Τα τελευταία χρόνια, ένα όνομα κυριαρχεί στις συζητήσεις γύρω από την απώλεια βάρους: το Ozempic. Μαζί του και μια ολόκληρη κατηγορία φαρμάκων που βοήθησαν εκατομμύρια ανθρώπους να ρυθμίσουν τον διαβήτη τους και να χάσουν κιλά.

Και κάπου εκεί, σχεδόν αναπόφευκτα, γεννήθηκε μια νέα ερώτηση: αν αυτά τα φάρμακα λειτουργούν τόσο αποτελεσματικά σε εμάς, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν και στα κατοικίδιά μας;

Κάπως έτσι εμφανίστηκε ο όρος «Ozempets»

Η παχυσαρκία στα κατοικίδια είναι μια πραγματικότητα που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Σε πολλές χώρες, πάνω από τα μισά σκυλιά και γάτες θεωρούνται υπέρβαρα. Και αυτό δεν είναι απλώς θέμα εμφάνισης. Το αυξημένο βάρος συνδέεται με σακχαρώδη διαβήτη, αρθρίτιδα, καρδιακά προβλήματα, αναπνευστικές δυσκολίες και μειωμένο προσδόκιμο ζωής. Ένα ζώο που κουράζεται εύκολα, που δυσκολεύεται να πηδήξει ή να ανέβει σκάλες, δεν είναι απλώς «γεματούλι». Είναι επιβαρυμένο.

Όταν λοιπόν ακούγεται η ιδέα μιας ένεσης που μειώνει την όρεξη και βοηθά στην απώλεια βάρους, είναι λογικό να τραβά την προσοχή μας.

Τα φάρμακα τύπου GLP-1, όπως η σεμαγλουτίδη, δρουν μιμούμενα μια φυσική ορμόνη του οργανισμού. Επιβραδύνουν την πέψη, αυξάνουν το αίσθημα κορεσμού και συμβάλλουν στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Στους ανθρώπους, έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά και, όταν χρησιμοποιούνται σωστά και υπό ιατρική παρακολούθηση, ασφαλή.

Όμως οι γάτες και οι σκύλοι δεν είναι μικροί άνθρωποι

Ο μεταβολισμός τους λειτουργεί διαφορετικά. Οι γάτες είναι υποχρεωτικά σαρκοφάγες, με αυξημένες ανάγκες σε πρωτεΐνη και ιδιαίτερη ευαισθησία στις απότομες αλλαγές πρόσληψης τροφής. Η ταχεία απώλεια βάρους, ειδικά σε μια παχύσαρκη γάτα, μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρή επιπλοκή, όπως η λιπώδης ηπατοπάθεια – μια κατάσταση που μπορεί να γίνει επικίνδυνη για τη ζωή της. Οι σκύλοι, από την άλλη, διαφέρουν σημαντικά μεταξύ τους ως προς τη φυλή, το μέγεθος και τον μεταβολισμό, γεγονός που καθιστά κάθε παρέμβαση απολύτως εξατομικευμένη υπόθεση.

Την ίδια στιγμή, βρίσκονται σε εξέλιξη πειραματικές μελέτες για εμφυτεύματα ή ενέσιμα σκευάσματα που βασίζονται στην ίδια λογική των GLP-1, με στόχο τη ρύθμιση της όρεξης σε υπέρβαρα ζώα. Οι έρευνες αυτές εξετάζουν αν μπορεί να υπάρξει ασφαλής εφαρμογή σε αυστηρά ελεγχόμενο κτηνιατρικό πλαίσιο. Ωστόσο, βρισκόμαστε ακόμη σε πρώιμο στάδιο. Δεν πρόκειται για ευρέως εγκεκριμένες θεραπείες.

