Υπάρχουν στιγμές που όλα μοιάζουν να μας πιέζουν. Η δουλειά, οι υποχρεώσεις, οι ατελείωτες ειδοποιήσεις στο κινητό και η αίσθηση ότι η ημέρα δεν έχει ποτέ αρκετές ώρες.

Και τότε συμβαίνει κάτι τόσο απλό, που σχεδόν δεν του δίνουμε σημασία. Ο σκύλος μας μάς κοιτάζει γεμάτος χαρά γιατί ήρθε η ώρα της βόλτας. Η γάτα κουλουριάζεται δίπλα μας και αρχίζει να γουργουρίζει. Ή βρισκόμαστε για λίγα λεπτά σε ένα πάρκο και ακούμε τα πουλιά να τραγουδούν.

Και με έναν σχεδόν μαγικό τρόπο, η ένταση μοιάζει να υποχωρεί. Είμαστε βέβαιοι πως το έχετε νιώσει. Οι επιστήμονες τα τελευταία χρόνια προσπαθούν να εξηγήσουν αυτό που οι περισσότεροι άνθρωποι αισθάνονται ενστικτωδώς.

Δεν χρειάζεται να πάτε μακριά για να νιώσετε τα οφέλη της φύσης

Πολλοί από μας πιστεύουν ότι για να χαλαρώσουν πραγματικά πρέπει να βρεθούν σε ένα βουνό ή σε ένα δάσος. Στην πραγματικότητα, οι έρευνες δείχνουν ότι ακόμη και το πάρκο στη  γειτονιά μας, ένας κήπος, ή μια πλατεία μέσα στην πόλη μπορούν να βελτιώσουν εξίσου τη διάθεσή μας.

Στην Ιαπωνία, η επαφή με τη φύση έχει εξελιχθεί σε ολόκληρη φιλοσοφία ζωής. Η πρακτική Shinrin-yoku, γνωστή ως «δασικό μπάνιο», δεν έχει καμία σχέση με την άσκηση ή την πεζοπορία. Το μόνο που χρειάζεται να κάνετε είναι να περπατήσετε χωρίς βιασύνη, να αποχωριστείτε για λίγο το κινητό και να επιτρέψετε στις αισθήσεις σας να γεμίσουν από εικόνες, μυρωδιές και ήχους της φύσης.

Ο Dr. Qing Li, καθηγητής στο Nippon Medical School του Τόκιο και ένας από τους σημαντικότερους ερευνητές παγκοσμίως πάνω στο Shinrin-yoku, έχει δείξει μέσα από πολυάριθμες μελέτες ότι ο χρόνος που περνάμε ανάμεσα στα δέντρα συνδέεται με χαμηλότερη αρτηριακή πίεση, μικρότερα επίπεδα κορτιζόλης αλλά και καλύτερη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Γιατί η θάλασσα μας γαληνεύει;

Αν αισθάνεστε ότι όλα μοιάζουν πιο εύκολα όταν βρίσκεστε δίπλα στη θάλασσα, δεν είστε οι μόνοι. Μελέτη του 2013 έδειξε ότι οι άνθρωποι δήλωναν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας όταν περνούσαν χρόνο σε παραθαλάσσιες περιοχές. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι θάλασσες, λίμνες και ποτάμια συμβάλλουν στο να μειωθούν οι αρνητικές σκέψεις και να ενισχυθούν τα θετικά συναισθήματα.

Ο Alex Smalley, ερευνητής στο University of Exeter, στην Αγγλία, εξηγεί ότι όταν παρακολουθούμε τα κύματα ή το φως να περνά μέσα από τα φύλλα των δέντρων, ο εγκέφαλός μας κάνει ένα μικρό αλλά πολύτιμο διάλειμμα από τη συνεχή προσπάθεια συγκέντρωσης που απαιτεί η καθημερινότητα.

