Η γατούλα μας είναι ένα από τα πιο πολύτιμα πλάσματα της ζωής μας. Ξέρουμε πού προτιμά να κοιμάται, ποια ώρα θα μας ζητήσει φαγητό και ποιο παιχνίδι την ενθουσιάζει. Γι’ αυτό, όταν κάτι αλλάζει στη συμπεριφορά της, το αντιλαμβανόμαστε αμέσως.

Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να περνά περισσότερες ώρες κρυμμένη, να μην ενδιαφέρεται για παιχνίδι ή να αφήνει σχεδόν ανέγγιχτο το αγαπημένο της φαγητό. Τότε είναι φυσικό να αναρωτηθούμε μήπως είναι στενοχωρημένη ή ακόμη και καταθλιπτική.

Οι γάτες μπορούν να νιώσουν φόβο, άγχος, πένθος και έντονη συναισθηματική δυσφορία. Παρ’ όλα αυτά, οι ειδικοί είναι προσεκτικοί με τον όρο «κατάθλιψη», γιατί δεν μπορούμε να εφαρμόσουμε στις γάτες τα ίδια διαγνωστικά κριτήρια που χρησιμοποιούνται στους ανθρώπους. Πιο σωστό είναι να μιλάμε για συμπεριφορές που θυμίζουν καταθλιπτική διάθεση. Επίσης, πριν αποδώσουμε αυτές τις αλλαγές στην ψυχολογία τους, χρειάζεται πάντα να αποκλειστεί ένα πρόβλημα υγείας.

Το σημαντικότερο είναι να γνωρίζουμε τη δική μας γάτα γιατί δεν υπάρχει ένα ενιαίο πρότυπο συμπεριφοράς που να ταιριάζει σε όλες. Μια γατούλα μπορεί να είναι εξωστρεφής και «ομιλητική», ενώ μια άλλη να αγαπά περισσότερο την ηρεμία και την ανεξαρτησία της. Εκείνο που πρέπει να μας κινητοποιήσει δεν είναι το αν διαφέρει από κάποια άλλη γάτα, αλλά το αν έχει αλλάξει σε σχέση με τον συνηθισμένο εαυτό της.

Μια γάτα που ξαφνικά κρύβεται αποφεύγει την επαφή, κοιμάται περισσότερο ή σταματά να παίζει μπορεί να βιώνει στρες, πόνο ή αδιαθεσία. Κάποιες γάτες γίνονται πιο απόμακρες, ενώ άλλες ζητούν συνεχώς την παρουσία του κηδεμόνα τους. Αλλαγές μπορεί να εμφανιστούν και στην ομιλία τους. Για παράδειγμα μια γάτα που νιαούριζε συχνά μπορεί να γίνει ασυνήθιστα ήσυχη ή το αντίστροφο.

Ακόμη και η περιποίηση του τριχώματος μπορεί να μας δώσει πληροφορίες. Αν σταματήσει να περιποιείται το τρίχωμά της ή, αντίθετα, γλείφεται υπερβολικά και επίμονα, πρέπει να αναζητήσουμε την αιτία. Το ίδιο ισχύει όταν αρχίζει να ουρεί ή να αφοδεύει έξω από την άμμο της, όταν ξύνει περισσότερο από το συνηθισμένο, παρουσιάζει νευρικότητα ή γίνεται ξαφνικά επιθετική.

Η όρεξη είναι ένα «καμπανάκι» που δεν αγνοούμε

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται οποιαδήποτε σημαντική αλλαγή στην όρεξη. Η ανορεξία στη γάτα δεν είναι κάτι που περιμένουμε απλώς να «περάσει». Μπορεί να συνδέεται με πόνο, οδοντικά προβλήματα, παθήσεις των νεφρών, του πεπτικού ή άλλες ασθένειες, πέρα από το στρες. Η παρατεταμένη αποχή από το φαγητό μπορεί επίσης να σχετίζεται με λιπώδη νόσο του ήπατος, μια σοβαρή και δυνητικά απειλητική για τη ζωή της κατάσταση. Γι’ αυτό, αν η γατούλα μας σταματήσει να τρώει ή η όρεξή της μειωθεί αισθητά, επικοινωνούμε με τον κτηνίατρό μας.

Τι μπορεί να κάνει μια γάτα να αλλάξει

Οι γάτες αγαπούν τη ρουτίνα. Μια μετακόμιση, η άφιξη ενός νέου ανθρώπου ή ζώου, μια αλλαγή στο καθημερινό πρόγραμμα ή η απουσία ενός αγαπημένου προσώπου μπορούν να αποτελέσουν πηγές στρες.

Μπορούν επίσης να εμφανίσουν αλλαγές συμπεριφοράς ύστερα από την απώλεια ενός ανθρώπου ή ενός άλλου ζώου με το οποίο είχαν δεθεί. Μπορεί να γίνουν πιο ήσυχες, να κοιμούνται περισσότερο ή να έχουν μειωμένη όρεξη. Σε μια τέτοια περίοδο δεν τις πιέζουμε να «συνέλθουν». Στον αντίποδα προσφέρουμε σταθερότητα, ασφάλεια, την παρουσία μας και τον χρόνο που έχουν ανάγκη.

