Μπαίνετε σπίτι μετά από μια κουραστική μέρα. Ο σκύλος σας βρίσκεται πίσω από την πόρτα έχοντας καταλάβει ότι θα έρθετε. Με το πού σας βλέπει τρέχει πάνω σας για αγκαλιές και παιχνίδια. Ξεχνάτε αμέσως τα πάντα. Η αγάπη σας για αυτό το πλάσμα είναι ατελείωτη.

Τα κατοικίδια μάς δείχνουν μια απλή, άδολη αγάπη. Μια πραγματική αγάπη, χωρίς περίπλοκα πράγματα, χωρίς ‘’αλλά’’ και δεύτερες σκέψεις. Και έχουμε τόσο ανάγκη για μια τέτοια παρουσία στη ζωή μας. Ζουν για να συνδέονται μαζί μας και να είναι παρόντα δίπλα μας.

Εδώ υπάρχει μια διαφορά με τους ανθρώπους. ‘’Σκεφτείτε τι συμβαίνει όταν μιλάτε για τα προβλήματα και το άγχος σας σε ανθρώπους. Συνήθως αρχίζουν αμέσως να προσπαθούν να βρουν λύσεις. Αυτό όμως που εσείς χρειάζεστε περισσότερο είναι σύνδεση, κατανόηση και ενσυναίσθηση. Τα περισσότερα κατοικίδια, και ιδιαίτερα οι σκύλοι, όχι μόνο είναι από τη φύση τους εξαιρετικοί σε αυτά, αλλά είναι και γενετικά προγραμματισμένοι να μας τα προσφέρουν. ‘’Πιστεύω ότι η αγάπη και η αφοσίωσή μας στα κατοικίδια αποκαλύπτουν τι πραγματικά επιθυμούμε από τις ανθρώπινες σχέσεις: να νιώθουμε βαθιά κατανοητοί, σημαντικοί, αγαπημένοι, πολύτιμοι και ξεχωριστοί, χωρίς όρους.’’, θα πει ο ψυχολόγος από την Καλιφόρνια Jason N. Linder στο psychologytoday.com

Ο Linder είναι ειδικός στα ψυχολογικά τραύματα. Αναφέρει ότι τα πιο επιβλαβή τραύματα που έχει ένας άνθρωπος είναι η απώλεια, η εγκατάλειψη, η κακοποίηση και το πένθος. Επίσης η απομόνωση ενός ανθρώπου που του συμβαίνει κάτι είναι πραγματικά επιβλαβής. Το να περνά κανείς υπερβολικά πολύ χρόνο μόνος του και να προσπαθεί συνεχώς να αυτοπαρηγορείται δεν είναι φυσικό για τον άνθρωπο. Η κοινωνική υποστήριξη αποτελεί τον πιο ισχυρό παράγοντα ανάρρωσης.

Και εδώ έρχεται η μεγάλη σημασία της ύπαρξης ενός κατοικιδίου στη ζωή μας. Τα κατοικίδια μπορούν να λειτουργήσουν ως αντίδοτο στις σημαντικότερες πηγές ανθρώπινου πόνου: τη μοναξιά, την έλλειψη νοήματος και την απώλεια — αρκεί φυσικά να μην απομονωνόμαστε εντελώς και από τους άλλους ανθρώπους.

Γιατί τα αγαπάμε λοιπόν τόσο πολύ; Ας δούμε αναλυτικά 3 πολύ σημαντικούς λόγους που αναφέρει ο Linder.

1. Τα κατοικίδια ανταποκρίνονται στις ψυχικές ανάγκες μας

Ο εγκέφαλός μας είναι ‘’προγραμματισμένος’’ με κοινωνικά κυκλώματα που δίνουν προτεραιότητα στη θεμελιώδη ανάγκη μας για στενούς δεσμούς και σχέσεις. Κοινωνικό κύκλωμα είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται στην ψυχολογία και τη νευροεπιστήμη για να περιγράψει το σύνολο των περιοχών και λειτουργιών του εγκεφάλου που μας βοηθούν να συνδεόμαστε με άλλους ανθρώπους και να λειτουργούμε κοινωνικά.

