Ανάμεσα στα κορακοειδή, την οικογένεια πτηνών που φημίζεται για τα σκούρα χρώματά της και την αυστηρή της όψη, η κίσσα ξεχωρίζει αμέσως.

Σε αντίθεση με τα «goth» ξαδέλφια της, το σώμα της καλύπτεται από θερμούς, καστανορόδινους τόνους, που γίνονται πιο ανοιχτοί στον λαιμό και το υπογάστριο. Η γαλάζια περιοχή στο πάνω μέρος των φτερών, που έρχεται σε αντίθεση με το μαύρο μοτίβο στα άκρα της, αποτελεί το «σήμα κατατεθέν» της ενώ διαθέτει και πιο… στρογγυλεμένη σιλουέτα συγκριτικά με τα περισσότερα κορακοειδή.

Χάρη στη μοναδική εμφάνισή της, η κίσσα αποτελεί ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα πουλιά. Ωστόσο, πέρα απ’ όσα βλέπει το μάτι, υπάρχουν κι άλλα χαρακτηριστικά που την καθιστούν ξεχωριστή. Ας γνωρίσουμε λοιπόν καλύτερα αυτό το συναρπαστικό πουλί που μοιράζεται τη διάσημη ευφυία των κορακοειδών, αλλά διαθέτει και τα δικά του ιδιαίτερα ταλέντα.

Ακολουθούν πέντε πράγματα που ίσως δεν γνωρίζατε για τις υπέροχες κίσσες.

1. Διαθέτουν εξαιρετική μνήμη

Οι καρποί των δέντρων είναι η αγαπημένη τροφή των κισσών και, την περίοδο καρποφορίας, αυτά τα προνοητικά πτηνά περνούν πολλές ώρες την ημέρα μεταφέροντας χιλιάδες σε ασφαλείς κρυψώνες. Πώς καταφέρνουν όμως να ανακτούν τους θησαυρούς τους αρκετούς μήνες μετά ή ακόμα και όταν έχουν καλυφθεί από χιόνι και φύλλα; Η απάντηση βρίσκεται στην εξαιρετική τους μνήμη. Όπως έχουν δείξει έρευνες, οι κίσσες μπορούν να κωδικοποιούν, να ανακαλούν και να αξιοποιούν τυχαίες οπτικές πληροφορίες που σχετίζονται με ένα συγκεκριμένο γεγονός, μια ικανότητα που στους ανθρώπους αποτελεί βασικό γνώρισμα της επεισοδικής μνήμης. Με άλλα λόγια, η κίσσα δεν θυμάται απλώς πού έθαψε ένα βελανίδι, αλλά και το πλαίσιο μέσα στο οποίο το έκανε, όπως π.χ. χαρακτηριστικά ορόσημα της περιοχής που τη βοηθούν να εντοπίζει ξανά τις «αποθήκες» της.

2. Είναι έξυπνες και περιποιητικές προς το ταίρι τους

Αν και κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα τι κρύβει το μυαλό μιας κίσσας, επιστήμονες έχουν εντοπίσει ενδείξεις εξελιγμένων γνωστικών δεξιοτήτων σε αυτά τα πτηνά. Όχι μόνο κάνουν σχέδια για το μέλλον, αποθηκεύοντας τροφή για τις περιόδους που θα τη χρειαστούν, αλλά επιστρατεύουν στρατηγικές για να αποτρέψουν τους επίδοξους «κλέφτες» από το να λεηλατήσουν τις αποθήκες τους. Αν διαπιστώσουν ότι παρακολουθούνται, θα επιλέξουν να κρύψουν τους καρπούς τους σε λιγότερο θορυβώδη σημεία (π.χ. σε άμμο αντί για χαλίκι) και θα προσέξουν ώστε να το κάνουν όσο δυνατόν πιο αθόρυβα.

Η προνοητικότητά τους, όμως, δεν περιορίζεται μόνο στις δικές τους ανάγκες, αλλά κρύβει και κάποια μορφή… ρομαντισμού. Έρευνα του 2013 έδειξε ότι, την περίοδο της αναπαραγωγής (τη μοναδική που τα ζεύγη μοιράζονται γεύματα) τα αρσενικά του είδους δεν προσφέρουν τροφή μηχανικά στα θηλυκά, αλλά προσαρμόζουν συνειδητά την επιλογή τους στις επιθυμίες της συντρόφου τους, ακόμα κι αν αυτές έρχονται σε αντίθεση με τις δικές τους.

