Τι κοινό μπορεί να έχει κάποιος που επισκέπτεται το Πεδίον του Άρεως με έναν που ζει σε ένα ορεινό χωριό της Ηπείρου; Είναι πιθανό να έχουν δει και οι δύο έναν σκαντζόχοιρο.

Ο σκαντζόχοιρος ανήκει στην άγρια ζωή και είναι νυκτόβιο θηλαστικό με επιστημονική ονομασία Erinaceus roumanicus για τον κοινό σκαντζόχοιρο και Erinaceus concolor για τον σκαντζόχοιρο της Ανατολικής Ευρώπης.

Ο σκαντζόχοιρος είναι ένα πολύ συνηθισμένο είδος στη χώρα μας. Είναι παμφάγος, αλλά τρέφεται κυρίως με έντομα. Τον χειμώνα ρίχνει τους ρυθμούς του, ξοδεύει ελάχιστη ενέργεια και πέφτει σε βαθύ ύπνο. Την περίοδο αυτή, δεν χάνει ποτέ ολοκληρωτικά την επαφή του με τον έξω κόσμο και αντιλαμβάνεται κάθε ήχο που ακούγεται κοντά του, κάνοντας ανεπαίσθητες κινήσεις.

Τον συναντάμε ξανά τους ανοιξιάτικους και καλοκαιρινούς μήνες, σε αραιά δάση με χαμηλή βλάστηση, σε χωράφια, κήπους και αγρούς. Μπορούμε να τον συναντήσουμε από το Πεδίον του Άρεως και το Κρυονέρι μέχρι τα ορεινά της Κρήτης. Δραστηριοποιείται κυρίως τη νύχτα και το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας κοιμάται κάτω από σωρούς φύλλων ή σε μια τρύπα στο έδαφος.

Για ποιο λόγο είναι χρήσιμος ένας σκαντζόχοιρος στον κήπο σας

Η πρώτη σκέψη που κάνουμε όταν βρούμε ένα ζώο στον κήπο ή την αυλή μας είναι να το απομακρύνουμε. Ο αγκαθωτός επισκέπτης όμως είναι κάτι που πολλοί αγρότες θα ήθελαν στις καλλιέργειές τους γιατί είναι σημαντικός βοηθός τους. Από πού να πρωτοξεκινήσουμε για τα οφέλη της παρουσίας του:

– Τρώει παράσιτα και έντομα σε μεγάλη ποσότητα, τα οποία καταστρέφουν τις καλλιέργειες. Ένας σκαντζόχοιρος μπορεί να φάει μέχρι και 200 γραμμάρια εντόμων κάθε βράδυ -μιας και είναι νυκτόβιος- και να κρατήσει έναν κήπο μεσαίου μεγέθους, καθαρό από παράσιτα.

– Κυνηγάει τα δηλητηριώδη φίδια, με τα αγκάθια του να τον προστατεύουν από το δάγκωμά τους.

Τα χαρακτηριστικά του σκαντζόχοιρου

Το κύριο, χαρακτηριστικό γνώρισμά του είναι τα χιλιάδες αγκάθια που καλύπτουν το πάνω μέρος του σώματός του και τον προστατεύουν από τους εχθρούς του.

Τα αγκάθια του σκαντζόχοιρου αρχικά είναι μικρά και απαλά, αλλά μετά το πρώτο έτος, με την προσθήκη κερατίνης, αντικαθίστανται συνεχώς με μεγαλύτερα και σκληρότερα και έχουν μήκος περίπου δύο εκατοστά.

Για να προστατευτεί από πιθανό εισβολέα, μπορεί να τυλιχτεί σε μια σφιχτή μπαλίτσα, με τη βοήθεια υποδόριων μυών που κάνουν τα αγκάθια του να πεταχτούν προς τα έξω ή ακόμα και να επιτεθεί στον εισβολέα, τρυπώντας τον με τα αγκάθια του και ν’ αφήσει τη μέθοδο της μπαλίτσας ως τελευταία λύση. Υπάρχει βέβαια και η περίπτωση να τρομοκρατηθεί και να το βάλει στα πόδια.

Η αναπαραγωγή του σκαντζόχοιρου γίνεται την άνοιξη και η κύηση διαρκεί 40-58 ημέρες. Το θηλυκό, γεννά στην αρχή του καλοκαιριού, από τρία έως έξι μικρά που ζυγίζουν λιγότερο από 30 γραμμάρια το καθένα και έχουν μέγεθος 6 εκατοστά. Τα μικρά σκαντζοχοιράκια θηλάζουν για έναν μήνα περίπου και στη συνέχεια η μητέρα τους τα εκπαιδεύει να αναζητούν μόνα τους την τροφή τους. Σε φυσιολογικές συνθήκες μπορεί να ζήσει από τέσσερα έως δεκάξι χρόνια αν και δεν είναι ασυνήθιστο ο αρσενικός σκαντζόχοιρος να σκοτώνει τα νεογέννητα αρσενικά.

Από τι απειλείται ο σκαντζόχοιρος

Στην Ελλάδα είναι προστατευόμενο είδος από το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981. Ο μεγαλύτερος εχθρός του σκαντζόχοιρου είναι τα αυτοκίνητα που πολλές φορές τον πατούν ενώ εκείνος προσπαθεί να διασχίσει το δρόμο και τα εντομοκτόνα. Επίσης, πολλοί χάνουν τη ζωή τους από τα εντομοκτόνα που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι και περνάνε στη βασική τροφή τους, τα έντομα.

Όσα πρέπει να ξέρετε για τους σκαντζόχοιρους – Πώς να τους βοηθήσετε

Οι σκαντζόχοιροι στη χώρα μας προστατεύονται από το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981 (ως προστατευόμενο είδος).

Με πληροφορίες από το Εθνικό Δάσος Δαδιάς