Καθώς οι σκύλοι μεγαλώνουν, πολλοί κηδεμόνες παρατηρούν μικρές αλλαγές στην καθημερινότητά τους που περιλαμβάνουν πιο νωχελικές κινήσεις, ανάγκη για περισσότερη ξεκούραση ή λιγότερη διάθεση για παιχνίδι. Υπάρχουν όμως στιγμές που η συμπεριφορά ενός ηλικιωμένου σκύλου αρχίζει να αλλάζει με τρόπο που δεν θυμίζει απλώς τη φυσιολογική γήρανση όπως και στους ανθρώπους.

Η σύγχυση, το έντονο άγχος, η απώλεια συνηθειών ή η απομάκρυνση από την οικογένειά τους μπορεί να αποτελούν σημάδια συνδρόμου γνωστικής δυσλειτουργίας, της λεγόμενης «άνοιας των σκύλων». Πρόκειται για μια κατάσταση που μοιάζει αρκετά με την άνοια στους ανθρώπους και επηρεάζει ολοένα και περισσότερα ηλικιωμένα κατοικίδια, καθώς αυξάνεται το προσδόκιμο ζωής τους.

Οι κτηνίατροι εξηγούν ότι η γνωστική δυσλειτουργία εμφανίζεται κυρίως σε ηλικιωμένους σκύλους, συνήθως μετά την ηλικία των 10 ετών. Ωστόσο, σε μεγαλόσωμες φυλές –Labrador Retriever, German Shepherd, Golden Retriever– που γερνούν πιο γρήγορα, τα πρώτα σημάδια μπορεί να παρουσιαστούν ακόμη και από τα 7 ή 8 χρόνια.

Παράλληλα, ηλικιωμένοι σκύλοι μικρόσωμων φυλών, όπως Poodle, Dachshund και Yorkshire Terrier, φαίνεται επίσης να παρουσιάζουν αρκετά συχνά συμπτώματα γνωστικής δυσλειτουργίας επειδή ζουν περισσότερα χρόνια.

Η κτηνίατρος Charlotte Rice εξηγεί ότι είναι πολύ σημαντικό οι κηδεμόνες να αναγνωρίζουν έγκαιρα τα σημάδια, ώστε να μπορέσουν να στηρίξουν σωστά το ζώο τους και να του προσφέρουν την ποιότητα ζωής που τους αξίζει.

Ο Αμερικανός κτηνίατρος και ειδικός στη συμπεριφορά ζώων Marty Becker έχει επισημάνει ότι «οι ηλικιωμένοι σκύλοι χρειάζονται υπομονή, σταθερότητα και τρυφερότητα περισσότερο από ποτέ, γιατί συχνά βιώνουν φόβο χωρίς να μπορούν να τον εξηγήσουν».

Τέλος η Βρετανίδα κτηνίατρος και συγγραφέας Emma Milne τονίζει πως «πολλοί κηδεμόνες θεωρούν λανθασμένα ότι η σύγχυση ή η αλλαγή συμπεριφοράς είναι απλώς γηρατειά, με αποτέλεσμα να καθυστερούν να ζητήσουν βοήθεια».

Τα 6 σημάδια άνοιας σε σκύλους

1. Χάνεται ή δείχνει μπερδεμένος σε γνώριμα μέρη

Αν παρατηρείτε ότι ο σκύλος σας μοιάζει αποπροσανατολισμένος μέσα στο ίδιο του το σπίτι ή δείχνει να «χάνει τον δρόμο» σε μέρη που γνωρίζει καλά, αυτό μπορεί να είναι ένα από τα πρώτα σημάδια άνοιας.

Μπορεί να στέκεται σε μια γωνία χωρίς να ξέρει πώς να φύγει, να κοιτάζει το κενό ή να μοιάζει φοβισμένος χωρίς προφανή λόγο. Για εκείνον, αυτή η σύγχυση είναι στρεσογόνα. Εκείνες τις στιγμές χρειάζεται όσο τίποτα να κάνετε ό,τι περνάει από το χέρι σας για να νιώσει ασφαλής.

2. Γίνεται πιο νευρικός ή απότομος

Ένας σκύλος που ήταν πάντα κοινωνικός και ήρεμος μπορεί ξαφνικά να αρχίσει να εκνευρίζεται πιο εύκολα ή να αντιδρά απότομα. Κάποιοι σκύλοι απομονώνονται ενώ άλλοι δείχνουν εκνευρισμό ακόμη και σε στιγμές που παλιά απολάμβαναν. Ο Gary Landsberg, κτηνίατρος με εξειδίκευση στη συμπεριφορά ζώων στον Καναδά και ένας από τους πιο γνωστούς ερευνητές της γνωστικής δυσλειτουργίας στους σκύλους, έχει αναφέρει ότι η αλλαγή συμπεριφοράς είναι πολλές φορές η πρώτη «κραυγή βοήθειας» ενός ηλικιωμένου ζώου. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να παρατηρείτε τη γλώσσα του σώματος του σκύλου σας και να αποφεύγετε καταστάσεις που τον στρεσάρουν.

