Ένας σκύλος βήχει δυο φορές μετά τη βόλτα και, λίγο αργότερα, τρέχει πάλι κανονικά μέσα στο σπίτι. Μια γάτα χαμηλώνει το σώμα της, τεντώνει τον λαιμό και κάνει έναν ήχο που μοιάζει σαν να προσπαθεί να βγάλει τριχόμπαλα. Είναι κάτι που θα περάσει μόνο του ή μήπως χρειάζεται να το ψάξουμε περισσότερο;

Ο βήχας είναι ένα από εκείνα τα συμπτώματα που εύκολα μας μπερδεύουν, γιατί μπορεί να σημαίνει κάτι πολύ απλό αλλά και κάτι που χρειάζεται κτηνιατρικό έλεγχο. Από μόνος του δεν είναι ασθένεια. Είναι ένας μηχανισμός άμυνας του οργανισμού, ένας τρόπος να απομακρύνει βλέννα, μικρά σωματίδια ή οτιδήποτε ερεθίζει τους αεραγωγούς. Αυτό σημαίνει ότι ένας μεμονωμένος βήχας δεν είναι απαραίτητα λόγος ανησυχίας, ειδικά αν το ζώο είναι ζωηρό, τρώει κανονικά και αναπνέει φυσιολογικά. Αν όμως ο βήχας επαναλαμβάνεται, γίνεται πιο έντονος, επιμένει για αρκετές ημέρες ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, τότε καλό είναι να επικοινωνήσουμε με τον κτηνίατρό μας.

Μια σημαντική σημείωση: σκοπός αυτού του άρθρου δεν είναι να μας βοηθήσει να βγάλουμε μόνοι μας διάγνωση. Αν κάτι μας προβληματίζει, ακόμη κι αν δεν είμαστε βέβαιοι πόσο σημαντικό είναι, η ασφαλέστερη επιλογή είναι πάντα να επικοινωνήσουμε με τον κτηνίατρό μας.

Είναι όντως βήχας;

Μερικές φορές, αυτό που ακούγεται σαν βήχας δεν είναι στην πραγματικότητα βήχας.

Στους σκύλους υπάρχει, για παράδειγμα, το λεγόμενο «αντίστροφο φτέρνισμα». Ο σκύλος τραβά απότομα αέρα προς τα μέσα, συχνά με τον λαιμό τεντωμένο, και κάνει έναν έντονο, επαναλαμβανόμενο ήχο που μπορεί να τρομάξει αρκετά τον κηδεμόνα. Συνήθως διαρκεί λίγα δευτερόλεπτα και πρόκειται για διαφορετικό φαινόμενο από τον πραγματικό βήχα.

Στις γάτες, από την άλλη, η σύγχυση γίνεται συχνά με τις τριχόμπαλες. Μια γάτα που βήχει μπορεί να σκύβει, να τεντώνει τον λαιμό και να κάνει επαναλαμβανόμενες κινήσεις σαν να προσπαθεί να κάνει εμετό. Αν όμως αυτό συμβαίνει ξανά και ξανά χωρίς να αποβάλλεται τριχόμπαλα, μπορεί στην πραγματικότητα να πρόκειται για βήχα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να σχετίζεται με παθήσεις των κατώτερων αεραγωγών, όπως η βρογχίτιδα ή το άσθμα.

Γι’ αυτό ένα μικρό βίντεο με το κινητό μπορεί να αποδειχθεί πολύ χρήσιμο. Συχνά, όταν το ζώο φτάσει στο κτηνιατρείο, δεν παρουσιάζει κανένα σύμπτωμα, οπότε ένα βίντεο βοηθά τον κτηνίατρο να καταλάβει καλύτερα τι ακριβώς συνέβη στο σπίτι.

Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από έναν βήχα;

Οι αιτίες είναι πολλές και δεν είναι ίδιες στον σκύλο και στη γάτα.

Στον σκύλο, ο βήχας μπορεί να σχετίζεται με λοιμώξεις του αναπνευστικού, ερεθισμό ή φλεγμονή της τραχείας, χρόνια βρογχίτιδα, πνευμονία, ξένο σώμα ή προβλήματα όπως η κατάρρευση της τραχείας. Σε ορισμένους σκύλους μπορεί επίσης να σχετίζεται με καρδιακή νόσο.

