Τα βάθη των ωκεανών φιλοξενούν παράξενα πλάσματα: καρχαρίες-καλικάντζαρους (Mitsukurina owstoni), καλαμάρια-βαμπίρ (Vampyroteuthis infernalis) και… ψάρια που περπατούν.

Πριν από έναν περίπου μήνα και για πρώτη φορά μια ομάδα επιστημόνων στην Κίνα κατέγραψε σε βίντεο ένα παράξενο ψάρι, που θύμιζε γαρίδα. Στα σκοτεινά βάθη του Ειρηνικού Ωκεανού, το αλλόκοτο αυτό ψάρι καταγράφηκε να κινείται με τρόπο που δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ μέχρι σήμερα. Το ψάρι δεν κολυμπούσε αλλά περπατούσε- και μάλιστα ανάποδα. Το όνομά του; Scalicus engyceros.

Σύμφωνα με όσα είναι γνωστά μέχρι σήμερα, πρόκειται για την πρώτη καταγραφή του συγκεκριμένου ψαριού να κινείται προς τα πίσω στον βυθό της θάλασσας. Το ψάρι αυτό, θα λέγαμε χαριτολογώντας, αναπαριστά το περίφημο «moonwalk» του Μάικλ Τζάκσον, κάτι πραγματικά πολύ εντυπωσιακό.

Η νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Ocean-Land-Atmosphere Research, παρέχει όχι μόνο οπτικές αποδείξεις για τις μετακινήσεις του ψαριού στον βυθό, αλλά αποτελεί και την πρώτη περιγραφή οπισθοδρομικής κίνησης σε ψάρι.

Οι ερευνητές αναφέρουν ότι τα πόδια του Scalicus engyceros είναι στην πραγματικότητα ακτίνες των πτερυγίων του, ενώ ο τρόπος με τον οποίο περπατά ανατρέπει όσα θεωρούσαμε δεδομένα για την κίνηση των ψαριών.

Τι αναφέρουν οι ερευνητές που είδαν το ψάρι από κοντά

Το βίντεο καταγράφηκε από ένα υποβρύχιο όχημα βαθιάς κατάδυσης στο βόρειο τμήμα της θάλασσας της Νότιας Κίνας. Το ίδιο όχημα βοήθησε τους ερευνητές να παρατηρήσουν και άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ψαριού.

«Η μελέτη μας φέρνει στο φως μια ανακάλυψη που αλλάζει τα δεδομένα: Πρόκειται για χαρακτηριστικό είδος ψαριού με εξαιρετικά εξειδικευμένες, ελεύθερες ακτίνες των θωρακικών πτερυγίων και συγκαταλέγεται στα λίγα είδη ψαριών που είναι γνωστό ότι μπορούν να περπατούν», δήλωσε ο Han Tian, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Sun Yat-sen της Κίνας.

Όπως και άλλα πλάσματα των θαλασσών, το Scalicus engyceros έχει μεγάλα μάτια. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι το ψάρι δεν φάνηκε να αντιδρά στην προσέγγιση του υποβρύχιου οχήματος, αλλά έδειξε να αντιλαμβάνεται τη δέσμη φωτός προτού απομακρυνθεί κολυμπώντας. Αυτό υποδηλώνει ότι τα μάτια του διαθέτουν τουλάχιστον κάποια ευαισθησία στο φως και ενδεχομένως αποτελεί ένδειξη ότι το ψάρι δεν ζει σε αυτό το περιβάλλον για πολύ.

«Όταν το πλησιάσαμε με το υποβρύχιο, το ψάρι δεν φάνηκε να αντιλαμβάνεται την παρουσία μας ούτε μέσω της ακοής ούτε μέσω της όρασης. Ωστόσο, το ένα του μάτι στράφηκε προς τη δέσμη φωτός του υποβρυχίου προτού απομακρυνθεί κολυμπώντας- πιθανότατα για να αποφύγει την ανεπιθύμητη κοινωνική συναναστροφή», ανέφεραν οι επιστήμονες.

Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η γνώση μας για τα θαλάσσια πλάσματα βασιζόταν αποκλειστικά σε νεκρά δείγματα ή, στην καλύτερη περίπτωση, σε ζωντανά πλάσματα που είχαν αιχμαλωτιστεί και μεταφερθεί στην επιφάνεια. Σήμερα, χάρη στα βαθυσκάφη και στα τηλεχειριζόμενα υποβρύχια οχήματα, οι ερευνητές μπορούν να παρατηρούν αυτά τα πλάσματα στον δικό τους κόσμο, εκεί όπου το φως μόλις που καταφέρνει να φτάσει.

Με αυτόν τον τρόπο, οι βιολόγοι του Πανεπιστημίου Sun Yat-sen στην Κίνα παρατήρησαν το Scalicus engyceros να χρησιμοποιεί τα μουστάκια του σαν τσουγκράνα, ανιχνεύοντας την τροφή ή τα εμπόδια μέσω της αφής και χημικών ερεθισμάτων, καθώς κινείται στον θαλάσσιο πυθμένα.

Αυτό επίσης που προκαλεί πραγματικά έκπληξη, όμως, είναι όσα αποκαλύπτει το τελευταίο βιντεοληπτικό υλικό από τη θάλασσα της Νότιας Κίνας: το ψάρι μπορεί επίσης να κινείται πλάγια, όπως οι γαρίδες ή τα καβούρια, αλλά και να κάνει απότομα άλματα όταν αισθάνεται ότι απειλείται.

«Κανένα ψάρι δεν είχε παρατηρηθεί να κάνει κάτι τέτοιο μέχρι σήμερα. Με κάποιον τρόπο, αυτός ο θωρακισμένος ταξιδιώτης ανέπτυξε συναρπαστικές προσαρμογές που τον βοηθούν να επιβιώνει στο ακραίο περιβάλλον του», θα πουν χαρακτηριστικά οι ερευνητές.

Σε έναν ωκεανό που παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητος, κάθε νέα εικόνα σαν κι αυτή μάς υπενθυμίζει πόσο εύκολα μπορούν να ανατραπούν οι αντιλήψεις μας για τα έμβια όντα- μερικές φορές, κυριολεκτικά, ανάποδα.

Γιατί η προστασία αυτών των κρυμμένων κόσμων σημαίνει τη διατήρηση της εκπληκτικής βιοποικιλότητας από την οποία εξαρτόμαστε όλοι, ακόμη κι όταν δεν μπορούμε να τη δούμε με τα ίδια μας τα μάτια.

Πηγή: sciencealert.com, popsci.com