Ένα από τα πράγματα που πρέπει να κάνουμε για να κατανοήσουμε περισσότερο το περιβάλλον, είναι να γνωρίσουμε καλύτερα τα πλάσματα που ζουν σε αυτό.

Ανάμεσά τους είναι και τα φίδια, τα ερπετά που μας προκαλούν φόβο, χωρίς να γνωρίζουμε το είδος τους. Η Ελλάδα είναι μια χώρα που έχει φίδια, τόσο σε κατοικημένες όσο και απομακρυσμένες περιοχές. Τα περισσότερα από αυτά που βλέπουμε είναι ακίνδυνα, δηλαδή μη δηλητηριώδη. Μόνο 7 είδη είναι δηλητηριώδη, με τα 5 από αυτά να είναι οχιές και το δάγκωμά τους είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο.

Το Μαύρο Φίδι της Γυάρου

Υπάρχει ένα φίδι, που ζει αποκλειστικά στη Γυάρο, το ακατοίκητο νησί των Κυκλάδων, απέναντι από το Λαύριο. Το όνομά του είναι Μαύρο Φίδι της Γυάρου και μοιάζει αρκετά με τη Δενδρογαλιά.

Η επιστημονική ονομασία του είναι Hierophis viridiflavus και ζει αποκλειστικά στη Γυάρο. Το συνολικό του μήκος φτάνει τα 90 εκατοστά, ενώ σε περιοχές που εξαπλώνεται φυσικά, μπορεί να ξεπεράσει και τα 150 εκατοστά.

Χαρακτηριστικά

Παρόλο που στην ονομασία του περιέχεται η λέξη “μαύρο”, δεν είναι όλα τα συγκεκριμένα φίδια μαύρα, αλλά τα συναντάμε σε διάφορα χρώματα. Τα ανήλικα άτομα είναι σχεδόν όμοια με αυτά της Δενδρογαλιάς (Hierophis gemonensis), έχουν χρώμα μπεζ-γκρι με διάσπαρτα στίγματα. Όσο ενηλικιώνονται, αποκτούν κατάμαυρο ενιαίο χρώμα, ενώ τα θηλυκά φαίνεται να μπορούν να είναι και πιο ανοιχτόχρωμα, έχοντας ένα μολυβί χρώμα, διατηρώντας αμυδρά κάποια χαρακτηριστικά των ανήλικων, όπως υπόλευκη κοιλιά και κάτω γνάθο και λευκά στίγματα στις αιχμές των ραχιαίων φολίδων, θυμίζοντας αρκετά την Δενδρογαλιά. Δεν μπορεί να συγχυστεί με τη Δενδρογαλιά, όμως, καθώς το Μαύρο Φίδι της Γυάρου είναι το μοναδικό φίδι που καταγράφεται στη Γυάρο.

Οι φολίδες είναι λείες και γυαλιστερές και διατάσσονται σε 19 σειρές στο μέσο του σώματος. Μεγάλες φολίδες-πλάκες στο κεφάλι. Όπως στα περισσότερα φίδια, τα αρσενικά διακρίνονται από τα θηλυκά και από την πιο μακριά και χοντρή ουρά.

Με τι τρέφεται

Στη Γυάρο τρέφεται κυρίως με σαύρες, ενδεχομένως και με μικρά πτηνά και με μικρότερα φίδια του είδους του (δεν έχουν καταγραφεί άλλα είδη φιδιού στο νησί). Στην πρώιμη ανήλικη φάση μπορεί να τραφεί με μεγάλα ασπόνδυλα.

Τι συμπεριφορά έχει το Μαύρο Φίδι της Γυάρου

Είναι ημερόβιο φίδι, πολύ νευρικό και ταχύτατο. Κυνηγά τη λεία του ενεργητικά, κυρίως σαύρες που απαντούν στο νησί. Περιορίζει τη δραστηριότητά του στις υψηλές θερμοκρασίες και φαίνεται να είναι πιο δραστήριο σε συνθήκες σχετικής δροσιάς και συννεφιάς, ειδικά τους ζεστούς μήνες του χρόνου. Πιθανότατα δραστηριοποιείται ολόκληρο τον χρόνο όταν οι συνθήκες είναι κατάλληλες. Θα διαφύγει ταχύτατα αν νιώσει ότι απειλείται, ενώ θα δαγκώσει δυνατά αν αρπαχτεί.

Ελάχιστα είναι γνωστά για την οικολογία του πληθυσμού της Γυάρου καθώς, λόγω του δυσπρόσιτου της περιοχής, δεν έχει μελετηθεί επαρκώς. Φαίνεται να είναι διαφοροποιημένος από τους πληθυσμούς των περιοχών προέλευσης, πιθανότατα λόγω μακράς προσαρμογής στο νησί της Γυάρου.

Παρόλα αυτά αναμένεται τα οικολογικά και βιολογικά χαρακτηριστικά να μοιάζουν με αυτά του μητρικού πληθυσμού: το είδος αναπαράγεται την άνοιξη και τα θηλυκά γεννούν 5-15 αυγά μέσα στο καλοκαίρι. Τα αρσενικά κρατούν επικράτειες τις οποίες διεκδικούν σθεναρά την άνοιξη, επιδιδόμενα σε μεταξύ τους μάχες. Οι μάχες είναι πολύ χαρακτηριστικές, με τα αρσενικά να τυλίγουν συνεχώς τα σώματά τους και αλληλο-σπρώχνονται με ανασηκωμένα τα κεφάλια. Ωριμάζει μετά το 4ο έτος της ηλικίας του και μπορεί να ξεπεράσει τα 15 χρόνια ζωής.

Από τι απειλείται

Αυτή τη στιγμή στο νησί παρατηρείται εισαγωγή γουρουνιών, κάτι που πιέζει το είδος. Απειλές θα μπορούσαν να είναι οποιεσδήποτε μεγάλες ανθρώπινες παρεμβάσεις, λόγω της περιορισμένης έκτασης του νησιού και του μικρού σε αριθμό πληθυσμού του είδους.

Καθεστώς κινδύνου

Αξιολογείται ως είδος Χαμηλού Κινδύνου (LC) στην Κόκκινη Λίστα της IUCN (2024) αλλά ως Κρισίμως Κινδυνεύον (CR) στον Κόκκινο Κατάλογο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας (2023).

Καθεστώς προστασίας

Προστατεύεται από:

α) την Κοινοτική Οδηγία 92/43/ΕΟΚ (Παράρτημα IV)

β) τη Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα II)

Με πληροφορίες από το herpetofauna.gr