Καθώς ο ήλιος δύει και όλοι ησυχάζουν, ένας συναρπαστικός κόσμος ετοιμάζεται να ξυπνήσει. Είναι ο κόσμος των νυκτόβιων ζώων. Ο τόσο γνωστός μα και τόσο άγνωστος.

Τα νυκτόβια πλάσματα έχουν εξελιχθεί ώστε να καταφέρνουν να επιβιώνουν στο σκοτάδι. Τότε ζουν, τότε δραστηριοποιούνται. Και τα καταφέρνουν γιατί έχουν δυνατές αισθήσεις και μοναδικές ικανότητες για να κινούνται στο περιβάλλον τους αποφεύγοντας έτσι τον ανταγωνισμό με ζώα που δραστηριοποιούνται κατά τη διάρκεια της ημέρας ή τον κίνδυνο να γίνουν εύκολα λεία.

Πολλά νυκτόβια ζώα βασίζονται στην όσφρηση και την ακοή τους για να βρουν τροφή και να αποφύγουν κινδύνους. Άλλα στην οξυμένη τους όραση που τα καθιστούν ικανά να βλέπουν στο απόλυτο σκοτάδι. Άλλα χρησιμοποιώντας ηχοεντοπισμό εντοπίζουν τη λεία τους ακόμη και στο απόλυτο σκοτάδι. Και πολλά έχουν αναπτύξει άλλες αισθήσεις για να αντισταθμίσουν την έλλειψη φωτός. Ο ηχοεντοπισμός είναι η ικανότητα ορισμένων οργανισμών να «βλέπουν» τον χώρο γύρω τους χρησιμοποιώντας ήχους αντί για φως.

Το σκοτάδι δίνει στα ζώα της νύχτας στρατηγικό πλεονέκτημα στο κυνήγι, καθώς πολλά ημερόβια ζώα κοιμούνται αυτές τις ώρες- και δεν υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός- αλλά και επειδή τα ζώα αυτά της ημέρας είναι λιγότερο προσεκτικά στο σκοτάδι. Αυτή η προσαρμογή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη σε περιβάλλοντα με περιορισμένους πόρους ή έντονο ανταγωνισμό.

Ας δούμε κάποια από τα ζώα της νύχτας και ας μάθουμε περισσότερα για τον κόσμο τους.

Κουκουβάγιες: Οι αθόρυβοι κυνηγοί

Οι κουκουβάγιες είναι οι ‘’νίντζα’’ του ουρανού. Με βλέμμα διαπεραστικό που σχεδόν σε υπνωτίζει και φτερά σχεδιασμένα για αθόρυβο πέταγμα, αποτελούν εξαιρετικούς κυνηγούς της νύχτας.

Είναι επίσης ‘’πρωταθλήτριες’’ στην ευλυγισία του λαιμού, αφού μπορούν να περιστρέψουν το κεφάλι τους έως και 270 μοίρες.

Αυτοί οι αθόρυβοι κυνηγοί της νύχτας χρησιμοποιούν τα κοφτερά τους νύχια και την εξαιρετική νυχτερινή τους όραση για να πιάσουν μικρά θηλαστικά, πουλιά ή έντομα.

Νυχτερίδες: Τα ιπτάμενα θηλαστικά

Οι νυχτερίδες αποτελούν τη μεγαλύτερη ομάδα ιπτάμενων θηλαστικών. Κυνηγούν έντομα με μεγάλη ακρίβεια στο σκοτάδι χρησιμοποιώντας ηχοεντοπισμό.

Σε αυτή την περίπτωση:

-Το ζώο εκπέμπει ήχους (συνήθως υψηλής συχνότητας).

-Οι ήχοι αυτοί χτυπούν σε αντικείμενα και επιστρέφουν ως ηχώ.

Από τον χρόνο που κάνει η ηχώ να επιστρέψει και από τα χαρακτηριστικά της, το ζώο καταλαβαίνει:

-πόσο μακριά είναι κάτι

-τι μέγεθος έχει

-ακόμα και αν κινείται

Σκαντζόχοιροι: Ζευγαρώνοντας τη νύχτα

Οι σκαντζόχοιροι κυνηγούν τη νύχτα και τρέφονται με σκουλήκια, έντομα, σαλιγκάρια καθώς και με μικρά σπονδυλωτά. Μπορούν να διανύσουν αρκετά μεγάλη απόσταση κάθε βράδυ ψάχνοντας τροφή. Μπορεί να μη βλέπουν καλά, αλλά έχουν εξαιρετική όσφρηση και ακοή. Αν απειληθούν, κουλουριάζονται σαν μπάλα και χρησιμοποιούν τα αγκάθια τους για προστασία. Τι άλλο κάνουν τη νύχτα; Ζευγαρώνουν, συνήθως την άνοιξη και το καλοκαίρι.