Γιατί δεν πρέπει να μαζεύουμε σαλιγκάρια- Τι ισχύει στη χώρα μας

Τα σαλιγκάρια είναι στενά δεμένα με τη φύση. Είναι εντυπωσιακό πώς εναρμονίζονται με τον καιρό και προσαρμόζονται στις αλλαγές του.

3. Περιποιούνται τα φτερά τους με μυρμήγκια

Στις ιδιαίτερες συμπεριφορές της κίσσας συγκαταλέγεται και το λεγόμενο anting, ένα είδος «φυσικής περιποίησης» που θυμίζει περισσότερο τελετουργία. Το εν λόγω πτηνό αναζητά ενεργά φωλιές μυρμηγκιών και στέκεται επάνω τους ανοίγοντας τα φτερά της και χαμηλώνοντας την ουρά της. Με αυτόν τον τρόπο επιτρέπει στα έντομα να σκαρφαλώσουν σε ολόκληρο το σώμα της. Εκείνα, με τη σειρά τους, εκκρίνουν ως αμυντική αντίδραση μυρμηκικό οξύ, μια ουσία με εντομοκτόνες ιδιότητες που βοηθά την κίσσα να απαλλαγεί από παράσιτα. Παράλληλα, πιστεύεται ότι το anting διευκολύνει και την περιποίηση των φτερών, διατηρώντας τα σε καλή κατάσταση και ενισχύοντας τη μόνωσή τους.

4. Είναι δεινοί μίμοι με στρατηγική χρήση φωνών

Η λατινική επιστημονική ονομασία του γένους, Garrulus, προέρχεται από το ρήμα garrio «ομιλώ ακατάπαυστα, φλυαρώ» και αποτυπώνει το πλούσιο φωνητικό ρεπερτόριο αυτών των πτηνών. Οι κίσσες δεν περιορίζονται σε τυπικές κραυγές και καλέσματα, αλλά μπορούν να μιμούνται ήχους που ακούν στο περιβάλλον τους και να τους ενσωματώνουν στο τραγούδι τους ή την επικοινωνία τους. Σύμφωνα με ειδικούς και καταγεγραμμένα ηχητικά ντοκουμέντα στο διαδίκτυο, έχουν τη δυνατότητα να αναπαράγουν ήχους άλλων πτηνών, καλέσματα θηλαστικών (όπως π.χ. γατών), θορύβους μηχανών και ακόμα και την ανθρώπινη φωνή, όπως μπορεί να δει κανείς στο παρακάτω βίντεο.

Αν και δεν έχει διευκρινιστεί με βεβαιότητα ο λόγος που εμπλουτίζουν τις φωνητικές τους εκφράσεις με αυτές τις μιμήσεις, υπάρχουν θεωρίες που συνδέουν αυτή τη συμπεριφορά με σκοπούς άμυνας, παραπλάνησης ή ακόμα και προσέλκυσης συντρόφου.

5. Είναι «μηχανικοί» οικοσυστημάτων

Η κίσσα ωφελεί με πολλούς τρόπους τα οικοσυστήματα όπου ζει, επηρεάζοντας τόσο τη δομή όσο και τη λειτουργία τους. Μέσω των κραυγών συναγερμού της, προειδοποιεί άλλα ζώα, όπως οι σκίουροι, για την παρουσία θηρευτών. Καταναλώνοντας νεκρά ζώα, συμβάλλει στην απομάκρυνση πιθανών πηγών ασθενειών και στην ανακύκλωση θρεπτικών συστατικών. Η πιο σημαντική συνεισφορά της, ωστόσο, έχει να κάνει με τη διασπορά καρπών, και ιδιαίτερα των αγαπημένων της βελανιδιών. Όπως αναφέραμε παραπάνω, έχει το συνήθειο να θάβει σε κρυψώνες χιλιάδες βελανίδια, ένα μέρος των οποίων δεν καταναλώνεται ποτέ. Με αυτόν τον τρόπο, αυτός ο χαριτωμένος «μηχανικός» βοηθά στην επέκταση του δάσους με δέντρα κρίσιμα για την επιβίωση πολλών άλλων ειδών.