Με την πρώτη ματιά, μια αφρικανική αγριόγατα και μια οικόσιτη γάτα μπορεί να φαίνονται εντελώς διαφορετικές. Για τους περισσότερους η λέξη ”αγριόγατα” φέρνει στο μυαλό ζώα όπως το πούμα ή το τσιτάχ. Είναι όμως πραγματικά τόσο διαφορετικές αυτές οι δύο γάτες;

Η επιστημονική ονομασία της αφρικανικής αγριόγατας είναι Felis silvestris lybica και πρόκειται για τον βασικό άγριο πρόγονο της σημερινής οικόσιτης γάτας. Ναι, αυτής της γατούλας που κάθεται δίπλα μας στον καναπέ και θέλει συνέχεια χάδια και αγκαλιές.

Από την άγρια γάτα στην οικόσιτη

Οι γενετικές έρευνες έχουν δείξει ότι οι οικόσιτες γάτες συνδέονται στενά με διάφορα είδη αγριόγατας. Ωστόσο, η αφρικανική αγριόγατα θεωρείται ο άμεσος πρόγονος από τον οποίο προήλθαν οι πρώτες εξημερωμένες γάτες.

Για ποιο λόγο όμως εξημερώθηκαν οι άγριες γάτες; Η απάντηση είναι για όφελος τόσο των ανθρώπων όσο και των ίδιων των γατών. Όταν οι άνθρωποι εγκαταστάθηκαν σε μόνιμα μέρη, άρχισαν να αποθηκεύουν σιτηρά. Όμως εμφανίστηκαν ποντίκια, κάτι που ήταν κίνδυνος για τα σιτηρά. Οι αγριογάτες φυσικά πλησίαζαν για να κυνηγήσουν ποντίκια, κάτι που είχαν ανάγκη οι άνθρωποι. Έτσι άρχισε η σχέση των δύο. Για αμοιβαίο όφελος. Με αυτόν τον τρόπο εξημερώθηκαν οι γάτες.

Με την πάροδο των αιώνων οι γάτες αυτές εξαπλώθηκαν στην Ασία και την Ευρώπη και τελικά έφτασαν στη Βόρεια Αμερική.

Τα κοινά στοιχεία που έχει μια αφρικανική αγριόγατα με τη γατούλα που έχουμε σπίτι μας

Μέγεθος και σωματική διάπλαση

Η αφρικανική αγριόγατα έχει μήκος σώματος περίπου 46–76 εκατοστά και βάρος περίπου 2,7–6,4 κιλά. Το μέγεθός της είναι παρόμοιο με εκείνο αρκετών μεγαλόσωμων οικόσιτων γατών, όπως Αβησσυνίας και Βεγγάλης. Η αγριόγατα όμως είναι συνήθως ιδιαίτερα λεπτή, μυώδης και αθλητική. Ο λόγος για αυτή τη διαφορά δεν είναι άλλος από το ότι κινείται συνεχώς και κυνηγάει. Η ανάγκη επιβίωσης στη φύση συμβάλλει στη διατήρηση αυτής της φυσικής κατάστασης.

Πόδια

Τα πόδια της αφρικανικής αγριόγατας είναι σχετικά μακριά σε σχέση με το σώμα της. Αυτό αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα για το τρέξιμο, τα άλματα, την απότομη επίθεση προς το θήραμα και την αναρρίχηση πάνω σε δέντρα.

Τα ίδια λίγο πολύ βλέπουμε και στις δικές μας γάτες. Όταν μια γάτα κυνηγά ένα παιχνίδι, πηδά πάνω σε ένα αντικείμενο, κυνηγά ένα έντομο ή σκαρφαλώνει στο ονυχοδρόμιό της ή σε ένα ψηλό σημείο, ουσιαστικά εκφράζει συμπεριφορές που έχουν βαθιές ρίζες στην άγρια καταγωγή της.

Οπότε αυτό που πρέπει εμείς να ξέρουμε είναι ότι το παιχνίδι για τη γατούλα μας δεν είναι απλώς διασκέδαση αλλά κάτι που τη βοηθάει να διατηρεί τη σωματική της ευκινησία. Παράλληλα της προσφέρει και πνευματική διέγερση, κάτι πολύ σημαντικό.

Πατούσες και νύχια

Όπως οι οικόσιτες γάτες, έτσι και οι αφρικανικές αγριόγατες διαθέτουν ανασυρόμενα νύχια.Τα νύχια παραμένουν μέσα όταν το ζώο περπατά, αλλά βγαίνουν όταν θέλει να σκαρφαλώσει, να κυνηγήσει ή να αμυνθεί. Έτσι κάνουν και οι οικόσιτες γάτες.

Το ξύσιμο επίσης είναι κάτι σημαντικό και κοινό ανάμεσα στις δύο αυτές γάτες. Στη φύση, οι αγριόγατες χρησιμοποιούν τους κορμούς των δέντρων και άλλες επιφάνειες για να περιποιούνται τα νύχια τους. Αυτό εξηγεί γιατί το ξύσιμο αποτελεί τόσο έντονη και φυσιολογική ανάγκη στις οικόσιτες γάτες. Επιλέξτε ένα καλό ονυχοδρόμιο και βάλτε το σε ένα σημείο του σπιτιού που περνάει συνέχεια η γάτα σας.