Οι πιο όμορφοι ήχοι είναι της φύσης

Συχνά αναζητούμε χαλαρωτική μουσική για να αποφορτιστούμε, όμως η φύση έχει τη δική της μελωδία. Το κελάηδισμα των πουλιών, ο ήχος της βροχής, ο άνεμος που περνά ανάμεσα στα δέντρα ή τα κύματα που φτάνουν στην ακτή φαίνεται ότι λειτουργούν ευεργετικά για τον εγκέφαλό μας.

Μελέτες έχουν δείξει ότι ειδικά το τιτίβισμα των πουλιών βοηθά στη μείωση του στρες και στην αποκατάσταση της συγκέντρωσης, δημιουργώντας μια αίσθηση ηρεμίας που δύσκολα προσφέρει το αστικό περιβάλλον.

Μήπως λοιπόν την επόμενη φορά που θα βγείτε βόλτα με τον σκύλο σας, δοκιμάστε να αφήσετε για λίγο τα ακουστικά στο σπίτι;  Ίσως ανακαλύψετε ότι η πιο χαλαρωτική «μουσική» βρίσκεται ήδη γύρω σας.

Απολαύστε ένα βίντεο με ζωάκια 

Δεν είναι πάντα εύκολο να περπατήσετε στη φύση. Ωστόσο, τα καλά νέα είναι ότι ακόμη και τότε μπορείτε να νιώσετε πιο κοντά της.

Ερευνητές από το University of Leeds στην Αγγλία διαπίστωσαν ότι η παρακολούθηση βίντεο με ζωάκια μπορεί να μειώσει το άγχος και να συμβάλλει στη μείωση της αρτηριακής πίεσης. Ένα από τα ζώα που ξεχώρισαν ήταν το quokka, το μικρό μαρσιποφόρο της Αυστραλίας που έχει γίνει γνωστό για τη χαρακτηριστική έκφρασή του, η οποία μοιάζει με χαμόγελο.

Παράλληλα, ο Dr. Olav Krigolson, νευροεπιστήμονας στο University of Victoria του Καναδά, έχει δείξει ότι όταν κοιτάζουμε εικόνες χαριτωμένων ζώων ενεργοποιούνται στον εγκέφαλο περιοχές που σχετίζονται με την ανταμοιβή, την καλή διάθεση και τη συγκέντρωση. Άρα, εκείνο το βίντεο με ένα παιχνιδιάρικο κουτάβι ή μια γάτα που κάνει σκανταλιές ίσως να μην είναι καθόλου χάσιμο χρόνου.

Όταν δεν μπορείτε να βγείτε έξω, αφήστε τη φύση να έρθει σε εσάς

Μετά την πανδημία, πολλοί άνθρωποι ένιωσαν ακόμη πιο έντονα πόσο σημαντική είναι η σύνδεση με τη φύση. Οι ερευνητές παρατήρησαν ότι ακόμη και όταν δεν μπορούσαν να βγουν από το σπίτι, πολλοί αναζητούσαν βίντεο με άγρια ζώα, ήχους της φύσης ή ντοκιμαντέρ.

Ο Dr. Dacher Keltner, καθηγητής Ψυχολογίας στο University of California, έχει μελετήσει το συναίσθημα του «δέους» – εκείνη τη βαθιά συγκίνηση που νιώθουμε μπροστά στην ομορφιά της φύσης. Σύμφωνα με τις έρευνές του, ακόμη και λίγα λεπτά παρακολούθησης ενός ντοκιμαντέρ για την άγρια ζωή μπορούν να αυξήσουν τα συναισθήματα χαράς και αισιοδοξίας, μειώνοντας παράλληλα την ψυχική κόπωση.