Ένας ακόμη παράγοντας είναι η πλήξη. Μια γάτα που ζει μέσα στο σπίτι μπορεί να είναι προστατευμένη από πολλούς κινδύνους, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι οι συναισθηματικές και συμπεριφορικές ανάγκες της καλύπτονται αυτόματα. Χρειάζεται ευκαιρίες για σκαρφάλωμα, εξερεύνηση, κρυψώνες, παρατήρηση από ψηλά και παιχνίδι που μιμείται το κυνήγι. Ένα ονυχοδρόμιο, ένα γατόδεντρο ή ένα απλό χαρτόκουτο μπορούν να κάνουν την καθημερινότητά της πιο ενδιαφέρουσα. Η Feline Veterinary Medical Association επισημαίνει επίσης ότι η κάλυψη των φυσικών και συναισθηματικών αναγκών είναι ουσιαστική για τις γάτες που ζουν αποκλειστικά μέσα στο σπίτι.

Τι λένε οι ειδικοί

Η Ilona Rodan, κτηνίατρος πιστοποιημένη στην Ιατρική της Γάτας, με εκπαίδευση στη συμπεριφορά των αιλουροειδών, τονίζει πως δεν αρκεί η γάτα μας να έχει τροφή, νερό και ένα ασφαλές σπίτι. Χρειάζεται να μπορεί να συμπεριφέρεται με βάση τα αρχέγονα ένστικτά της. Να κρύβεται όταν το επιλέγει, να ανεβαίνει ψηλά, να ξύνει τις κατάλληλες επιφάνειες, να παίζει, να παρατηρεί και να απομονώνεται όταν θέλει ησυχία.

Ο Dr. Carlo Siracusa, του University of Pennsylvania School of Veterinary Medicine στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ, επισημαίνει ότι οι αλλαγές στη συμπεριφορά δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στα «γεράματα». Νυχτερινά νιαουρίσματα, αποπροσανατολισμός, αλλαγές στον ύπνο, στην κοινωνικότητα, στη δραστηριότητα ή στη χρήση της άμμου αξίζει να συζητηθούν με τον κτηνίατρο.

Τέλος η Dr. Ashley Navarrette, Clinical Assistant Professor στο Texas A&M School of Veterinary Medicine & Biomedical Sciences, έχει εξηγήσει ότι συμπεριφορές που μοιάζουν με κατάθλιψη εμφανίζονται συχνά μετά από μια σημαντική αλλαγή ή ένα έντονο γεγονός στη ζωή ενός ζώου.

Πώς μπορούμε να τη βοηθήσουμε

Η φροντίδα της γατούλας μας δεν χρειάζεται να γίνει περίπλοκη. Η ψιψίνα μας έχει ανάγκη κυρίως από έναν κόσμο στον οποίο αισθάνεται ασφαλής. Προσπαθούμε να κρατάμε σταθερό το καθημερινό της πρόγραμμα, της προσφέρουμε ήσυχα σημεία για ξεκούραση και κρυψώνες, ανανεώνουμε τα παιχνίδια της και βρίσκουμε λίγο χρόνο κάθε ημέρα για ουσιαστική αλληλεπίδραση.

Δεν την πιέζουμε να έρθει στην αγκαλιά μας όταν θέλει να μείνει μόνη και δεν την τιμωρούμε αν ουρήσει έξω από την άμμο, ξύσει ένα έπιπλο ή παρουσιάσει κάποια άλλη ανεπιθύμητη συμπεριφορά. Η συμπεριφορά είναι ένας τρόπος επικοινωνίας. Αντί να θυμώσουμε, προσπαθούμε να ανακαλύψουμε τι έχει αλλάξει και τι μπορεί να την ενοχλεί.

Δεν θεωρούμε επίσης ότι μια δεύτερη γάτα είναι πάντα η λύση στη μοναξιά ή στο πένθος. Για ορισμένες γάτες ένας νέος σύντροφος μπορεί να γίνει υπέροχη παρέα, ενώ για άλλες μια τέτοια αλλαγή μπορεί να αυξήσει το στρες.

Ως υπεύθυνοι και στοργικοί κηδεμόνες γνωρίζουμε καλύτερα από τον καθένα τις μικρές συνήθειες της γάτας μας. Γι’ αυτό είμαστε και οι πρώτοι που μπορούμε να καταλάβουμε ότι κάτι δεν είναι όπως πριν. Η αγάπη μας γίνεται ακόμη πιο ουσιαστική όταν συνοδεύεται από παρατήρηση, σεβασμό και έγκαιρη βοήθεια.

Αν η αλλαγή στη συμπεριφορά επιμένει, αν η γάτα δεν τρώει, πονά, κρύβεται συνεχώς ή απλώς νιώθουμε ότι «δεν είναι ο εαυτός της», μιλάμε με τον κτηνίατρο. Μερικές φορές αυτή είναι η πιο τρυφερή πράξη φροντίδας που μπορούμε να της προσφέρουμε.

Πηγές: The Spruce Pets, University of Pennsylvania School of Veterinary Medicine, Texas A&M School of Veterinary Medicine & Biomedical Sciences