Η Μάρσα Δημοπούλου, δικηγόρος και τέως Ειδική Γραμματέας Προστασίας Ζώων Συντροφιάς εξηγεί τι πάει λάθος με τα ζώα στην χώρα μας αλλά και πώς συνδέεται η σκληρότητα προς τα ζώα με τις ανθρώπινες σχέσεις.

«Τα σκληρά φαινόμενα κακοποίησης των ζώων που συναντούμε στη χώρα μας πολλές φορές λυγίζουν και τους πιο σκληρούς ανθρώπους.

Δεν χρειάζεται να είσαι “φιλόζωος” ή να είσαι ιδιοκτήτης – κηδεμόνας ζώου συντροφιάς για να μη λυγίσεις στη θέα είκοσι ενός ζώων ενηλίκων και κουταβιών που δεν πρόλαβαν να ζήσουν παρά ελάχιστους μήνες. Η θανάτωση των ζώων στο χωριό Βάρδο, του Δήμου Πολυγύρου, στη Χαλκιδική, προκάλεσε την οργή του κοινωνικού συνόλου, ακόμα και ανθρώπων που η ζωή τους δεν συνδέεται με την ύπαρξη κάποιου ζώου. Τα ζώα φρόντιζαν δύο άνθρωποι με τα ελάχιστα μέσα που διέθεταν, χωρίς ιδιαίτερη βοήθεια από άλλους κατοίκους ή το δήμο.

Ήταν αδέσποτα ζώα που το μόνο που επιζητούσαν ήταν τη φροντίδα και την αγάπη των ανθρώπων και έπεσαν θύματα της αδιαφορίας της κοινωνίας και των αρμόδιων αρχών. Οι εικόνες των είκοσι ένα ζώων το ένα δίπλα στο άλλο, μας δείχνουν ότι στην περιοχή κυκλοφορεί ένα πολύ επικίνδυνο άτομο, χωρίς φραγμούς ηθικής, πιθανά με διαταραχή που οργάνωσε και εκτέλεσε ένα καλά σχεδιασμένο έγκλημα εις βάρος αθώων πλασμάτων. Ένας άνθρωπος που δεν θα διστάσει να προχωρήσει πιθανόν και σε πράξεις βίας προς άλλους ανθρώπους ακόμα και μέσα στην οικογένεια του.

Οι εικόνες των νεκρών αδέσποτων ζώων που αντικρίσαμε όλοι στους δέκτες μας, αποτελούν ένα έγκλημα, πιθανόν για κάποιους πρωτόγνωρο αλλά όχι μοναδικό. Οι εγκληματίες πάντα βρίσκουν τρόπο να μας σοκάρουν με τις αποτρόπαιες πράξεις τους. Ζώα απαγχονισμένα όπως το περιστατικό στην Τριφυλλία, ζώα να τα σέρνουν πίσω από αυτοκίνητα, εκατοντάδες ζώα δηλητηριασμένα καθημερινά, κουτάβια δεμένα με ασφυκτικό τρόπο για να πεθάνουν όπως στην Καρδίτσα, ζώα που πεθαίνουν από την πείνα στον 21ο αιώνα. Μολονότι θέλουμε να πιστεύουμε ότι ζούμε σε μία σύγχρονη κοινωνία οι αντιλήψεις των ανθρώπων που ζουν σε αυτή τη χώρα, απέναντι στα ζώα, παραμένουν απαρχαιωμένες.

Τα ζώα στη χώρα μας, αδέσποτα και μη βιώνουν καθημερινά κακοποίηση, παρά το αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο. Ο νόμος 4830/2021, ο οποίος τυγχάνει να είναι από τους πιο αυστηρούς της Ευρώπης, παρόλο που εισάγει αυστηρές ποινικές κυρώσεις για την κακοποίηση προς όλα τα είδη των ζώων και επιφέρει κάθειρξη έως 10 έτη για φόνο και κακοποίηση ζώων, δεν φαίνεται να σταματάει τη διαστροφή κάποιων ανθρώπων οι οποίοι επιδιώκουν τον πόνο, την αγωνία αλλά ακόμα και την πρόκληση βίαιου θανάτου στα μη ανθρώπινα όντα.

Αυτό που είναι ιδιαιτέρως ενδιαφέρον να εξετάσουμε και να τονίσουμε ταυτόχρονα είναι η διασύνδεση της κακοποίησης των ζώων με τη βία κατά των ανθρώπων και ειδικότερα με την ενδοοικογενειακή βία. Ο λεγόμενος “κύκλος της βίας”. Τα αποτελέσματα ερευνών που έχουν διενεργηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου το στοιχείο της διασύνδεσης ερευνάται ενδελεχώς εδώ και πολλές δεκαετίες, αποδεικνύουν πως, όταν σε ένα σπίτι κακοποιούνται ζώα ή υπάρχει σοβαρή παραμέληση, υποθάλπεται άμεση διασύνδεση με διάφορες μορφές κακοποίησης και άλλων μελών της οικογένειας, είτε πρόκειται για ηλικιωμένο, είτε για σύντροφο ή ακόμα και για παιδί.

