλλά και πολλά ζώα. Τα παιδιά βιώνουν το πένθος, τόσο για τους ανθρώπους όσο και για τα ζώα. Η θλίψη είναι ένα συναίσθημα που μας συνδέει με τους άλλους, και τα παιδιά μαθαίνουν να νιώθουν ενσυναίσθηση για όλα τα ζωντανά πλάσματα όταν κατανοούν ότι και τα ζώα πενθούν. Ακολουθούν μερικά παραδείγματα ζώων που νιώθουν θλίψη για την απώλεια των αγαπημένων τους.
1. Καμηλοπαρδάλεις
Σε ένα καταφύγιο της Κένυας το 2010, μια θηλυκή καμηλοπάρδαλη παρέμεινε δίπλα στο σώμα του ενός μηνός μικρού της για περισσότερες από τέσσερις ημέρες. Άλλες θηλυκές καμηλοπαρδάλεις ενώθηκαν μαζί της και έδειξαν να της συμπαραστέκονται, τυλίγοντας τους λαιμούς τους η μία γύρω από την άλλη, σε ένα είδος αγκαλιάς. Προκύπτει λοιπόν πως βρίσκουν παρηγοριά στη μεταξύ τους σύνδεση και μοιράζονται κοινά συναισθήματα.
2. Μαϊμούδες και πίθηκοι
Οι μαϊμούδες πολλών διαφορετικών ειδών λειτουργούν ως «φύλακες» των νεκρών συντρόφων τους, προσέχοντας συχνά το σώμα τους για μέρες. Έχουν παρατηρηθεί να κουβαλούν τα σώματα των νεκρών μωρών τους, συχνά για εβδομάδες, βγάζοντας κραυγές θλίψης. Οι μαϊμούδες έχουν ισχυρούς κοινωνικούς και οικογενειακούς δεσμούς και πιστεύεται ότι έχουν πλήρη επίγνωση του θανάτου των συντρόφων τους. Πολλοί άνθρωποι έρχονται πιο κοντά για να αλληλοϋποστηριχθούν όταν πεθαίνει ένα κοινό αγαπημένο πρόσωπο. Κάτι αντίστοιχο κάνουν και οι μαϊμούδες, που συγκεντρώνονται σε ομάδες και αγκαλιάζονται. Όμοια με τους ελέφαντες, έτσι και οι χιμπατζήδες συχνά πέφτουν σε τόσο βαθιά κατάθλιψη μετά από έναν θάνατο, ώστε αρνούνται να φάνε, με αποτέλεσμα μερικές φορές να πεθαίνουν από την ασιτία.
3. Δελφίνια
Οι θαλάσσιοι βιολόγοι έχουν παρατηρήσει συχνά δελφίνια να κρατούν τα νεκρά μικρά τους στην επιφάνεια του νερού. Ωστόσο, υπάρχουν διαφορές ανάμεσα στα διάφορα είδη δελφινιών. Μια πρόσφατη μελέτη διαπίστωσε ότι το κηλιδωτό δελφίνι του Ατλαντικού εγκατέλειπε τα άψυχα σώματα πολύ νωρίτερα από άλλα είδη. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι τα δελφίνια πενθούν εν μέρει επειδή ζουν σε κοπάδια συγγενικών ατόμων, όπου συνήθως περνούν ολόκληρη τη ζωή τους μαζί. Σύμφωνα με νέες έρευνες, τα δελφίνια, όπως οι ελέφαντες και οι πίθηκοι, ενδέχεται να κατανοούν τη δική τους θνητότητα καθώς και εκείνη των αγαπημένων τους.
4. Ελέφαντες
Στο βιβλίο «Ένας εκπληκτικός ελέφαντας», η Κουίνι Γκρέις είναι μια ελεφαντίνα που θρηνεί την απώλεια του εκπαιδευτή της, του Μπιλ. Πράγματι οι ελέφαντες πενθούν και είναι από τα λίγα ζώα που παρουσιάζουν μοτίβα πένθους παρόμοια με τα ανθρώπινα. Είτε το πιστεύετε είτε όχι, οι ελέφαντες κλαίνε. Θάβουν τους νεκρούς τους και αποδίδουν τιμές στα σώματα και τα οστά τους. Οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει ότι οι ελέφαντες έχουν ενσυναίσθηση: ρίχνουν χώμα πάνω στις πληγές των άλλων ελεφάντων, βοηθούν ο ένας τον άλλον να βγει από τη λάσπη και τις λακκούβες, ενώ έχουν θεαθεί ακόμη και να αφαιρούν με τις προβοσκίδες τους βέλη αναισθητοποίησης ο ένας από τον άλλον. Οι ερευνητές έχουν καταγράψει ελέφαντες να προσπαθούν να βοηθήσουν ετοιμοθάνατους φίλους τους, σηκώνοντάς τους με τους χαυλιόδοντες και τις προβοσκίδες τους, βγάζοντας κραυγές αγωνίας.
5. Σκύλοι
Οι σκύλοι που στέκονται ως φύλακες στους τάφους ή στα φέρετρα των νεκρών κηδεμόνων τους έχουν αποτυπωθεί εδώ και αιώνες σε έργα τέχνης. Οι ερευνητές γνωρίζουν εδώ και χρόνια ότι οι σκύλοι πενθούν όταν πεθαίνουν οι άνθρωποί τους, και μια πρόσφατη μελέτη αποκάλυψε ακόμη περισσότερα για τον εσωτερικό μηχανισμό της σκυλίσιας θλίψης. Οι επιστήμονες πιστεύουν τώρα ότι, για να καταλάβουμε πώς πενθούν οι σκύλοι, μπορούμε να τους παρομοιάσουμε με ένα παιδί ηλικίας δύο έως πέντε ετών. Δεν κατανοούν την οριστικότητα του θανάτου και εμμένουν στην ιδέα ότι αυτός που έφυγε σίγουρα θα επιστρέψει. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι σκύλοι συχνά αρνούνται να απομακρυνθούν από το πλευρό των νεκρών κηδεμόνων τους.
Τα ζώα μας διδάσκουν συνεχώς για την ενσυναίσθηση, την αγάπη, την υπομονή. Όλα αυτά αποτελούν έναν ακόμη λόγο για να τα σεβόμαστε και να μην ξεχνάμε πως μοιραζόμαστε το περιβάλλον μαζί τους.