Στις γάτες, ο βήχας συνδέεται συχνότερα με παθήσεις των αεραγωγών και λιγότερο συχνά με καρδιοπάθεια. Για τον λόγο αυτό, όταν μια γάτα βήχει επανειλημμένα, αξίζει να αξιολογηθεί από κτηνίατρο, ακόμη κι αν κατά τα άλλα φαίνεται καλά.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε και το περιβάλλον στο οποίο ζει το ζώο. Ο καπνός του τσιγάρου, τα έντονα αρώματα, τα σπρέι, η σκόνη και ορισμένα ισχυρά καθαριστικά μπορεί να ερεθίσουν το αναπνευστικό σύστημα, ειδικά σε ένα ζώο που έχει ήδη κάποια ευαισθησία.

Τι πρέπει να παρατηρούμε;

Δεν χρειάζεται να γίνουμε κτηνίατροι στο σπίτι, αλλά μπορούμε να βοηθήσουμε πολύ αν παρατηρούμε προσεκτικά το ζώο μας. Μερικές χρήσιμες ερωτήσεις είναι: Πότε ξεκίνησε ο βήχας; Πόσο συχνά συμβαίνει; Εμφανίζεται όταν το ζώο ενθουσιάζεται, όταν ασκείται ή όταν ξεκουράζεται; Υπάρχουν ρινικές εκκρίσεις; Τρώει κανονικά; Έχει την ίδια διάθεση; Κουράζεται πιο εύκολα στη βόλτα; Αυτές οι πληροφορίες είναι συχνά πολύ πιο χρήσιμες για τον κτηνίατρο από μια γενική περιγραφή του τύπου «βήχει λίγο».

Πότε χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση;

Εδώ χρειάζεται μια πολύ σημαντική διάκριση. Άλλο ο βήχας και άλλο η δυσκολία στην αναπνοή.

Αν το ζώο αναπνέει γρήγορα και με εμφανή προσπάθεια, αν χρησιμοποιεί έντονα την κοιλιά του για να αναπνεύσει, αν στέκεται με τον λαιμό τεντωμένο ή φαίνεται να δυσκολεύεται σε κάθε αναπνοή, τότε χρειάζεται άμεση κτηνιατρική βοήθεια. Στις γάτες, ειδικά, η αναπνοή με ανοιχτό στόμα σε κατάσταση ηρεμίας είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Το ίδιο ισχύει αν τα ούλα ή η γλώσσα φαίνονται γκριζωπά ή μπλε, αν το ζώο καταρρεύσει ή αν η δύσπνοια εμφανιστεί ξαφνικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν περιμένουμε να δούμε αν «θα περάσει». Επικοινωνούμε άμεσα με κτηνίατρο και μεταφέρουμε το ζώο όσο πιο γρήγορα και ήρεμα γίνεται.

Μπορούμε να δώσουμε ανθρώπινο σιρόπι για τον βήχα;

Ένα ανθρώπινο σιρόπι για τον βήχα δεν είναι ασφαλής επιλογή χωρίς κτηνιατρική οδηγία. Ορισμένα σκευάσματα μπορεί να είναι ακατάλληλα ή ακόμη και επικίνδυνα για σκύλους και γάτες, ενώ σε άλλες περιπτώσεις η καταστολή του βήχα μπορεί να καλύψει ένα σημαντικό σύμπτωμα χωρίς να αντιμετωπίσει την πραγματική του αιτία. Γι’ αυτό δεν δίνουμε μόνοι μας φάρμακα στο ζώο, ακόμη κι αν πρόκειται για κάτι που έχουμε χρησιμοποιήσει στο παρελθόν.

Ο βήχας μπορεί να έχει πολλές διαφορετικές αιτίες και αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που δεν χρειάζεται να προσπαθούμε να τον ερμηνεύσουμε μόνοι μας. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να παρατηρούμε το ζώο μας και να προσέχουμε αν κάτι αλλάζει στην αναπνοή, στη διάθεση ή στην καθημερινότητά του. Τις περισσότερες φορές, μια επικοινωνία με τον κτηνίατρο θα μας βοηθήσει να καταλάβουμε αν χρειάζεται απλώς παρακολούθηση ή περαιτέρω έλεγχος. Και όταν τελικά υπάρχει κάποιο πρόβλημα, η έγκαιρη αναγνώρισή του είναι πάντα το καλύτερο σημείο για να ξεκινήσει η αντιμετώπισή του.