Ο Μάρτης είναι ο μήνας της άνοιξης και η περίοδος που ανθίζουν οι αμυγδαλιές και υποδεχόμαστε τα χελιδόνια.

Όπως κάνουν πολλά πτηνά, έτσι και τα χελιδόνια έχουν περάσει τον χειμώνα τους στο ζεστό και φιλικό για αυτά κλίμα της Αφρικής και μεταναστεύουν προς την Ευρώπη για να φτιάξουν τις φωλιές τους. Αρκετοί μπορεί να μη γνωρίζουν πώς να ξεχωρίζουν τα είδη χελιδονιών, αυτά όμως που βλέπουν πιο συχνά είναι τα Σπιτοχελίδονα.

Τα είδη χελιδονιών που έρχονται στην Ελλάδα

Σταυλοχελίδονο ή Χωραφοχελίδονο (Hirundo rustica): μαύρο όλο το πάνω μέρος, λευκό ή κάποιες φορές κοκκινωπό κάτω μέρος, κόκκινο και μετά μαύρο κάτω από το ράμφος και διχαλωτή ουρά. Το χελιδόνι αυτό φωλιάζει σε φωλιά ανοιχτή σαν κούπα,

Σπιτοχελίδονο ή Λευκοχελίδονο (Delichon urbicum): μαύρο πάνω μέρος, όμως με λευκό στη βάση της ουράς, ολόλευκο κάτω μέρος που φτάνει μέχρι το ράμφος του και κοντή ουρά. Φωλιάζει σε φωλιά κλειστή με μόνο ένα μικρό άνοιγμα.

Οχθοχελίδονο (Riparia riparia): ανοιχτό καφέ πάνω μέρος με λευκή ζώνη πίσω από το λαιμό, λευκό κάτω μέρος με καφέ περιλαίμιο και κοντή ουρά (περνάει μόνο από τη Λέσβο για βορειότερα).

Μιτλοχελίδονο (Cecrops daurica): μαύρο πάνω μέρος με πορτοκαλί ζώνη πίσω από το λαιμό και στη βάση της ουράς, πορτοκαλί κάτω μέρος και διχαλωτή ουρά. Φωλιάζει μακριά από οικισμούς (συχνά κάτω από γεφύρια, σε εξωκλήσια κ.ά.) σε κλειστή φωλιά που για είσοδο έχει ένα μακρύ τούνελ και εξαπλώνεται μόνο γύρω από τα βόρεια παράλια της Μεσογείου και όχι βορειότερα.

Βραχοχελίδονο (Ptyonoprogne rupestris): ολόκληρο καφέ με άσπρες μικρές βούλες στο κάτω μέρος της ουράς. Φωλιάζει σε βράχια σε φωλιά ανοιχτή σαν κούπα και εξαπλώνεται κυρίως γύρω από τα βόρεια παράλια της Μεσογείου – και σε πολλές περιοχές παρατηρούνται και το χειμώνα (δε μεταναστεύει όπως τα συγγενικά του είδη).

Τέλος, ένας άλλο είδος πουλιού, που και αυτό έχει ήδη έρθει, είναι ολόμαυρο και πετά γρήγορα σαν δρεπάνι, «τσιρίζοντας» τα βράδια πριν κοιμηθεί στις φωλιές του σε τρύπες στις στέγες, ανήκει σε άλλη οικογένεια και ονομάζεται Σταχτάρα. Στη Λέσβο το λένε Πετροχελίδονο.

Ας γνωρίσουμε καλύτερα τα Σπιτοχελίδονα

Είναι από τα πιο πολυπληθή χελιδόνια και από τα πρώτα είδη που φτάνουν στην Ελλάδα. Ήδη η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία μας έχει ενημερώσει πως τα πρώτα έχουν φτάσει από τον Φεβρουάριο, με την πιο κάτω ανάρτηση:

Πώς μπορούμε να φτιάξουμε φωλιές μόνοι μας

Είναι λογικό να σκεφτεί κανείς, γιατί να επέμβουμε στη φύση και να φτιάξουμε εμείς φωλιά για τα πουλιά, αφού έχουν αποδείξει ότι είναι ικανότατα και μαέστροι στην κατασκευή. Είναι όμως κάποιες φορές απαραίτητο, καθώς οι συνθήκες δεν ευνοούν τη δημιουργία του σπιτικού τους.

Αρχικά, σε κάθε φωλιά, μπορούν να ανατραφούν μέχρι και 10 νέα χελιδόνια το χρόνο. Αν αναλογιστούμε πόσο μπορεί να μεγαλώσει ο πληθυσμός, όταν βρουν τις κατάλληλες συνθήκες. Παράλληλα, η φωλιά είναι το καταφύγιό τους τόσο όταν θέλουν να προστατευτούν από αντίξοες καιρικές συνθήκες, όσο και από άλλα ζώα.

Τα υλικά για να φτιάξουμε φωλιές για τα Σπιτοχελίδονα- αλλά και τα υπόλοιπα χελιδόνια είναι:

Πηλός: Μπορούμε να τον προμηθευτούμε έτοιμο από εργαστήρια αγγειοπλαστικής ή πλινθοποιίας ή να τον ετοιμάσουμε μόνοι μας από κοσκινισμένο αργιλώδες χώμα. Τον πηλό μπορούμε να τον χρησιμοποιήσουμε όπως είναι ή να ανακατέψουμε μαζί και πολλά μικρά κομματάκια ξερών χορταριών (άχυρο).

Χαρτί: Μπορούμε να διαλύσουμε έτοιμο χαρτί (π.χ. από χαρτοκιβώτια) μέσα σε ζεστό νερό. Αφού σουρώσουμε το διάλυμα μπορούμε να ανακατέψουμε τη μάζα αυτή με ξυλόκολλα (ατλακόλ) και να τη
ζυμώσουμε.

Πριονίδια: Θα τα ανακατέψουμε με ξυλόκολλα και λίγο χώμα για να μοιάζει τελικά πιο φυσική η φωλιά.

Για περισσότερες οδηγίες, δείτε τον οδηγό με το πώς θα τις φτιάξετε βήμα βήμα, που ετοίμασε η Ορνιθολογική, εδώ

Με πληροφορίες από την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, το topoguide.gr και το Κέντρο Περιβαλλοντικής Οργάνωσης Καλλονής.