Και εδώ προκύπτει το ουσιαστικό ερώτημα: ακόμη κι αν κάποια στιγμή εγκριθούν, είναι αυτό που πραγματικά χρειάζονται τα ζώα μας;

Η παχυσαρκία στα κατοικίδια δεν εμφανίζεται τυχαία. Συνήθως είναι αποτέλεσμα του τρόπου ζωής που μοιραζόμαστε μαζί τους. Περισσότερος χρόνος μέσα στο σπίτι, λιγότερη κίνηση, μπολ που γεμίζει «λίγο ακόμα», λιχουδιές από αγάπη ή τύψεις. Ένας σκύλος που βγαίνει λιγότερο βόλτα. Μια γάτα που ζει αποκλειστικά σε εσωτερικό χώρο χωρίς επαρκή καθημερινή δραστηριότητα.

Μια ένεση μπορεί να μειώσει την όρεξη. Δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει το παιχνίδι, τη σωματική δραστηριότητα και την πνευματική διέγερση. Δεν μπορεί να δημιουργήσει μια πιο ενεργή και ισορροπημένη καθημερινότητα.

Υπάρχει και κάτι ακόμη που χρειάζεται να σκεφτούμε. Τα φάρμακα αυτά λειτουργούν προκαλώντας αίσθημα κορεσμού και συχνά ναυτία στα αρχικά στάδια. Ένας άνθρωπος μπορεί να κατανοήσει και να αποδεχτεί μια προσωρινή δυσφορία για έναν μακροπρόθεσμο στόχο. Ένα ζώο όμως δεν γνωρίζει τον λόγο. Δεν ξέρει γιατί δεν πεινάει όπως πριν. Δεν μπορεί να μας εξηγήσει αν νιώθει αδιαθεσία ή αν κάτι το ενοχλεί.

Ορισμένοι ειδικοί εκφράζουν την ανησυχία ότι, αν τέτοιες παρεμβάσεις χρησιμοποιηθούν αλόγιστα, θα μπορούσαν να μειώσουν τη χαρά που αντλούν τα ζώα από το φαγητό και την καθημερινότητά τους. Για αυτά, το γεύμα δεν είναι απλώς θερμίδες. Είναι η ρουτίνα, η ασφάλεια και η προσδοκία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η φαρμακολογική υποστήριξη δεν θα έχει ποτέ θέση. Σε ζώα με διαβήτη ή με σοβαρή παχυσαρκία που απειλεί τη ζωή τους, ίσως στο μέλλον να υπάρξουν ασφαλείς και στοχευμένες λύσεις. Η επιστήμη εξελίσσεται και δεν χρειάζεται να τη φοβόμαστε.

Αλλά προς το παρόν, το πιο ισχυρό «φάρμακο» παραμένει το πιο απλό

– Ποιοτική και σωστά ζυγισμένη τροφή.
– Μερίδες με έλεγχο και όχι ελεύθερη πρόσβαση στο φαγητό.
– Παιχνίδι που τα εκτονώνει και τα ενεργοποιεί.
– Βόλτες που δεν είναι αγγαρεία, αλλά πολύτιμος χρόνος με τον τετράποδο φίλο μας.
– Και φυσικά, τακτική κτηνιατρική παρακολούθηση.

Η υγιής απώλεια βάρους σε σκύλους και γάτες είναι αργή και σταθερή. Συνήθως δεν πρέπει να ξεπερνά το 1–2% του σωματικού βάρους την εβδομάδα. Οτιδήποτε πιο άμεσο απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή.

Η ιδέα των «Ozempets» μπορεί να ακούγεται σύγχρονη και εντυπωσιακή. Όμως πριν αναζητήσουμε μια τεχνολογική λύση, ίσως χρειάζεται να κοιτάξουμε τη δική μας καθημερινότητα μαζί τους.

Γιατί το να διατηρούμε το βάρος τους σε υγιή επίπεδα δεν είναι τάση. Είναι ευθύνη. Και η φροντίδα τους δεν βασίζεται στη βιασύνη, αλλά στη συνέπεια και στη σχέση που έχουμε χτίσει μαζί τους.

Αν θέλουμε πραγματικά να τους χαρίσουμε περισσότερα χρόνια ζωής, ίσως το πρώτο βήμα δεν είναι μια ένεση. Είναι μια επιπλέον βόλτα. Ένα παιχνίδι στο σαλόνι. Ένα μπολ με σωστή ποσότητα τροφής.

Και λίγη περισσότερη συνειδητή φροντίδα από εμάς.