Γιατί αισθανόμαστε τόσο όμορφα όταν χαϊδεύουμε ένα ζωάκι;

Αν έχετε σκύλο ή γάτα, πιθανότατα γνωρίζετε ήδη την απάντηση. Ο Dr. Aubrey Fine, κλινικός ψυχολόγος και ομότιμος καθηγητής στο California State Polytechnic University, ένας από τους σημαντικότερους ειδικούς διεθνώς στη θεραπεία με ζώα, εξηγεί ότι η θετική επαφή με ένα ζώο αυξάνει την παραγωγή της ωκυτοκίνης που συνδέεται με την εμπιστοσύνη και τον συναισθηματικό δεσμό. Παράλληλα, μειώνονται τα επίπεδα της κορτιζόλης, ενώ αυξάνονται η ντοπαμίνη και η σεροτονίνη.

Μήπως γεννηθήκαμε για να αγαπάμε τη φύση;

Ο Αμερικανός βιολόγος Edward O. Wilson διατύπωσε τη θεωρία της Βιοφιλίας (Biophilia Hypothesis). Σύμφωνα με αυτήν, οι άνθρωποι έχουν μια έμφυτη ανάγκη να συνδέονται με τα άλλα έμβια όντα και το φυσικό περιβάλλον, επειδή για χιλιάδες χρόνια η επιβίωσή τους εξαρτιόταν από αυτή τη σχέση. Ίσως γι’ αυτό αισθανόμαστε τόσο οικεία όταν περπατάμε σε ένα δάσος, όταν ακούμε τα πουλιά ή όταν ένα ζώο μάς πλησιάζει για να μας συστηθεί.

Η θεραπευτική δράση των ζώων

Η ιδιαίτερη σχέση ανθρώπου και ζώου αξιοποιείται πλέον και στην υγεία μέσα από την Animal-Assisted Therapy. Για παράδειγμα ειδικά εκπαιδευμένοι σκύλοι, άλογα και άλλα ζώα συμμετέχουν σε προγράμματα σε νοσοκομεία, κέντρα αποκατάστασης, σχολεία και δομές ψυχικής υγείας, βοηθώντας ανθρώπους κάθε ηλικίας να μειώσουν το άγχος τους, να αναπτύξουν δεξιότητες επικοινωνίας και να αποκτήσουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.

Βέβαια, οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι πρόκειται για μια συμπληρωματική θεραπευτική προσέγγιση και όχι για υποκατάστατο της ιατρικής φροντίδας, όμως τα οφέλη της έχουν τεκμηριωθεί σε πολλές περιπτώσεις.

Κι αν δεν έχετε κατοικίδιο;

Δεν χρειάζεται να μοιράζεστε το σπίτι σας με έναν σκύλο ή μια γάτα για να νιώσετε πιο κοντά στη φύση, αν και θα σας προτείναμε να το σκεφτείτε ξανά.

Στον αντίποδα, μπορείτε να επισκεφθείτε ένα πάρκο και να παρατηρήσετε τα πουλιά, να προσφέρετε λίγο από τον χρόνο σας ως εθελοντές σε ένα καταφύγιο ζώων, να κάνετε μια βόλτα δίπλα στη θάλασσα ή απλώς να αφιερώσετε λίγα λεπτά σε ένα καλό ντοκιμαντέρ για την άγρια ζωή.

Τα ζώα δεν γνωρίζουν τι σημαίνει προθεσμία, υπερωρία ή ατελείωτη λίστα υποχρεώσεων. Ξέρουν όμως να απολαμβάνουν μια βόλτα, μια μυρωδιά στον αέρα, μια αχτίδα ήλιου, ένα παιχνίδι ή ένα χάδι από τον άνθρωπό τους.

Από σήμερα περπατήστε λίγο πιο αργά με τον σκύλο σας. Χαϊδέψτε τη γάτα σας όσο γουργουρίζει ήρεμα στην αγκαλιά σας. Καθίστε σε ένα παγκάκι και ακούστε τα πουλιά. Αν δεν μπορείτε να βγείτε έξω, αφήστε ένα ντοκιμαντέρ για τη φύση να σας ταξιδέψει. Πρόκειται για μικρές χαρές ανεκτίμητης αξίας.

Πηγές: BBC Earth, University of California Berkeley, California State Polytechnic University.