Έχετε παρακολουθήσει ποτέ ένα βίντεο με μια γάτα και έναν άνθρωπο να παίζουν και έχετε την αίσθηση ότι η γάτα δεν διασκεδάζει καθόλου; Μπορεί τελικά να μην κάνετε λάθος.

Νέα έρευνα δείχνει ότι αρκετές συμπεριφορές που οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται ως παιχνίδι μπορεί στην πραγματικότητα να αποτελούν ενδείξεις ενόχλησης, υπερδιέγερσης ή ακόμη και στρες για τη γάτα.

Το παιχνίδι είναι αναμφίβολα σημαντικό για την ευζωία των γατών. Η κατάλληλη αλληλεπίδραση συμβάλλει στη σωματική τους άσκηση, περιορίζει το στρες και μπορεί να ενισχύσει τη σχέση εμπιστοσύνης ανάμεσα στη γάτα και τον άνθρωπό της. Το πρόβλημα αρχίζει όταν αυτό που θεωρεί ο άνθρωπος διασκέδαση δεν είναι απαραίτητα ευχάριστο και για το ζώο.

Όταν το παιχνίδι παύει να είναι παιχνίδι

Στο πλαίσιο νέας μελέτης, οι ερευνητές εξέτασαν 1.100 σχόλια σε βίντεο που είχαν δημοσιευτεί σε YouTube, TikTok, Instagram και Facebook και παρουσίαζαν αλληλεπιδράσεις, οι οποίες χαρακτηρίζονταν ως “παιχνίδι“, παρότι οι γάτες εμφάνιζαν σαφή σημάδια δυσφορίας.

Στα 11 βίντεο που αναλύθηκαν υπήρχαν συμπεριφορές όπως φύσημα, δαγκώματα, προσπάθειες διαφυγής, έντονες επιθετικές αντιδράσεις, τραυματισμοί ανθρώπων και σε ορισμένες περιπτώσεις, σωματική κακοποίηση των γατών. Παρ’ όλα αυτά, το 75% έως 93% των σχολίων κάτω από κάθε βίντεο ήταν θετικά.

Το εύρημα αυτό είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, καθώς δείχνει πόσο εύκολα οι άνθρωποι μπορούν να παρερμηνεύσουν τη γλώσσα του σώματος μιας γάτας.

Γιατί δυσκολευόμαστε να καταλάβουμε τι μας λέει μια γάτα;

Σύμφωνα με τη μελέτη, πολλοί θεατές ερμήνευαν τις αντιδράσεις των γατών με βάση τις δικές τους αντιλήψεις για το τι σημαίνει παιχνίδι. Ένα ζώο που δάγκωνε, γρατζουνούσε ή χτυπούσε με τα πόδια του μπορούσε να θεωρηθεί απλώς ενθουσιασμένο, ενώ τα αυτιά που ήταν γυρισμένα προς τα πίσω ή η έντονη κίνηση της ουράς συχνά αντιμετωπίζονταν ως σημάδια χαράς.

Μια συνηθισμένη αντίληψη ήταν επίσης ότι αν μια γάτα βρισκόταν πραγματικά σε κατάσταση φόβου ή στρες, θα έφευγε ή θα έκανε επίθεση. Όμως τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά.

Μια γάτα μπορεί να παραμείνει στη θέση της, να “παγώσει” ή να περιορίσει την αντίδρασή της προκειμένου να αποφύγει τη δημιουργία περισσότερης έντασης. Αυτό μας δείχνει ότι η απουσία μιας επιθετικής αντίδρασης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το ζώο περνάει καλά.

Μπορεί η γάτα μας να μην αντιλαμβάνεται τις φιλικές μας προθέσεις;

Ένα ακόμη συχνό επιχείρημα στα σχόλια των βίντεο ήταν ότι μια γάτα που εμπιστεύεται τον άνθρωπό της μπορεί να καταλάβει ότι μια έντονη αλληλεπίδραση είναι απλώς παιχνίδι. Η έρευνα όμως τονίζει ότι η εξοικείωση και ο δεσμός δεν κάνουν μια ανεπιθύμητη αλληλεπίδραση ευχάριστη.

Μια γάτα μπορεί να ανέχεται περισσότερα από έναν άνθρωπο που εμπιστεύεται, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι απολαμβάνει τη συγκεκριμένη συμπεριφορά. Αν μάλιστα τα σημάδια δυσφορίας αγνοούνται επανειλημμένα, η εμπιστοσύνη μπορεί σταδιακά να χαθεί ή τουλάχιστον να μειωθεί.

Παρόμοια είναι και η περίπτωση των λεγόμενων “love bites”. Ένα απαλό δάγκωμα μπορεί πράγματι να εμφανιστεί σε πιο χαλαρές και ευχάριστες στιγμές, όμως το επίμονο δάγκωμα ή οι γρατζουνιές κατά τη διάρκεια μιας αλληλεπίδρασης συχνά αποτελούν τρόπο με τον οποίο η γάτα δείχνει ότι έχει φτάσει στα όριά της.

Πώς μπορούμε να παίζουμε σωστά;

Το ασφαλές παιχνίδι ξεκινάει από μια απλή αρχή. Η γάτα πρέπει να έχει επιλογή. Είναι σημαντικό να παρατηρούμε τη συμπεριφορά της, να της επιτρέπουμε να απομακρυνθεί και να μην επιμένουμε όταν δείχνει ότι θέλει να σταματήσει.

Τα παιχνίδια που κρατούν τον άνθρωπο σε απόσταση, όπως τα ραβδάκια με φτερά ή άλλα κατάλληλα διαδραστικά παιχνίδια, είναι συνήθως προτιμότερα από το να χρησιμοποιούμε τα χέρια μας ως παιχνίδι. Έτσι μειώνεται ο κίνδυνος τραυματισμού και αποφεύγεται η σύνδεση των ανθρώπινων χεριών με το κυνήγι και το δάγκωμα.

Τελικά ίσως χρειάζεται να αλλάξουμε όχι τον τρόπο με τον οποίο παίζουν οι γάτες, αλλά τον τρόπο με τον οποίο εμείς ερμηνεύουμε το παιχνίδι τους. Όπως δείχνει η συγκεκριμένη έρευνα, οι προκαταλήψεις και αντιλήψεις μας μπορούν να μας κάνουν να αγνοούμε ακόμη και εμφανή σημάδια στρες.

Αντί να θεωρούμε κάθε έντονη αντίδραση χαριτωμένη ή αστεία, αξίζει να παρατηρούμε τη γάτα μας και να σεβόμαστε τα όριά της. Γιατί το πραγματικά καλό παιχνίδι δεν είναι αυτό που διασκεδάζει μόνο τον άνθρωπο. Είναι εκείνο στο οποίο και η γάτα νιώθει ασφαλής, έχει τον έλεγχο και θέλει να συνεχίσει.