Μάτια και νυχτερινή όραση

Τα μάτια της αφρικανικής αγριόγατας είναι εξαιρετικά προσαρμοσμένα στις συνθήκες χαμηλού φωτισμού. Ο αμφιβληστροειδής έχει ένα ανακλαστικό στρώμα, το οποίο βοηθά το διαθέσιμο φως να αξιοποιείται αποτελεσματικότερα. Οι κόρες των ματιών μπορούν να συστέλλονται σε λεπτές σχισμές στο έντονο φως και να διαστέλλονται σημαντικά σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού.

Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει και με τις οικόσιτες γάτες, οι οποίες έχουν εξαιρετικά ανεπτυγμένη όραση σε χαμηλό φωτισμό. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους μπορούν να κινούνται με μεγάλη άνεση μέσα στο σπίτι ακόμη και όταν ο φωτισμός είναι ελάχιστος.

Μουστάκια: Το γατίσιο GPS

Τα μουστάκια της γάτας αποτελούν σημαντικό αισθητηριακό όργανο. Τα μουστάκια αλλάζουν θέση ανάλογα με τη διάθεσή της και το τι συμβαίνει γύρω της. Ταυτόχρονα, επειδή είναι περίπου όσο το πλάτος του κεφαλιού της, τη βοηθούν να αντιλαμβάνεται τον χώρο και να εκτιμά αν μπορεί να περάσει μέσα από ένα στενό άνοιγμα. Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για ένα ζώο που κινείται και κυνηγά σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού.

Από την πλευρά μας σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να πειράζουμε ή να κόβουμε τα μουστάκια μιας γάτας.

Δόντια και τρόπος μάσησης

Η αφρικανική αγριόγατα είναι αυστηρά σαρκοφάγο ζώο και τρέφεται κυρίως με μικρά θηράματα, όπως τρωκτικά, πουλιά, ερπετά, βατράχους και έντομα. Τα δόντια της είναι κατασκευασμένα για αυτή τη διατροφή. Οι κυνόδοντες χρησιμοποιούνται για να πιάνουν και να συγκρατούν το θήραμα, ενώ οι γομφίοι είναι κατάλληλοι για να το κόψουν.

Ένα χαρακτηριστικό που μοιράζονται οι αγριόγατες με τις οικόσιτες γάτες είναι η πλάγια μάσηση. Όταν κόβουν την τροφή με τους γομφίους τους, συχνά γυρίζουν ελαφρά το κεφάλι τους στο πλάι, ώστε να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικότερα τα δόντια τους. Αυτό είναι κάτι που οι περισσότεροι γατογονείς έχουν εντοπίσει.

Αυτιά και επικοινωνία

Τα αυτιά της αφρικανικής αγριόγατας είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα και μπορούν να περιστρέφονται, επιτρέποντάς της να εντοπίζει την κατεύθυνση από την οποία προέρχεται ένας ήχος.

Ακριβώς όπως συμβαίνει και στις οικόσιτες γάτες, η θέση των αυτιών αποτελεί σημαντικό μέρος της επικοινωνίας. Το βλέπουμε άλλωστε όταν ακούγεται κάποιος θόρυβος στο σπίτι. Τα αυτιά της γάτας μας παίρνουν θέση.

Ουρά

Η ουρά της αφρικανικής αγριόγατας είναι συνήθως μακρύτερη από εκείνη πολλών οικόσιτων γατών και συμβάλλει στη διατήρηση της ισορροπίας κατά την κίνηση, την αναρρίχηση και το κυνήγι.

Αλλά και στις οικόσιτες γάτες, η ουρά έχει σημαντικό ρόλο στην επικοινωνία. Η ουρά αποτελεί ένα σημαντικό κομμάτι της «γλώσσας του σώματος» της γάτας.

Η άγρια γάτα που κρύβεται μέσα στην οικόσιτη

Χιλιάδες χρόνια δίπλα στον άνθρωπο ήταν αρκετά για να μετατρέψουν μια άγρια γάτα σε ένα από τα πιο αγαπημένα ζώα συντροφιάς. Όμως η εξημέρωση δεν εξαφάνισε τα ένστικτά της.

Κάθε φορά που η γάτα μας κυνηγά ένα παιχνίδι, κρύβεται πριν πεταχτεί πάνω του, ακονίζει τα νύχια της, σκαρφαλώνει σε ένα ψηλό σημείο ή παρακολουθεί με απόλυτη προσήλωση ένα έντομο, βλέπουμε μικρά σημάδια της άγριας ζωής που κληρονόμησε από τους προγόνους της.

Ίσως τελικά αυτό να είναι και ένα από τα πιο συναρπαστικά χαρακτηριστικά μιας γάτας: Το ότι είναι ταυτόχρονα κατοικίδιο και αρπακτικό, σύντροφος και κυνηγός. Ένας μικρός σύνδεσμος ανάμεσα στον δικό μας κόσμο και στην άγρια φύση.