Η γατούλα μας είναι ένα από τα πολυτιμότερα πλάσματα της ζωής μας. Γι’ αυτό και κάθε ήχος που βγαίνει από το στόμα της μας κάνει να αναρωτιόμαστε τι θέλει να μας πει. Άραγε πεινάει, ζητά χάδια, βαριέται ή μήπως κάτι την ενοχλεί; 

Οι γάτες επικοινωνούν με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Χρησιμοποιούν τα αυτιά, την ουρά, τα μάτια, τις εκφράσεις του προσώπου, τις μυρωδιές και, φυσικά, τη φωνή τους. Επειδή εμείς οι άνθρωποι δεν αντιλαμβανόμαστε τα οσφρητικά μηνύματα, βασιζόμαστε κυρίως σε όσα ακούμε και βλέπουμε.

Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι οι ενήλικες γάτες δεν νιαουρίζουν συχνά η μία στην άλλη γιατί έχουν αναπτύξει αυτόν τον τρόπο επικοινωνίας κυρίως για εμάς. Με τον καιρό, μάλιστα, κάθε γατούλα δημιουργεί ένα μικρό, προσωπικό «λεξιλόγιο», προσαρμοσμένο στις αντιδράσεις του κηδεμόνα της ώστε να υπάρχει μια αμφίδρομη επικοινωνία.

Οι τέσσερις βασικές κατηγορίες ήχων

Οι φωνές της γάτας μπορούν να χωριστούν σε τέσσερις μεγάλες κατηγορίες. Στην πρώτη ανήκουν οι απαλοί, κλειστοί ήχοι, όπως το γουργούρισμα και οι τρυφερές τρίλιες. Στη δεύτερη βρίσκονται τα κλασικά νιαουρίσματα, τα οποία παρουσιάζουν σημαντικές διαφορές στη διάρκεια, στην ένταση και στον τόνο.

Η τρίτη περιλαμβάνει τα τιτιβίσματα και το χαρακτηριστικό κροτάλισμα των δοντιών. Πρόκειται για ήχους που ακούμε συχνά όταν η γατούλα μας παρακολουθεί ένα πουλί ή κάποιο άλλο πιθανό θήραμα πίσω από το παράθυρο. Στην τέταρτη ανήκουν οι πιο έντονες φωνούλες, όπως το φύσημα, το γρύλισμα και οι κραυγές, που συνδέονται συνήθως με φόβο, πόνο, απειλή ή μεγάλη αναστάτωση.

Βέβαια όλοι οι γατογονείς ξέρουμε ότι κάθε γούνινο πλάσμα είναι μοναδικό με τη δική του ξεχωριστή προσωπικότητα. Ορισμένες γάτες είναι αρκετά ήσυχες, ενώ άλλες θέλουν να «συζητούν» με τον κηδεμόνα τους όλη την ημέρα. Για παράδειγμα οι Σιαμέζες θεωρούνται ιδιαίτερα ομιλητικές, ενώ οι Περσικές και οι Chartreux είναι πιο σιωπηλές.

Το σύντομο και χαρούμενο νιαούρισμα

Το σύντομο νιαούρισμα αποτελεί συχνά χαιρετισμό. Η γατούλα μπορεί να έρθει κοντά μας με την ουρά όρθια, να τρίψει το κεφαλάκι της στα πόδια μας και να βγάλει έναν μικρό ήχο. Είναι ο δικός της τρόπος να μας δείξει ότι χαίρεται που μας βλέπει ή ότι επιθυμεί να αλληλεπιδράσουμε μαζί της.

Αν επαναλαμβάνει μικρά νιαουρίσματα ενώ περπατά προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση, πιθανότατα μας ζητά να την ακολουθήσουμε. Μπορεί να θέλει να μας οδηγήσει στο μπολ της, στο αγαπημένο της παιχνίδι ή ακόμη και σε κάτι που την έχει ανησυχήσει.

