Τα τελευταία χρόνια, ο όρος FOMO (Fear of Missing Out) έχει μπει για τα καλά στο λεξιλόγιό μας, περιγράφοντας το άγχος που νιώθουμε στη σκέψη ότι μπορεί να χάνουμε μια ενδιαφέρουσα εμπειρία, μια ευκαιρία ή κάτι σημαντικό που συμβαίνει γύρω μας.

Στην εποχή των social media, η συνεχής έκθεση στις ζωές των άλλων μπορεί εύκολα να δημιουργήσει την αίσθηση ότι δεν αξιοποιούμε σωστά τον χρόνο μας ή ότι κάπου αλλού συμβαίνει πάντα κάτι πιο συναρπαστικό από αυτό που ζούμε εμείς. Αυτή η διάχυτη αίσθηση ανησυχίας μήπως μείνουμε «στην απέξω» έχει συνδεθεί, μέχρι σήμερα, αποκλειστικά με το είδος μας. Ωστόσο, δεν είναι λίγοι οι κηδεμόνες γατών που έχουν αναρωτηθεί αν κάτι αντίστοιχο μπορεί να κρύβεται πίσω από κάποιες συμπεριφορές «αναζήτησης προσοχής» των τετράποδων φίλων τους.

Μπορεί άραγε μια γάτα να έχει FOMO ή μήπως οι εν λόγω συνήθειες οφείλονται απλώς στην περιέργεια, τα ένστικτα και τον ιδιαίτερο δεσμό που αναπτύσσει με τον άνθρωπό της;

Τα σημάδια του «feline FOMO»

Αν και ο «φόβος της απώλειας εμπειριών» δεν αποτελεί επιστημονικά αναγνωρισμένο χαρακτηριστικό της συμπεριφοράς των γατών, τα αγαπημένα μας αιλουροειδή δίνουν πολλές φορές την εντύπωση ότι θέλουν να βρίσκονται μέσα σ’ όλα. Ποιες είναι όμως οι συνήθειες μιας γάτας που κάνουν ορισμένους να μιλούν για «feline FOMO»; Ακολουθούν ορισμένα παραδείγματα.

– Σας ακολουθεί παντού: Από το σαλόνι μέχρι την κουζίνα κι από το υπνοδωμάτιο μέχρι το μπάνιο, το χνουδωτό σας φιλαράκι μοιάζει να θέλει να ξέρει διαρκώς πού βρίσκεστε και τι κάνετε.

– Δεν αντέχει τις κλειστές πόρτες: Μια κλειστή πόρτα είναι αρκετή για να αρχίζει να νιαουρίζει ή να κάνει ό,τι μπορεί για να μπει στο «απαγορευμένο» δωμάτιο. Το παράδοξο είναι πως, ακόμα κι όταν τα καταφέρνει, πολλές φορές ρίχνει μια γρήγορη ματιά στον χώρο και αποχωρεί επιδεικτικά.

– Εμφανίζεται κάθε φορά που συμβαίνει κάτι καινούργιο: Ένας περίεργος θόρυβος, ο ήχος μιας σακούλας που ανοίγει ή ένα καινούργιο αντικείμενο στο σπίτι αρκούν για να τραβήξουν αμέσως την προσοχή της.

– Θέλει να συμμετέχει σε ό,τι κάνετε: Είτε εργάζεστε στον υπολογιστή, είτε διαβάζετε, είτε κάνετε δουλειές στο σπίτι, η γάτα σας βρίσκει πάντα τρόπο να γίνει μέρος της δραστηριότητας.

– Παρακολουθεί τους επισκέπτες: Ορισμένες γάτες σπεύδουν να γνωρίσουν καλύτερα κάθε νέο πρόσωπο που μπαίνει στο σπίτι, παρακολουθώντας από κοντά τις κινήσεις του.

– Διεκδικεί την προσοχή σας όταν ασχολείστε με κάτι άλλο: Δεν είναι λίγες οι φορές που θα σας πλησιάσει, θα νιαουρίσει ή θα καθίσει μπροστά σας (ή πάνω σας) ακριβώς τη στιγμή που στρέφετε την προσοχή σας κάπου αλλού.

