Τι πραγματικά βλέπουν οι σκύλοι όταν κοιτάνε στον καθρέφτη
Μυρτώ Τζώρτζου
10/02/2026
Παρατηρείτε τον σκύλο σας να πλησιάζει τον μεγάλο καθρέφτη που βάλατε στο σαλόνι. Στέκεται και αρχίζει να τον μυρίζει. Τον κοιτάει και συνεχίζει να τον μυρίζει. Κάποια στιγμή δείχνει ότι βαριέται και αποχωρεί. Και εσείς μένετε να αναρωτιέστε: Τι είδε κοιτώντας τον καθρέφτη;
Η εικόνα αυτή είναι οικεία σε όσους έχουν σκύλο. Όπως και η άλλη όπου ο σκύλος περνάει από τον καθρέφτη, μυρίζει, κοιτάει, προχωράει μπροστά μερικά βήματα και γυρίζει το κεφάλι πίσω για να δει όχι μόνο τον καθρέφτη αλλά και αν είναι κάποιος πίσω του.
Εδώ και πολλά χρόνια, βίντεο με ζώα που κοιτάζουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη γίνονται καθημερινά viral. Υπάρχουν πολλά με γορίλες και λιοντάρια που περνούν μπροστά από έναν καθρέφτη και δείχνουν μια μεγάλη περιέργεια για αυτό που βλέπουν. Με τους σκύλους όμως τι γίνεται;
Τι βλέπουν οι σκύλοι στον καθρέφτη;
Σε αντίθεση με τους ανθρώπους και ορισμένα πρωτεύοντα θηλαστικά, οι σκύλοι βλέπουν την αντανάκλασή τους στον καθρέφτη αλλά δεν την αναγνωρίζουν ως τον εαυτό τους αλλά πιθανόν ως έναν άλλον κινούμενο σκύλο. Οι σκύλοι έχουν επίγνωση του εαυτού τους, απλώς με διαφορετικό τρόπο από εμάς και από άλλα ζώα. Αυτό που μπορούν να μυρίσουν είναι πολύ πιο σημαντικό για εκείνους από αυτό που μπορούν να δουν. Γι’ αυτό και η αντανάκλασή τους στον καθρέφτη δεν έχει μεγάλη σημασία για αυτούς.
Το τεστ του καθρέφτη
Έχουν πραγματοποιηθεί πολλές έρευνες σχετικά με αυτό το φαινόμενο. Συνήθως χρησιμοποιείται το τεστ αναγνώρισης στον καθρέφτη για να διαπιστωθεί αν ένα ζώο έχει αυτογνωσία.
Οι επιστήμονες τοποθετούν ένα σημάδι στο σώμα του ζώου και παρατηρούν αν προσπαθεί να το αγγίξει κοιτάζοντας τον καθρέφτη. Οι σκύλοι, στις περισσότερες περιπτώσεις, δεν αντιδρούν. Αυτό το τεστ όμως έχει δεχτεί κριτική, ότι αδικεί δηλαδή τους σκύλους, καθώς βασίζεται κυρίως στην όραση- μια αίσθηση που δεν είναι η κυρίαρχη σε αυτά τα ζώα.
Ο βιολόγος Marc Bekoff από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο θα πει:” Οι σκύλοι δεν βασίζονται τόσο στην όραση. Αντίθετα, η όσφρηση είναι αυτή που καθορίζει τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Οι σκύλοι αντιλαμβάνονται τον κόσμο κυρίως μέσω της μύτης τους.”
Ο ίδιος μάλιστα έκανε ένα άλλο ενδιαφέρον εναλλακτικό πείραμα, γνωστό ως το «τεστ του κίτρινου χιονιού». Σε αυτό, έβαλε τους σκύλους του να ουρήσουν στο χιόνι και παρατήρησε ότι μπορούν να αναγνωρίσουν τη δική τους μυρωδιά και να τη διακρίνουν από των άλλων. Αυτό δείχνει αυτό που είπαμε και πιο πάνω ότι έχουν μια αίσθηση του ”εγώ” – απλώς όχι οπτική, αλλά οσφρητική. Με άλλα λόγια: Αν ο καθρέφτης δεν μυρίζει ”εμένα”, τότε δεν είμαι εγώ.
Είναι οι σκύλοι λιγότερο έξυπνοι από τα άλλα ζώα;
Σε καμία περίπτωση. Οι σκύλοι είναι εξαιρετικά έξυπνα και συναισθηματικά πλάσματα. Απλώς, η νοημοσύνη τους εκφράζεται διαφορετικά.
Ενώ οι άνθρωποι βασίζονται στην όραση, οι σκύλοι βασίζονται:
-στην όσφρηση
-στη μνήμη μυρωδιών
-στη συναισθηματική σύνδεση με τον άνθρωπο
Αν τώρα παρατηρήσατε τον σκύλο σας ότι κοιτάζει επίμονα στον καθρέφτη, αυτό μπορεί να οφείλεται είτε σε περιέργεια είτε σε βαρεμάρα είτε από συνήθεια. Συνήθως, μετά από λίγο καιρό, οι περισσότεροι σκύλοι αγνοούν εντελώς τον καθρέφτη και κάνουν σαν να μην υπάρχει.
Για το τέλος αυτό που θα θέλαμε να πούμε είναι ότι οι σκύλοι σίγουρα βλέπουν κάτι στον καθρέφτη, όχι όμως τον εαυτό τους. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν επίγνωση του εαυτού τους. Απλώς, για εκείνους, αυτό που μυρίζουν είναι πολύ πιο σημαντικό από αυτό που βλέπουν. Τι βλέπουν;
Βλέπουν την αντανάκλασή τους που δεν την αναγνωρίζουν ως τον εαυτό τους αλλά σαν έναν άλλο σκύλο. Η αυτογνωσία τους είναι βασισμένη κυρίως στην όσφρηση.
Άρα, όταν ο σκύλος σου κοιτάζει τον καθρέφτη, δεν θαυμάζει την εμφάνισή του- απλώς προσπαθεί να καταλάβει γιατί αυτός ο ”σκύλος” που βλέπει δεν μυρίζει καθόλου.