3. Δείχνει περισσότερο άγχος

Αν ο σκύλος σας αρχίζει να περπατά νευρικά μέσα στο σπίτι, να φοβάται ή να αποφεύγει τις αγκαλιές και την επαφή, ίσως προσπαθεί να σας δείξει ότι δεν αισθάνεται ασφαλής.

Οι σκύλοι με γνωστική δυσλειτουργία συχνά γίνονται πιο ευαίσθητοι στους ήχους, στις κινήσεις ή ακόμη και στις μικρές αλλαγές της καθημερινότητας. Γι’ αυτό ένα ήρεμο σπίτι, με σταθερό πρόγραμμα μπορεί να τους βοηθήσει σημαντικά.

4. Ξεχνά τις συνήθειές του

Ένα ακόμη σημάδι που πρέπει να σας κινητοποιήσει είναι όταν ο σκύλος σας αρχίζει να ξεχνάει πράγματα που γνώριζε μια ζωή. Μπορεί να μην θυμάται εντολές που εκτελούσε εύκολα, να μπερδεύεται με τις καθημερινές του συνήθειες ή ακόμη και να κάνει την ανάγκη του μέσα στο σπίτι, παρότι ήταν εκπαιδευμένος.

Αυτό συχνά πληγώνει συναισθηματικά τους κηδεμόνες, όμως οι ειδικοί επισημαίνουν πως δεν πρέπει ποτέ να αντιμετωπίζεται με θυμό ή τιμωρία. Ο σκύλος δεν το κάνει επίτηδες αλλά είναι πιθανό να έχει ξεχάσει τι πρέπει να κάνει.

5. Κοιμάται περισσότερο ή ξυπνά τα βράδια

Οι αλλαγές στον ύπνο είναι επίσης συχνές. Πολλοί σκύλοι με άνοια κοιμούνται περισσότερες ώρες μέσα στην ημέρα, αλλά τη νύχτα γίνονται ανήσυχοι.

Μπορεί να περπατούν ασταμάτητα μέσα στο σπίτι, να κλαίνε, να γαβγίζουν χωρίς λόγο ή να μην μπορούν να ηρεμήσουν. Αυτή η αναστροφή του κύκλου ύπνου είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημάδια γνωστικής δυσλειτουργίας.

Ο Marc Bekoff, καθηγητής Συμπεριφοράς Ζώων και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, έχει τονίσει ότι «οι ηλικιωμένοι σκύλοι δεν χρειάζονται μόνο ιατρική φροντίδα αλλά και βαθιά συναισθηματική κατανόηση από τους ανθρώπους τους».

6. Δεν απολαμβάνει όσα λάτρευε

Ίσως το πιο δύσκολο σημείο για έναν κηδεμόνα είναι όταν βλέπει τον σκύλο του να χάνει το ενδιαφέρον του για πράγματα που κάποτε τον έκαναν ευτυχισμένο.

Ένα παιχνίδι που λάτρευε, μια βόλτα, η επαφή μαζί σας ή ακόμη και το φαγητό μπορεί να πάψουν να του προκαλούν ενθουσιασμό. Όσο σκληρό κι αν είναι να το παρακολουθείτε, αυτό που χρειάζονται περισσότερο είναι η παρουσία σας. Η υπομονή, η αγάπη και η φροντίδα σας μπορούν να είναι βάλσαμο στην καθημερινότητά τους.

Πότε πρέπει να μιλήσετε με κτηνίατρο

Αν παρατηρήσετε ότι ο σκύλος σας αλλάζει απότομα συμπεριφορά, δείχνει σύγχυση, δεν υιοθετεί πλέον τις συνήθειες που είχε για χρόνια ή παρουσιάζει έντονο άγχος, καλό είναι να απευθυνθείτε άμεσα στον κτηνίατρό σας. Η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη διαχείριση της κατάστασης και να προσφέρει καλύτερη ποιότητα ζωής στο ζώο. Οι ειδικοί εξηγούν πως, παρότι η άνοια δεν θεραπεύεται πλήρως, υπάρχουν τρόποι να βελτιωθεί σημαντικά η καθημερινότητα του σκύλου.

Η σταθερή ρουτίνα, η ήπια άσκηση, οι καθημερινές βόλτες χωρίς έντονο στρες, η σωστή διατροφή και η νοητική διέγερση μέσα από απλά παιχνίδια ή ήρεμη αλληλεπίδραση μπορούν να βοηθήσουν σημαντικά.

Στο τέλος της ημέρας, το λατρεμένο πλασματάκι που σας χάρισε χρόνια ανιδιοτελούς αγάπης αξίζει να νιώθει ασφαλές και ήρεμο μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής του.

Πηγές: American Kennel Club (AKC), American Veterinary Medical Association (AVMA).