FOMO ή κάτι άλλο;

Παρότι πολλές από τις παραπάνω συμπεριφορές θυμίζουν έντονα το ανθρώπινο FOMO, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι στα αιλουροειδή η εξήγηση είναι συνήθως πιο απλή.

Οι γάτες είναι από τη φύση τους περίεργα ζώα που έχουν εξελιχθεί ταυτόχρονα ως θηρευτές και θηράματα, εξηγεί στον ιστότοπο Scientific American η κτηνίατρος Κάρεν Μπέκερ. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να γνωρίζουν τι συμβαίνει γύρω τους, ώστε να αισθάνονται ασφαλείς και να έχουν τον έλεγχο του περιβάλλοντός τους. Γι’ αυτό μια κλειστή πόρτα ή ένας χώρος στον οποίο δεν έχουν πρόσβαση μπορεί να αιχμαλωτίσει την προσοχή τους, όχι επειδή φοβούνται μήπως «χάνουν» κάτι, αλλά επειδή δεν μπορούν να ελέγξουν τι συμβαίνει στην άλλη πλευρά.

Η ίδια λογική εξηγεί και γιατί πολλές γάτες κάνουν ιδιαίτερα αισθητή την παρουσία τους κάθε φορά που ο κηδεμόνας τους ξεκινάει μια δραστηριότητα. Δεν ενδιαφέρονται απαραίτητα για το τι κάνουμε, αλλά για οποιαδήποτε αλλαγή συμβαίνει στο περιβάλλον τους. Σε ένα σπίτι, άλλωστε, οι περισσότερες κινήσεις και οι περισσότεροι ήχοι προκαλούνται από τους ανθρώπους, επομένως είναι απόλυτα φυσιολογικό να θέλουν να βρίσκονται κοντά τους και να παρακολουθούν τι συμβαίνει.

Παράλληλα, αρκετές συμπεριφορές που αποσκοπούν στην προσέλκυση προσοχής οφείλονται στην πλήξη. Μια γάτα που δεν έχει αρκετά ερεθίσματα είναι πιθανό να νιαουρίζει, να γρατζουνά ή να προσπαθεί να εμπλέξει τον απασχολημένο κηδεμόνα της σε παιχνίδι, όχι επειδή βιώνει FOMO, αλλά επειδή αναζητά κάποιου είδους δράση.

Μήπως αγαπάμε τα κατοικίδιά μας με λάθος τρόπο; Ο κίνδυνος του ανθρωπομορφισμού

Η αγάπη για τα ζώα είναι από τα πιο καθαρά συναισθήματα που μπορεί να βιώσει ένας άνθρωπος. Δεν έχει όρους, δεν ζητά ανταλλάγματα.

Οι ειδικοί τονίζουν, πάντως, ότι καλό είναι να αποφεύγουμε να ερμηνεύουμε τη συμπεριφορά των γατών μέσα από ένα ανθρώπινο πρίσμα. Παρότι οι έρευνες δείχνουν ότι αναπτύσσουν ισχυρούς δεσμούς με τους κηδεμόνες τους, αυτό δεν σημαίνει ότι επιδιώκουν να βρίσκονται συνεχώς δίπλα τους ή ότι όλες οι κινήσεις τους αποτελούν ένδειξη συναισθηματικής ανάγκης. Μια γάτα, για παράδειγμα, μπορεί να ανέβει στην αγκαλιά μας επειδή αναζητά ζεστασιά ή να ακολουθεί κάθε κίνησή μας με το βλέμμα επειδή αυτό υπαγορεύει το ένστικτό της.

Αντί να προσπαθούμε, λοιπόν, να αποδώσουμε στη γάτα μας ανθρώπινα συναισθήματα, είναι προτιμότερο να εστιάζουμε στις πραγματικές της ανάγκες, προσφέροντάς της ένα περιβάλλον πλούσιο σε ερεθίσματα, ευκαιρίες για παιχνίδι, σκαρφάλωμα και εξερεύνηση. Έτσι, όχι μόνο διασφαλίζουμε ότι δεν… χάνει κάτι, αλλά χτίζουμε για εκείνη μια καθημερινότητα που ικανοποιεί την περιέργειά της και της επιτρέπει να ζει σύμφωνα με τη φύση της.