Τη μέρα οι σκαντζόχοιροι κοιμούνται κρυμμένοι σε φωλιές κάτω από θάμνους, φύλλα ή τρύπες στο έδαφος.

Μεγάλες γάτες: Ικανότατοι κυνηγοί

Πολλά άγρια αιλουροειδή είναι νυκτόβια ή δραστηριοποιούνται στο λυκόφως, χρησιμοποιώντας την εξαιρετική νυχτερινή τους όραση και την αθόρυβη κίνησή τους για να κυνηγούν όταν η θερμοκρασία είναι χαμηλότερη και το σκοτάδι τα ευνοεί.

Οι ευκίνητες λεοπαρδάλεις προτιμούν ιδιαίτερα το νυχτερινό κυνήγι, γεγονός που τις κατατάσσει ανάμεσα στους κορυφαίους νυκτόβιους θηρευτές στο περιβάλλον τους. Οι τίγρεις προτιμούν μοναχικές νυχτερινές περιπλανήσεις σε αντίθεση με τα λιοντάρια που κυνηγούν ομαδικά συντονίζοντας τις κινήσεις τους για μεγαλύτερη επιτυχία. Τα λιοντάρια, αφού πιάσουν θήραμα, τρώνε όλα μαζί, συχνά με συγκεκριμένη ‘’ιεραρχία’’. Επίσης τη νύχτα ακούγονται να βρυχώνται δυνατά. Αυτό το κάνουν για να δηλώσουν την περιοχή τους και να βρουν άλλα μέλη της αγέλης τους. Τέλος τη νύχτα ελέγχουν την επικράτειά τους για πιθανούς εισβολείς.

Ρακούν: Τα πανέξυπνα και με μεγάλη περιέργεια πλάσματα

Αυτά τα πανέξυπνα ζώα με τις χαρακτηριστικές ‘’μάσκες’’ στο πρόσωπο συχνά εμφανίζονται σε κατοικημένες περιοχές, όπου, ως παμφάγα και πολύ ευρηματικά, ψάχνουν σε διάφορα μέρη τροφή χρησιμοποιώντας τα επιδέξια μπροστινά τους άκρα. Είναι ζώα που τρώνε σχεδόν τα πάντα- φρούτα και καρπούς, έντομα και σκουλήκια, μικρά ζώα αλλά και… σκουπίδια.

Τα ρακούν είναι επίσης πολύ περίεργα, γι’ αυτό συχνά ‘’μπλέκουν’’ με κάδους σκουπιδιών. Μπορούν επίσης να ανοίξουν καπάκια, πόρτες ή κουτιά, κάτι που είναι δείγμα υψηλής νοημοσύνης. Ο λόγος που δρουν τη νύχτα είναι για να μην τα βλέπουν εύκολα οι θηρευτές και οι άνθρωποι.

Απειλές που αντιμετωπίζουν τα νυκτόβια ζώα

Παρά τις εντυπωσιακές τους προσαρμογές και ικανότητες, πολλά νυκτόβια ζώα αντιμετωπίζουν σημαντικές απειλές εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Η καταστροφή των φυσικών οικοτόπων τους, η φωτορύπανση και η κλιματική αλλαγή συγκαταλέγονται στις βασικές προκλήσεις που καλούνται να ξεπεράσουν.

Ο τεχνητός φωτισμός, για παράδειγμα, μπορεί να διαταράξει τις φυσικές συμπεριφορές των νυκτόβιων ειδών, επηρεάζοντας το κυνήγι και την αναπαραγωγή τους. Επιπλέον, η καταστροφή των φυσικών οικοτόπων τα αναγκάζει να έρχονται πιο κοντά στους ανθρώπους, κάτι που τα κάνει να κινδυνεύουν.

Τα νυκτόβια ζώα δεν είναι απλώς πλάσματα που αγαπούν τη νύχτα. Είναι πλάσματα που παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση υγιών οικοσυστημάτων. Συγκεκριμένα:

-Ελέγχουν τους πληθυσμούς εντόμων

-Βοηθούν στην επικονίαση φυτών

-Διασπείρουν σπόρους (πολλά τρώνε καρπούς και… τους «επιστρέφουν» στη φύση αργότερα)

-Διατηρούν την ισορροπία στις τροφικές αλυσίδες (οι κουκουβάγιες κρατούν υπό έλεγχο τους πληθυσμούς τρωκτικών)

Με λίγα λόγια, χωρίς τα νυκτόβια ζώα, πολλά οικοσυστήματα θα έχαναν την ισορροπία τους.