Επιπλέον, έρευνες από τη δεκαετία του 1960 ακόμα, εξήγαγαν το συμπέρασμα ότι η χρήση βίας προς τα ζώα, κυρίως τα κατοικίδια, μέλη μιας οικογένειας, ήταν απόρροια πιθανής κακοποίησης του ίδιου του δράστη κατά την παιδική του ηλικία. Ανήλικα αλλά και ενήλικα άτομα που έχουν εκτεθεί στη βία αλλά τη βίωσαν επίσης ως άμεσοι αποδέκτες και παθόντες, στη μετέπειτα ζωή τους, σε σημαντικό ποσοστό, θα αναπτύξουν αντικοινωνική συμπεριφορά τουλάχιστον μια φορά στη ζωή τους.

Τα κατοικίδια ζώα έχουν πολύ σημαντική θέση στην καρδιά των κηδεμόνων τους. Υπάρχει ένας στενός και πολύτιμος δεσμός ανάμεσα στον κηδεμόνα ζώου συντροφιάς και στο κατοικίδιο του. Τα ζώα συντροφιάς είναι ισότιμα μέλη της οικογένειας παρέχοντας ανιδιοτελή αγάπη, συντροφιά και πολλές φορές ψυχολογική υποστήριξη προς τους ανθρώπους που τα φροντίζουν. Αυτό ακριβώς το δέσιμο κηδεμόνα – κατοικίδιου ζώου εκμεταλλεύεται ο κακοποιητής, την αδυναμία και την αγάπη προς το ζώο.

Δυστυχώς είναι συνήθη, ακόμα και στη χώρα μας, περιστατικά εκβιασμού προς τη σύντροφο, προκειμένου να μην εγκαταλείψει την κοινή στέγη, με ταυτόχρονη απειλή θανάτωσης, κακοποίησης ή εγκατάλειψης του κατοικίδιου ζώου της οικογένειας. Με αυτόν τον τρόπο οι κακοποιητές δείχνουν την κυριαρχία τους και επιβάλλουν τις επιθυμίες τους, οι οποίες συνήθως οδηγούν σε μοιραία αποτελέσματα. Σχετικά πρόσφατο είναι το γεγονός της δολοφονίας μίας νέας γυναίκας στην Αθήνα. Το θύμα παρόλο που βίωνε βία μέσα στη σχέση της δεν εγκατέλειπε την κοινή στέγη, φοβούμενη για την τύχη του σκύλου της. Το αποτέλεσμα ήταν ο θάνατό της από το χέρι του συντρόφου της. Έμενε γιατί φοβόταν για τη ζωή του σκύλου της.

Τα ζώα στη χώρα μας βιώνουν πολλές μορφές βίας, είτε άμεσα είτε έμμεσα. Είναι οι αδύναμοι κρίκοι του κύκλου της βίας. Η χρήση απειλής εις βάρος των ζώων γίνεται μέσο εκφοβισμού προς τα άτομα που βιώνουν κακοποίηση στο ενδοοικογενειακό τους περιβάλλον. Δυστυχώς παρόλο που αποτελεί σύνηθες φαινόμενο, είναι ελάχιστες οι φορές που τα θύματα άνθρωποι αναζητούν ή λαμβάνουν βοήθεια. Και αυτό κυρίως γιατί τα ανθρώπινα θύματα φοβούνται να μιλήσουν και να αντιδράσουν για να κρατήσουν ασφαλή τα ζώα – θύματα.

Δεν πρέπει λοιπόν να ξεχνάμε τη διασύνδεση της κακοποίησης των ζώων με αυτή των ανθρώπων αλλά και της ενδοοικογενειακής βίας, το οποίο θα πρέπει να αναγνωριστεί πλέον και νομοθετικά.
Αν γίνουμε μάρτυρες κακοποίησης ζώων δεν θα πρέπει να κλείνουμε τα μάτια, όπως δεν θα κλείναμε τα μάτια αν κακοποιούνταν ένα παιδί, γιατί είναι πιθανό πίσω από την κακοποίηση του ζώου να “κρύβονται” θύματα ενδοοικογενειακής βίας».

Δημοπούλου Μαριάνθη (Μάρσα)
Δικηγόρος
Animal Law & Policy
τ. Ειδική Γραμματέας Προστασίας Ζώων Συντροφιάς
MA Animal Ethics, Welfare & Law
Msc HRM