Όταν το νιαούρισμα γίνεται επίμονο

Ένα παρατεταμένο και επαναλαμβανόμενο νιαούρισμα εκφράζει συνήθως μια πιο έντονη ανάγκη. Η γάτα μπορεί να πεινάει, να θέλει να βγει σε έναν ασφαλή χώρο, να ζητά παιχνίδι ή την προσοχή μας προκειμένου να κερδίσει το 100% του ενδιαφέροντός μας.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να θεωρούμε ότι κάθε επίμονος ήχος συνδέεται απαραιτήτως με φαγητό. Αν γεμίζουμε αμέσως το μπολ της, είναι πιθανό να μάθει ότι το νιαούρισμα οδηγεί πάντα σε λιχουδιά. Κατά συνέπεια πρώτα ελέγχουμε αν έχουν καλυφθεί οι βασικές ανάγκες της και στη συνέχεια εξετάζουμε μήπως επιθυμεί συντροφιά και δημιουργική απασχόληση.

Έντονα και παρατεταμένα καλέσματα μπορεί επίσης να ακουστούν από μια γάτα που βρίσκεται σε οίστρο. Αντίστοιχα, ένας μη στειρωμένος αρσενικός γάτος μπορεί να γίνει περισσότερο φωνακλάς όταν αντιλαμβάνεται μια θηλυκή γάτα στην περιοχή.

Το γουργούρισμα δεν σημαίνει πάντοτε χαρά

Το γουργούρισμα είναι ο ήχος που συνδέεται περισσότερο με την ευτυχία. Πράγματι, μια χαλαρή γατούλα που ξαπλώνει κοντά μας, ζυμώνει με τα πατουσάκια της και μισοκλείνει τα μάτια της πιθανότατα αισθάνεται ασφαλής.

Οι γάτες, όμως, μπορεί να γουργουρίζουν και όταν φοβούνται, πονάνε ή προσπαθούν να ηρεμήσουν τον εαυτό τους. Γι’ αυτό χρειάζεται να είμαστε ιδιαιτέρως παρατηρητικοί. Ένα γουργούρισμα που συνοδεύεται από μειωμένη όρεξη, κρυψώνες, σφιγμένη στάση σώματος ή αλλαγή συμπεριφοράς δεν πρέπει να θεωρηθεί αυτομάτως ένδειξη ευχαρίστησης.

Τρίλιες και «κουβεντούλα» στο παράθυρο

Η απαλή τρίλια (ήχος ανάμεσα σε γουργούρισμα και νιαούρισμα) είναι συνήθως φιλική. Οι μητέρες τη χρησιμοποιούν για να τραβήξουν την προσοχή των μικρών τους, ενώ μια ενήλικη μπορεί να μας καλεί με αυτόν τον τρόπο να την πλησιάσουμε ή να την ακολουθήσουμε.

Το κροτάλισμα των δοντιών μπροστά στο παράθυρο σχετίζεται με τη διέγερση του κυνηγετικού ενστίκτου. Ενδέχεται να περιέχει και ένα στοιχείο ματαίωσης, καθώς το θήραμα βρίσκεται τόσο κοντά αλλά παραμένει απρόσιτο. Στην παρούσα φάση ένα παιχνίδι με ραβδάκι ή φτερά, το οποίο μιμείται τις κινήσεις του θηράματος, μπορεί να βοηθήσει τη γάτα να εκτονώσει δημιουργικά την ενέργειά της.

Γρύλισμα και φύσημα

Το φύσημα και το γρύλισμα αποτελούν ξεκάθαρες προειδοποιήσεις. Η γατούλα μας αισθάνεται φόβο, πίεση ή απειλή και ζητά να απομακρυνθούμε. Δεν την τιμωρούμε και δεν προσπαθούμε να την αγκαλιάσουμε με το ζόρι. Στον αντίποδα της προσφέρουμε χώρο, ησυχία και μια ασφαλή διαδρομή διαφυγής.

