Το αναπάντεχο όφελος από το birdwatching – Σε ποιες περιοχές της Ελλάδας γίνεται
Αγγελική Μακρή
07/03/2026
Ένα υπέροχο χόμπι, που δεν το συναντάμε συχνά, είναι η παρατήρηση πουλιών, γνωστό και ως birdwatching. Είτε ατομικά είτε με τη συμμετοχή σε κάποια περιβαλλοντική οργάνωση, άνθρωποι πάνε σε διάφορες τοποθεσίες για να παρατηρήσουν σπάνια ή μη είδη πουλιών.
Η παρατήρηση της ορνιθοπανίδας μπορεί να ξεκινήσει από περιέργεια ή επειδή ο ένας φίλος παρασύρει τον άλλο να πάει μαζί για παρέα, έχει όμως τη δυνατότητα να εξελιχθεί σε μια αγαπημένη συνήθεια που γίνεται στοχευμένα.
Μια έρευνα ήρθε πρόσφατα στο φως, που σχετίζει το birdwatching με τη λειτουργία του εγκεφάλου. Είναι μια διαδικασία μάθησης, εντοπισμού, παρατήρησης, που απαιτεί ηρεμία, υπομονή και προσοχή στις λεπτομέρειες.
Οι νευροεπιστήμονες γνώριζαν ήδη πως το να αποκτάει κάποιος νέες δεξιότητες, όπως το να μαθαίνει ένα άθλημα ή μια ξένη γλώσσα, αλλάζει τη δομή και τη λειτουργία του εγκεφάλου του. Ο Erik Wing, επιστήμονας από το Πανεπιστήμιο του York στον Καναδά, θέλησε να ερευνήσει αν οι γνώσεις για τα πτηνά έχουν κάποιο αντίκτυπο στον ανθρώπινο εγκέφαλο. Έτσι, διεξήγαγε απεικονίσεις εγκεφάλου σε κάθε συμμετέχοντα στην έρευνα, την ώρα που προσπαθούσαν αυτοί να αναγνωρίσουν διάφορα είδη πτηνών που τους έδειχνε.
Στην έρευνα συμμετείχαν 58 ενήλικες, μέλη περιβαλλοντικών οργανώσεων, από τους οποίους οι 29 ήταν έμπειροι γνώστες πτηνών όλων των ηλικιών, ενώ οι υπόλοιποι δεν είχαν καθόλου σχετικές γνώσεις. Τα δύο γκρουπ ήταν σε παρόμοια ηλικία και επίπεδο εκπαίδευσης, ενώ ήταν του ίδιου φύλου.
Αρχικά είδαν την εικόνα ενός πτηνού και στη συνέχεια έπρεπε να το αναγνωρίσουν μέσα από μια ομάδα με είδη πτηνών που είχαν παρόμοια εξωτερική εμφάνιση. Είχαν 72 προσπάθειες για να αναγνωρίσουν 18 είδη, εκ των οποίων 6 ήταν τοπικά και τα άλλα 12 ζούσαν σε άλλες χώρες.
Όπως θα μπορούσε να υποψιαστεί κάποιος, οι έμπειροι είχαν καλύτερα αποτελέσματα, ειδικά στα ντόπια είδη, σε σύγκριση με τους αρχάριους.
Η έρευνα που δημοσιεύθηκε στο Journal of Neuroscience υποστηρίζει ότι ο εγκέφαλος όσων κάνουν παρατήρηση πουλιών, ίσως είναι σε καλύτερη κατάσταση από αυτών που δεν κάνουν. Η σύγκριση έγινε στην μορφολογία του εγκεφάλου, έτσι ώστε οι επιστήμονες να καταλάβουν αν υπάρχουν διαφορές.
Αυτό που προέκυψε είναι πως οι έχοντες γνώσεις στα πτηνά είχαν πιο πυκνό ιστό σε σημεία του εγκεφάλου που επηρεάζουν την προσοχή και την αντίληψη, γεγονός που ίσως να υποδηλώνει την αυξημένη επικοινωνία ανάμεσα στους νευρώνες. Παράλληλα, εντοπίστηκε περισσότερη δραστηριότητα σε τρεις περιοχές του εγκεφάλου, που σχετίζονται με την επεξεργασία της εικόνας, την προσοχή και ένα κομμάτι της μνήμης που βοηθάει στο να συγκρατεί ο εγκέφαλος πληροφορίες που του έρχονται μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα.
Οι επιστήμονες λοιπόν οδηγήθηκαν στο συμπέρασμα πως το birdwatching, αλλά και η μελέτη για τα είδη και τα χαρακτηριστικά τους, σε βάθος χρόνου, προκαλούν αλλαγές στη λειτουργία του εγκεφάλου.
Ειδικότερα, όσο περνούν τα χρόνια και μεγαλώνουμε, η λειτουργία και η οργάνωση του εγκεφάλου αρχίζουν να φθίνουν. Όμως σύμφωνα με τη μελέτη, μια δραστηριότητα που απαιτεί τη λειτουργία του εγκεφάλου, τη μάθηση και παρατήρηση δηλαδή, μπορεί να τον βοηθήσει να μένει λειτουργικός, καθώς προχωράει η ηλικία του και αντιμετωπίζει φθορές. Σε άλλες μελέτες που είχαν γίνει για το birdwatching, είχε προκύψει το συμπέρασμα πως ανεβάζει τη διάθεση, μειώνει το άγχος και αυξάνει το επίπεδο ζωής.
Σε ποιες περιοχές της Ελλάδας μπορείτε να κάνετε birdwatching
Όπως μας ενημερώνει η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία υπάρχουν 33 μέρη στην χώρα, όπου μπορεί να πάει κανείς για να παρατηρήσει πουλιά. Μερικά από αυτά είναι η λίμνη Κερκίνη, ο ποταμός Νέστος, η λίμνη Παμβώτιδα, ο υγρότοπος στη Γιάλοβα, ο υγρότοπος στη Στροφιλιά, το Εθνικό Πάρκο Μεσολογγίου – Αιτωλικού, ο υγρότοπος Αρτέμιδας και άλλα πολλά. Την πλήρη λίστα μπορείτε να τη δείτε εδώ οδηγός “Birding in Greece”, ο οποίος περιλαμβάνει 33 ορνιθολογικά σημαντικές περιοχές και έχει στόχο να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για τους παρατηρητές πουλιών, φωτογράφους άγριας φύσης και κάθε άλλο ενδιαφερόμενο που επιθυμεί να γνωρίσει την ελληνική ορνιθοπανίδα.
Μήπως να κανονίσετε μια παρατήρηση πουλιών για το επόμενο Σαββατοκύριακο;
Με πληροφορίες από το BBC Countrylife και την Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
