Επιστρέφετε το βράδυ στο σπίτι. Η γάτα σας κοιμάται και ξυπνάει χαλαρά. Σηκώνεται βαριεστημένα και σας πλησιάζει με το πάσο της. Την επόμενη μέρα που θα επιστρέψετε σπίτι, δεν θα σηκωθεί καθόλου από το κρεβάτι. Και μένει να αναρωτιέστε; Της λείπω της κυρίας καθόλου;

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, σε σύγκριση με τους σκύλους, οι οποίοι χοροπηδούν από ενθουσιασμό κουνώντας την ουρά τους πέρα δώθε όταν επιστρέφουμε σπίτι, είναι αρκετά δύσκολο να καταλάβουμε αν μια γάτα μάς έχει πραγματικά νοσταλγήσει ή όχι.

Οι γάτες έχουν τη φήμη των ανεξάρτητων και απόμακρων ζώων που δεν χρειάζονται ιδιαίτερα την ανθρώπινη παρουσία. Αρκεί να έχουν φαγητό, νερό, μια γωνιά να απομονώνονται και μια καθαρή αμμολεκάνη, σωστά;

Όχι ακριβώς.

Η αντίληψη ότι οι γάτες είναι ζώα που απαιτούν ελάχιστη φροντίδα είναι αρκετά διαδεδομένη, αλλά απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Οι γάτες έχουν ανάγκη από αγάπη, τρυφερότητα, συντροφικότητα και πνευματικά ερεθίσματα, ακόμη κι αν δεν χρειάζεται να τις βγάζουμε καθημερινά βόλτα, όπως τους σκύλους.

Μια ενδιαφέρουσα έρευνα

Μια ενδιαφέρουσα επιστημονική μελέτη με τίτλο «Cats and owners interact more with each other after a longer duration of separation» («Οι γάτες και οι ιδιοκτήτες τους αλληλεπιδρούν περισσότερο μετά από μεγαλύτερο χρονικό διάστημα αποχωρισμού») επιχείρησε να δώσει απαντήσεις, εξετάζοντας τη συμπεριφορά των γατών όταν οι άνθρωποί τους φεύγουν και επιστρέφουν αργότερα στο σπίτι.

Με άλλα λόγια θέλησαν να απαντήσουν στο ερώτημα: Πώς αισθάνονται οι γάτες μας όταν μένουν μόνες; Εμφανίζουν ενδείξεις άγχους αποχωρισμού όπως οι σκύλοι; Μας νοσταλγούν καθόλου;

Στην έρευνα που έγινε στη Σουηδία συμμετείχαν 14 γάτες, οι οποίες παρακολουθήθηκαν μέσα στο φυσικό τους περιβάλλον, δηλαδή στο σπίτι τους. Το πείραμα πραγματοποιήθηκε σε δύο διαδοχικές ημέρες. Την πρώτη ημέρα οι κηδεμόνες έλειψαν από το σπίτι για 30 λεπτά, ενώ τη δεύτερη για 4 ώρες.

Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν ψηφιακές κάμερες για να καταγράψουν τις κινήσεις και τις φωνητικές εκδηλώσεις των ζώων, καθώς και τη συμπεριφορά των κηδεμόνων τους όταν έφευγαν και όταν επέστρεφαν.

Παρακολούθησαν αν οι γάτες κοιμούνταν, έπαιζαν, περιποιούνταν το τρίχωμά τους, περπατούσαν, νιαούριζαν κτλ.

Το σημάδι που ίσως αποκαλύπτει ότι τους έλειψαν οι κηδεμόνες τους

Όταν οι κηδεμόνες έφευγαν, οι γάτες δεν παρουσίαζαν ιδιαίτερες αλλαγές στη συμπεριφορά τους. Δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές ούτε πριν από την αναχώρηση ούτε κατά τη διάρκεια της απουσίας τους.

Το μόνο αξιοσημείωτο εύρημα ήταν ότι, όταν έμεναν μόνες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, περνούσαν περισσότερο χρόνο ξαπλωμένες. Κάτι επίσης που πρέπει να σημειώσουμε είναι ότι τη στιγμή που ο κηδεμόνας τους έφευγε περπατούσαν για λίγο και ήταν γενικά όρθιες περισσότερο από ό,τι συνήθως, κάτι που ενδεχομένως να οφειλόταν στην αναστάτωση της στιγμής του αποχωρισμού. Μετά όλα φαίνονταν ότι έβαιναν καλώς.

Η πιο ενδιαφέρουσα διαφορά, ωστόσο, εμφανίστηκε όταν οι κηδεμόνες τους επέστρεφαν. Και αυτό είναι το σημαντικό της έρευνας.

Οι γάτες που είχαν μείνει μόνες για 4 ώρες είχαν περισσότερες πιθανότητες να γουργουρίσουν και να τεντώσουν το σώμα τους κατά την επιστροφή των ανθρώπων τους, σε σύγκριση με εκείνες που είχαν αποχωριστεί τους κηδεμόνες τους για μόλις 30 λεπτά.

«Φάνηκε ότι οι γάτες διαχειρίζονταν καλά την παραμονή τους μόνες στο σπίτι, ωστόσο επηρεάζονταν από τη διάρκεια της απουσίας των κηδεμόνων τους, καθώς παρουσίαζαν διαφορές στη συμπεριφορά τους κατά την επιστροφή τους», αναφέρει η μελέτη.

Μας νοσταλγούν τελικά οι γάτες;

Η αλήθεια είναι ότι η συγκεκριμένη έρευνα δεν μπορεί να δώσει μια οριστική απάντηση. Αποτελεί, ωστόσο, ένα ενδιαφέρον πρώτο βήμα για την κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι γάτες αντιδρούν στην απουσία μας.

Το ότι η μελέτη πραγματοποιήθηκε μέσα στα σπίτια των ζώων είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς επέτρεψε στους επιστήμονες να παρατηρήσουν τη συμπεριφορά τους σε ένα οικείο περιβάλλον.

Από την άλλη πλευρά, το δείγμα των 14 γατών ήταν μικρό, ενώ η διάρκεια της απουσίας των κηδεμόνων δεν ξεπέρασε τις 4 ώρες. Επομένως, χρειάζονται περισσότερες έρευνες για να κατανοήσουμε καλύτερα τι συμβαίνει όταν οι γάτες μένουν μόνες για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.

Γνωρίζουμε ακόμη σχετικά λίγα για το άγχος αποχωρισμού στις γάτες, καθώς οι περισσότερες έρευνες έχουν επικεντρωθεί στους σκύλους.

Γι’ αυτό και δεν πρέπει να θεωρούμε ότι μια γάτα είναι απαραίτητα ευτυχισμένη επειδή δεν γαβγίζει, δεν καταστρέφει αντικείμενα ή δεν εκδηλώνει έντονα τη δυσαρέσκειά της όταν μένει μόνη.

Μπορεί, λοιπόν, η γάτα μας να μην τρέχει πάντα στην πόρτα με τον ενθουσιασμό ενός σκύλου κάθε φορά που επιστρέφουμε, αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν της λείψαμε. Ίσως ο δικός της τρόπος να μας καλωσορίσει να είναι ένα παρατεταμένο γουργούρισμα, ένα τέντωμα ή απλώς το να έρθει και να κουρνιάσει δίπλα μας.

Και τελικά, αυτό είναι που κάνει τις γάτες τόσο ξεχωριστές: Το γεγονός ότι εκφράζουν την αγάπη τους με τον δικό τους, μοναδικό τρόπο. Για αυτό τις αγαπάμε άλλωστε τόσο πολύ.