Η Δρ. Sarah Ellis, διεθνώς αναγνωρισμένη ειδικός στη συμπεριφορά των αιλουροειδών και επικεφαλής του τομέα Ψυχικής Ευεξίας και Συμπεριφοράς στη βρετανική οργάνωση International Cat Care, επισημαίνει τη σημασία των επιλογών και της αίσθησης ελέγχου για μια γάτα. Η δε συμβουλή της είναι να αφήνουμε το ζωάκι να  πλησιάσει όταν αισθανθεί έτοιμο.

Γιατί η γατούλα μας νιαουρίζει μέσα στη νύχτα;

Οι γάτες κοιμούνται πολλές ώρες και είναι περισσότερο δραστήριες την αυγή και το σούρουπο. Αν ξεκουράζονται σχεδόν όλη την ημέρα, μπορεί να ξυπνούν τη νύχτα γεμάτες ενέργεια και να ζητούν παιχνίδι, παρέα ή φαγητό.

Δημιουργική απασχόληση πριν τον ύπνο, το οποίο ολοκληρώνεται με ένα μικρό γεύμα ή την αγαπημένη της λιχουδιά μπορεί να βοηθήσει. Χρήσιμη είναι και μια σταθερή καθημερινή ρουτίνα. Αν είμαστε βέβαιοι ότι η γάτα είναι υγιής και έχει όλα όσα χρειάζεται, αποφεύγουμε να επιβραβεύουμε κάθε νυχτερινό κάλεσμα με λιχουδιές ή παιχνίδι, καθώς έτσι η συμπεριφορά ενισχύεται.

Η Δρ. Mikel Delgado, πιστοποιημένη εφαρμοσμένη συμπεριφορίστρια ζώων και συνιδρύτρια της Feline Minds στην Καλιφόρνια, συνιστά να εξετάζουμε τι πυροδοτεί κάθε συμπεριφορά και τι κερδίζει η γάτα από αυτήν.

Πότε χρειάζεται κτηνιατρικός έλεγχος;

Μια ξαφνική αλλαγή στη φωνή ή στη συχνότητα των ήχων δεν πρέπει να αγνοείται. Ο πόνος, ο υπερθυρεοειδισμός, η υπέρταση, οι παθήσεις των νεφρών, η απώλεια ακοής και η γνωστική δυσλειτουργία στις ηλικιωμένες γάτες μπορούν να προκαλέσουν έντονη ή ασυνήθιστη φωνητική συμπεριφορά. Μια ηλικιωμένη γατούλα που περιφέρεται και νιαουρίζει τη νύχτα μπορεί επίσης να αντιμετωπίζει αποπροσανατολισμό ή μειωμένη όραση.

Επικοινωνούμε με τον κτηνίατρο όταν η αλλαγή εμφανίζεται ξαφνικά, το νιαούρισμα μοιάζει με κραυγή ή συνοδεύεται από ανορεξία, απώλεια βάρους, αυξημένη δίψα, λαχάνιασμα, απομόνωση ή δυσκολία στην ούρηση. Η δε τελευταία αποτελεί επείγον περιστατικό.

Μπορούμε, επίσης, να κρατήσουμε σημειώσεις σχετικά με την ώρα, τη διάρκεια και τις συνθήκες στις οποίες εμφανίζεται το νιαούρισμα ενώ ένα βίντεο μπορεί να βοηθήσει τον κτηνίατρο να σχηματίσει πληρέστερη εικόνα.

Ο καλύτερος «μεταφραστής» της γατούλας μας είμαστε εμείς. Όσο περισσότερο παρατηρούμε πότε νιαουρίζει, τι συνέβη λίγο πριν και ποια στάση έχει το σώμα της, τόσο καλύτερα θα κατανοούμε το προσωπικό της λεξιλόγιο και τα «θέλω» της. Υπάρχει άλλωστε μεγαλύτερη επιβράβευση για κάθε κηδεμόνα από μια γάτα υγιή και ευτυχισμένη;

Πηγές: International Cat Care, ASPCA, The Spruce Pets