Ο πλούσιος κόσμος της θάλασσας κρύβει πολλά πλάσματα, με τα οποία συναντιόμαστε σπάνια και σε ορισμένες περιπτώσεις δεν θα τα δούμε ποτέ. Ένα από αυτά είναι και ο ζιφιός, ένα πλάσμα για το οποίο πολλοί δεν ξέρουν τι ακριβώς είναι.

Από τις φωτογραφίες που βλέπουμε, ο ζιφιός εξωτερικά μοιάζει με δελφίνι και δείχνει πολύ μικρός για φάλαινα. Η επιστημονική του ονομασία δεν μας βοηθάει αφού είναι Ziphius cavirostris. Αυτό που μας δίνει την απάντηση που ψάχνουμε είναι το όνομα του ζιφιού στα αγγλικά, Cuvier’s beaked whale και έτσι καταλαβαίνουμε ότι ανήκει στην οικογένεια της φάλαινας και συγκεκριμένα στις ραμφοφάλαινες. 

Στη χώρα μας ζει στην Ελληνική Τάφρο, μια υποθαλάσσια οροσειρά με μεγάλο βάθος, που εκτείνεται από τη βόρεια Κέρκυρα και το Ιόνιο, μέχρι τη Ρόδο και την Κρήτη. Σε κάποια σημεία, το βάθος φτάνει τα 5 χιλιόμετρα, κάνοντας το σημείο ιδανικό πέρασμα για τα μεγάλα κήτη.

Το ταλέντο του ζιφιού

Σύμφωνα με τις καταγραφές των επιστημόνων, ο ζιφιός είναι πολύ καλός στις καταδύσεις, φτάνοντας σε μεγάλα βάθη και παραμένοντας στο νερό για ώρες. Ανήκει στα βαθιά καταδυόμενα κητώδη, στην κατηγορία με τα θαλάσσια θηλαστικά που μπορούν να καταδύονται σε χιλιάδες μέτρα βάθος για να βρουν τροφή, μένοντας κάτω από το νερό για πολλές ώρες. Στην ίδια κατηγορία βρίσκονται και οι φυσητήρες.

Τρέφεται κυρίως με βαθυπελαγικά καλαμάρια και ο μέσος όρος ζωής του είναι τα 40 χρόνια.

Ένα σχετικά άγνωστο και σπάνια παρατηρούμενο είδος θαλάσσιου θηλαστικού που ζει στις ελληνικές θάλασσες και το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος το μελετάει προσεκτικά εδώ και 26 χρόνια. Πρόκειται για το μοναδικό μεγάλο θαλάσσιο θηλαστικό της Μεσογείου που δεν πραγματοποιεί μεταναστεύσεις, αλλά παραμένει για σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του στην ίδια ευρύτερη θαλάσσια περιοχή, γεγονός που καθιστά την αποτελεσματική προστασία των ενδιαιτημάτων του ακόμη πιο σημαντική.

Οι Zιφιοί συγκαταλέγονται στα λιγότερο μελετημένα είδη κητωδών παγκοσμίως και αποφεύγουν γενικά την αλληλεπίδραση και την άμεση επαφή με τον άνθρωπο. Τους συγκεκριμένους ζιφιούς παρακολουθεί το Αρχιπέλαγος συστηματικά στην περιοχή από το 2000. Χρειάστηκαν πολλές εκατοντάδες ώρες έρευνας και διακριτικής παρουσίας στη θάλασσα, ώστε τα ζώα να εξοικειωθούν με την παρουσία των ανθρώπων του Αρχιπέλαγος και να μην την αντιλαμβάνονται ως απειλή. Κάθε προσέγγιση πραγματοποιείται με απόλυτο σεβασμό στη φυσική τους συμπεριφορά και με αυστηρά επιστημονικά πρωτόκολλα, ώστε να αποφεύγεται οποιαδήποτε όχληση.

Ζουν σε ολιγομελείς ομάδες, σε περιοχές με απότομο υποθαλάσσιο ανάγλυφο, όπου τα πολύ βαθιά νερά βρίσκονται σε μικρή απόσταση από την ακτή, συνήθως κατά μήκος θαλάσσιων τάφρων. Η έλλειψη γνώσεων για αυτά τα χαρισματικά θηλαστικά οφείλεται και στο γεγονός ότι οι ζιφιοί, στην αναζήτηση της τροφής τους, πραγματοποιούν από τις βαθύτερες και μεγαλύτερης διάρκειας καταδύσεις που έχουν καταγραφεί στα θηλαστικά – με μέγιστο καταγεγραμμένο βάθος σχεδόν 3.000 μέτρων και καταδύσεις διάρκειας έως 3 ώρες και 42 λεπτά.

Το μυστηριώδες τραγούδι των φαλαινών και η ομοιότητα με την ανθρώπινη γλώσσα

Πρόκειται για μια αλληλουχία ήχων που παράγουν αποκλειστικά οι αρσενικές φάλαινες και μπορεί να ταξιδέψει πολλά χιλιόμετρα κάτω από νερό.

Από τι απειλείται ο ζιφιός

Κύρια απειλή για τους ζιφιούς είναι η υποβρύχια ηχορύπανση που προκαλείται από εκρήξεις, σεισμικές έρευνες και τη χρήση ισχυρών στρατιωτικών σόναρ συγκεκριμένων συχνοτήτων.

Παρά την ολοένα και εντονότερη καταστροφή που προκαλεί ο άνθρωπος τις τελευταίες δεκαετίες στα θαλάσσια και χερσαία οικοσυστήματα, το γεγονός ότι αυτά τα μεγάλα θηλαστικά συνεχίζουν να ζουν στις θάλασσές μας μάς δίνει μεγάλη ελπίδα, αλλά μας θυμίζει και τη μεγάλη ευθύνη που έχουμε όλοι για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Η προστασία τους είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων από τα οποία εξαρτάται και η δική μας επιβίωση.

Με πληροφορίες από το Ινστιτούτο Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος