Όλοι θα βρεθούμε δυστυχώς αντιμέτωποι με τον θάνατο ενός κατοικιδίου. Αν υπάρχει γάτα στο σπίτι, θα αναρωτηθούμε: Μπορούν οι γάτες να βιώσουν πένθος μετά τον θάνατο του άλλου ζώου; Και πώς θα αντιδράσουν;

Σύμφωνα με μια έρευνα που έγινε το 2024 στο Μίσιγκαν των Ηνωμένων Πολιτειών, υπάρχουν ενδείξεις ότι ορισμένες γάτες εμφανίζουν αλλαγές στη συμπεριφορά τους μετά την απώλεια ενός «συγκάτοικου», είτε πρόκειται για άλλη γάτα είτε για σκύλο.

Η μελέτη αυτή, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Applied Animal Behaviour Science, βασίστηκε σε ερωτηματολόγια που δόθηκαν σε 412 κηδεμόνες, οι οποίοι κατέγραψαν τη συμπεριφορά 452 γατών μετά τον θάνατο ενός άλλου κατοικίδιου ζώου στο ίδιο σπίτι.

Τι έδειξε η έρευνα

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, πολλές γάτες έδειξαν διαφορετική συμπεριφορά, όπως να τρώνε και να παίζουν λιγότερο ή καθόλου, να κοιμούνται περισσότερο, να περνούν χρόνο μόνες ή να αναζητούν το ζώο που είχε πεθάνει. Παράλληλα, αρκετές αναζήτησαν περισσότερη προσοχή από τους κηδεμόνες τους.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι συμπεριφορές αυτές ήταν πιο έντονες όταν τα ζώα- αυτό που πέθανε και το άλλο- είχαν ζήσει μαζί για μεγάλο χρονικό διάστημα και είχαν αναπτύξει μια καλή σχέση. «Όταν υπήρχε μακρόχρονη και καλή συμβίωση, χωρίς προβλήματα και εντάσεις, οι αλλαγές στη συμπεριφορά της γάτας ήταν πιο εμφανείς», σημείωσε η Jennifer Vonk, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Oakland και συν-συγγραφέας της μελέτης, η οποία συμπληρώνει: «Τα ευρήματα αυτά με έκαναν λίγο πιο αισιόδοξη σχετικά με το ότι οι γάτες δημιουργούν δεσμούς είτε μεταξύ τους είτε με άλλα ζώα. Δεν είναι ότι θέλω οι γάτες να είναι λυπημένες αλλά υπάρχει ένα κομμάτι μας, ως άνθρωποι, που θέλει να πιστεύει ότι αν μας συμβεί κάτι, τα κατοικίδιά μας θα μας νοσταλγήσουν».

Οι γάτες πενθούν με τον δικό τους τρόπο

Οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι οι γάτες διαφέρουν σημαντικά από τους σκύλους. Οι γάτες, αν και μπορούν να αναπτύξουν σταθερούς δεσμούς με άλλα ζώα, είναι πιο ανεξάρτητες και λιγότερο κοινωνικές. Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη και αν βιώνουν συναισθήματα απώλειας, αυτά εκφράζονται διαφορετικά από ό,τι στους ανθρώπους. Και φυσικά, όπως άλλωστε είναι φυσικό, απαιτούνται περισσότερες μελέτες για να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα. Οι ερευνητές τονίζουν πάντως ότι παρ’ όλα αυτά, τα μέχρι στιγμής δεδομένα ενισχύουν την άποψη ότι οι γάτες έχουν πιο σύνθετα συναισθήματα απ’ ό,τι πιστευόταν μέχρι πρόσφατα και ότι ενδέχεται να βιώνουν την απώλεια με τον δικό τους, διακριτικό τρόπο.

Η Vonk επίσης είπε ότι η ομάδα της δεν παρατήρησε «τεράστιες αλλαγές» στις γάτες, αλλά οι αλλαγές στη συμπεριφορά που καταγράφηκαν έμοιαζαν με εκείνες που είχαν παρατηρηθεί στο παρελθόν σε σκύλους, οι οποίοι είναι πιο κοινωνικά ζώα από ό,τι οι γάτες.

«Για μένα, το πιο πειστικό εύρημα είναι πως η συμπεριφορά των γατών άλλαζε μετά το θάνατο ενός άλλου ζώου του σπιτιού με τρόπο που θα ταίριαζε με αυτό που θα λέγαμε πένθος. Αυτό βέβαια είχε να κάνει με διάφορους παράγοντες, όπως το πόσο καιρό ζούσαν τα ζώα μαζί ή πόσο χρόνο είχαν περάσει μαζί συμμετέχοντας σε διάφορες δραστηριότητες ή από την ποιότητα της σχέσης τους», ανέφερε η Vonk.

Ποιες είναι οι επιφυλάξεις των ειδικών

Η Vonk εντούτοις τόνισε ότι υπάρχουν ορισμένες επιφυλάξεις σχετικά με τη συγκεκριμένη έρευνα. Και αυτό γιατί ένας κηδεμόνας μπορεί να πρόβαλε τα δικά του συναισθήματα λύπης στη γάτα που ζούσε, ή η γάτα μπορεί να προσπαθούσε να παρηγορήσει τον πενθούντα άνθρωπο. (Οι κηδεμόνες γατών που ένιωθαν μεγαλύτερο πένθος ανέφεραν και περισσότερο πένθος στις γάτες τους, όπως διαπίστωσαν οι ερευνητές.)

Παρόλα αυτά, όπως ανέφερε η Vonk η συμπεριφορά των γατών μετά από τον θάνατο ενός ζώου του σπιτιού ήταν λίγο ή πολύ αλλαγμένη. Και αυτό είναι το πιο βασικό.

Τι να κάνω για να βοηθήσω τη γάτα μου που πενθεί

Αν τώρα κάποιο ζώο του σπιτιού σας πέθανε και βλέπετε κάποια αλλαγή στη συμπεριφορά της γάτας σας, θα πρέπει να κάνετε κάποια πράγματα για να τη βοηθήσετε.

Το πρώτο πράγμα που πρέπει να κάνετε είναι να διατηρήσετε τη ρουτίνα της και να μην αλλάξετε κάτι στην καθημερινότητά της ώστε να μη στρεσαριστεί περισσότερο. Προσπαθήστε να διατηρήσετε τις ώρες των γευμάτων της ίδιες με πριν. Βεβαιωθείτε ότι τρώει, πίνει και πηγαίνει σωστά στην τουαλέτα. Εάν η γάτα σας δεν τρώει το φαγητό της για δύο ή περισσότερες ημέρες, μιλήστε με τον κτηνίατρό σας.

Το δεύτερο πράγμα είναι να δώσετε στη θλιμμένη γάτα σας πολλή αγάπη και στοργή, αλλά μόνο αν αυτό είναι κάτι που θέλει. Οι γάτες δείχνουν τη θλίψη τους, όπως αναφέραμε πιο πάνω στην έρευνα, με διαφορετικούς τρόπους. Κάποιες προτιμούν να θρηνούν μόνες τους απομονωμένες. Προσπαθήστε να είστε εκεί για τη γάτα σας αλλά σεβαστείτε την ανάγκη της να μείνει μόνη της αν το προτιμά.

Τέλος παρατηρήστε τη αν τρώει κανονικά και πίνει νερό. Και αν δείτε ότι δεν τα κάνει αυτά, προσπαθήστε να την κάνετε -με καλό πάντα τρόπο- να φάει έστω και λίγο. Βάλτε την σε πειρασμό με τροφές που της αρέσουν πολύ. Αν αυτό δεν αποδώσει, συμβουλευτείτε τον κτηνίατρό σας για να δείτε πώς μπορείτε να την κάνετε να αρχίσει να τρώει- και να ζει κανονικά- ξανά.