‘’Αυτή η ανάγκη είναι χαραγμένη στον μηχανισμό επιβίωσής μας. Από τη φύση μας είμαστε αλληλεξαρτώμενοι πριν γίνουμε ανεξάρτητοι. Αυτό φαίνεται ήδη από τη γέννηση: ως βρέφη εξαρτόμαστε από τα πρόσωπα προσκόλλησής μας για να καλύψουν τις βασικές μας ανάγκες. Η απομόνωση δεν είναι η φυσική μας κατάσταση και από τη φύση της είναι τραυματική. Για να τονιστεί ακόμη περισσότερο η σημασία της αλληλεξάρτησης στους ανθρώπους, οι περισσότερες (αν και όχι όλες) αναπτυξιακές καθυστερήσεις στα παιδιά προκύπτουν όταν οι ανάγκες τους δεν ικανοποιούνται από αυτούς που τα φροντίζουν και από το περιβάλλον τους. Αυτές οι σχέσεις δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι ανθρώπινες. Τα κατοικίδια μπορούν να καλύψουν αυτό το κενό όταν άλλοι άνθρωποι δεν είναι σε θέση να το κάνουν’’, εξηγεί ο Linder.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα ήταν η εποχή του COVID. Πολλές έρευνες έδειξαν ότι οι άνθρωποι που είχαν κάποιο κατοικίδιο ζώο εμφάνισαν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα κατάθλιψης σε σχέση με όσους δεν είχαν κατοικίδιο. Άτομα και οικογένειες με κατοικίδια ανέφεραν περισσότερα θετικά συναισθήματα, λιγότερη απομόνωση και μεγαλύτερη κοινωνική υποστήριξη εκείνον τον καιρό.

Αυτό δεν είναι κάτι δύσκολο να το καταλάβουμε. ‘’Η επιθυμία να αγαπιόμαστε και να μας φροντίζουν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ανθρώπινης φύσης σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Το να μας αντιμετωπίζουν σαν να είμαστε ξεχωριστοί και σημαντικοί — κάτι που τα κατοικίδια κάνουν με τον καλύτερο τρόπο — βοηθά στην ενίσχυση της αυτοεκτίμησής μας.

Τα κατοικίδια είναι ιδανικά σε αυτό, επειδή η ίδια τους η ύπαρξη φαίνεται προσανατολισμένη στο να συνδέονται μαζί μας, να ‘’διαβάζουν’’ τις ψυχικές μας καταστάσεις και τα συναισθήματά μας, να είναι διαθέσιμα για εμάς, να μας αγαπούν και να μας στηρίζουν συναισθηματικά.’’, αναφέρει ο Linder.

2. Τα κατοικίδια είναι αγνά

Τα κατοικίδια δεν έχουν κρυφά κίνητρα. Δεν θα προσπαθήσουν να πάρουν κάτι από εσάς (πέρα από αγάπη, προσοχή, παιχνίδι, βόλτα ή φαγητό), ούτε θα σας χειραγωγήσουν συναισθηματικά. Δεν θα σας παρατήσουν, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο Linder, για να πάνε σε ένα πάρτι με φίλους αντί να περάσουν χρόνο μαζί σας. Δεν θα σας απατήσουν, δεν θα σας μαλώσουν, δεν θα σας κρίνουν για κάτι. Για εκείνα είστε τα πάντα και θα σας παραμένουν αφοσιωμένα με απόλυτο τρόπο.

Δεν υπάρχει πιο θεραπευτικό πράγμα από το να νιώθει κανείς ότι έχει αξία, ότι αγαπιέται, ότι είναι σημαντικός και ξεχωριστός. Στην πραγματικότητα, για ανθρώπους που τραυματιστεί στο παρελθόν, το να αισθανθούν αυτά τα συναισθήματα μπορεί να βοηθήσει ώστε αργότερα να αναπτύξουν πιο υγιείς σχέσεις και με άλλους ανθρώπους.

3. Τα κατοικίδια είναι συναισθηματικά συγχρονισμένα μαζί μας

Τα κατοικίδια μάς καταλαβαίνουν μη λεκτικά. Είναι συναισθηματικά συγχρονισμένα μαζί μας και δεν αποσπώνται από τις λέξεις ή από τις άλλες πολυπλοκότητες και αποχρώσεις των ανθρώπινων σχέσεων. Για παράδειγμα, δεν θα μαλώσουν μαζί μας για την πολιτική. Απλώς μας αγαπούν, ό,τι κι αν συμβαίνει.

Σύμφωνα με πολλούς επιστήμονες που μελετούν το συναίσθημα και τις σχέσεις, οι άνθρωποι λειτουργούμε πολύ περισσότερο συναισθηματικά παρά γνωστικά — και τα κατοικίδια το αντιλαμβάνονται αυτό και το χρησιμοποιούν για να συνδέονται βαθιά μαζί μας. Το ίδιο ακριβώς επιθυμούμε και από τις ανθρώπινες σχέσεις μας.

Τα κατοικίδια βοηθούν, θεραπεύουν και αγαπούν τους ανθρώπους, κάνοντάς τους καλό τόσο στην προσωπική όσο και στην επαγγελματική ζωή. Και φαίνεται πως συχνά το κάνουν καλύτερα από πολλούς ανθρώπους. Για αυτό και τα αγαπάμε τόσο πολύ.