Πώς καταφέρνει να παίρνει πάντα αυτό που θέλει η γάτα σας; Πώς έχει γίνει μάστερ της χειραγώγησης και ελέγχει το μυαλό σας; Πρόκειται για καλά υπολογισμένες κινήσεις ή για αποτέλεσμα εξέλιξης;

Η αλήθεια είναι ότι οι γάτες ξέρουν τον τρόπο για να περνάει το δικό τους – από περισσότερο φαγητό μέχρι περισσότερα χάδια και αγκαλιές. Και αυτή η ικανότητα δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητη από τους επιστήμονες, οι οποίοι την εξέτασαν και δημοσίευσαν μια μελέτη στο Current Biology, το μακρινό 2009, αναφέροντας όλα όσα ανακάλυψαν για τα εκπληκτικά αυτά αιλουροειδή.

Χειραγωγούν, λοιπόν, οι γάτες τους ανθρώπους;

Η απάντηση είναι ναι, αλλά όχι με την κακή και αρνητική έννοια. Οι γάτες έχουν μάθει μέσα από τη συνύπαρξή τους μαζί μας, εδώ και πολλές χιλιάδες χρόνια, να μας παρατηρούν και να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους ώστε να πετύχουν αυτό που θέλουν – είτε είναι φαγητό, είτε χάδια, είτε προσοχή, είτε παιχνίδι.

Ουσιαστικά, χρησιμοποιούν το νιαούρισμα ή άλλες τακτικές, όπως για παράδειγμα το να τρίβονται στα πόδια μας, για μας επηρεάσουν μέχρι να καταλάβουμε τι είναι αυτό που θέλουνε. Φυσικά, αυτό δεν έγινε σε μια μέρα, αλλά χρειάστηκε χρόνια παρατήρησης, προσαρμογών και αλλαγών.

Για παράδειγμα, αν ένα συγκεκριμένο νιαούρισμα, κάνει τον άνθρωπό τους να τους δώσει φαγητό, τότε θα το επαναλάβουν. Ή αν με το να κουτουλάνε απαλά το κεφάλι τους στο κεφάλι του κηδεμόνα τους, πάρουν τα πολυπόθητα χάδια που επιθυμούν, θα το κάνουν όποτε θέλουν λίγο “ξύσιμο” στην πλατούλα τους.

Φυσικά, δεν αντιδρούν όλες οι γάτες το ίδιο. Ούτε χρησιμοποιούν τις ίδιες τακτικές. Οι γάτες είναι τόσο έξυπνες και ικανές, που προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους στον χαρακτήρα και τις αντιδράσεις τους εκάστοτε ανθρώπου.

Τι αναφέρει η μελέτη

Οι άνθρωποι που συμμετείχαν στη μελέτη ανέφεραν ότι όταν οι γάτες τους πεινούσαν, γουργούριζαν έντονα και νιαούριζαν σε υψηλότερες συχνότητες. Μάλιστα, το νιαούρισμά τους έμοιαζε με κλάμα μωρού. Μόλις έπαιρναν αυτό που ήθελαν, σταματούσαν το δυνατό νιαούρισμα, και έμοιαζαν ευχαριστημένες.

Οι επιστήμονες, λοιπόν, λένε ότι οι γάτες χρησιμοποιούν το δυνατό νιαούρισμα γιατί έχουν μάθει ότι οι άνθρωποι είναι αδύνατο να το αγνοήσουν.

Ας σκεφτούμε το κλάμα ενός μωρού. Όταν ένα μωρό κλαίει γοερά, θα κάνουμε τα πάντα για να σταματήσει. Όχι μόνο επειδή το κλάμα μπορεί να είναι ενοχλητικό για κάποιους, αλλά και γιατί είναι στη φύση των ανθρώπων να φροντίζουν όποιον θεωρούν αδύναμο. Για παράδειγμα, οι γονείς, όσο κουρασμένοι και εξαντλημένοι και να νιώθουν, θεωρούν και είναι υποχρέωσή τους να φροντίσουν το παιδί τους. Θα προσπαθήσουν να καταλάβουν τι είναι αυτό που το ενοχλεί και θα κάνουν τα πάντα για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες του.

Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στη σχέση ανθρώπων-γατών. Όταν οι γάτες νιαουρίζουν έντονα, οι άνθρωποι θεωρούν ότι κάτι χρειάζονται. Και επειδή τις αγαπάνε και νοιάζονται για την ευεξία τους, “τρέχουν” να ικανοποιήσουν τα “θέλω” τους. Ουσιαστικά, οι γάτες μας “χειραγωγούν” σαν τα μικρά παιδάκια- αλλά όχι με την κακή έννοια!

Με ποιους τρόπους οι γάτες ελέγχουν το μυαλό μας;

Οι γάτες εκμεταλλεύονται το φυσικό μας ένστικτο για φροντίδα και έχουν μάθει ότι μέσω συγκεκριμένων συμπεριφορών θα πάρουν αυτό που θέλουν. Επομένως, προσαρμόζουν το νιαούρισμα και το γουργουρητό τους ανάλογα με την περίσταση και το άτομο. Διαφορετικές φωνητικές εκφράσεις (τόνος, ένσταση και διάρκεια) χρησιμοποιούν, για παράδειγμα, στον κύριο φροντιστή τους, και διαφορετικές στους υπόλοιπους ανθρώπους που συναναστρέφονται.

Θα νιαουρίσουν ή θα κάνουν μια συγκεκριμένη κίνηση, και αν πάρουν αυτό που θέλουν, θα την επαναλάβουν και την επόμενη φορά.

Επίσης, οι γάτες συχνά περιμένουν από τους ανθρώπους να ξεκινήσουν μια αλληλεπίδραση, και αυτές επιλέγουν πότε και πώς θα ανταποκριθούν, πράγμα που δίνει την εντύπωση ότι εκείνες ελέγχουν την κατάσταση.

Τέλος, οι γάτες διαθέτουν το Baby Schema Effect, το οποίο προκαλεί στους ενήλικες αισθήματα αγάπης και έντονης επιθυμίας για φροντίδα και προστασία. Στην ουσία, το Baby Schema Effect είναι ένας εξελικτικός οργανισμός που αφορά το σύνολο σωματικών χαρακτηριστικών (στρογγυλό πρόσωπο, μεγάλα μάτια, μικρή μύτη και στόμα, στρογγυλεμένα μάγουλα) και ο βιολογικός του σκοπός είναι η εξασφάλιση της επιβίωσης των νεογνών, ενεργοποιώντας ένστικτα φροντίδας.

Οπότε, τα φυσικά τους χαρακτηριστικά σε συνδυασμό με το έντονο νιαούρισμα, ενεργοποιεί τα ένστικτά μας και είμαστε έτοιμοι να υπακούσουμε στις διαταγές τους (ακόμα και αν δεν κατανοούμε πλήρως τη γατίσια γλώσσα).

Τελικά, είναι όντως χειραγώγηση;

Η απάντηση βρίσκεται, μάλλον, κάπου στη μέση. Οι γάτες αναπτύσσουν συγκεκριμένες συμπεριφορές για να πάρουν αυτό που θέλουν, και εμείς λόγω της αγάπης μας για εκείνες, ικανοποιούμε τις ανάγκες τους- ή τουλάχιστον προσπαθούμε.

Άρα, η “χειραγώγηση” είναι περισσότερο αποτέλεσμα μάθησης, συνύπαρξης και τρυφερών συναισθημάτων, παρά ψυχροί υπολογισμοί και καθαρή εκμετάλλευση.

Εξάλλου, οποιαδήποτε μορφή επικοινωνίας μεταξύ δύο διαφορετικών ειδών αποτελεί ένα βιολογικό θαύμα, και μόνο έτσι θα πρέπει να το αντιμετωπίζουμε.