Οι γάτες συνυπάρχουν με τον άνθρωπο εδώ και πάρα πολλά χρόνια, χωρίς να έχουν υποστεί εξημέρωση με τον ίδιο τρόπο όπως οι σκύλοι. Αυτό έχει οδηγήσει στη διαμόρφωση της άποψης πως δεν δίνουν την ίδια σημασία στα συναισθήματα και γενικότερα στην ενέργεια των ανθρώπων.

Ωστόσο, η σύγχρονη έρευνα αλλά και οι εμπειρίες χιλιάδων κηδεμόνων δείχνουν ότι οι γάτες, όχι μόνο αντιλαμβάνονται τα ανθρώπινα συναισθήματα, αλλά συχνά προσαρμόζουν και τη συμπεριφορά τους σε αυτά.

Για να κατανοήσουμε πώς οι γάτες αντιλαμβάνονται τα ανθρώπινα συναισθήματα, πρέπει πρώτα να εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται γενικά τον κόσμο. Οι γάτες διαθέτουν εξαιρετικά ανεπτυγμένες αισθήσεις. Ακοή, όσφρηση και όραση, ιδιαίτερα σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού.

Μπορούν να ανιχνεύσουν μικρές αλλαγές στον τόνο της φωνής, τη στάση του σώματος και στη μυρωδιά του ανθρώπινου σώματος. Τα συναισθήματα, όπως ο φόβος ή το άγχος, συνοδεύονται από ορμονικές αλλαγές, τις οποίες οι γάτες είναι σε θέση να αντιληφθούν.

Ο ρόλος της φωνής και της γλώσσας σώματος

Οι γάτες δεν κατανοούν τη γλώσσα με τον ίδιο τρόπο που το κάνουν οι άνθρωποι, όμως αναγνωρίζουν μοτίβα στον τόνο και στον ρυθμό της φωνής. Ένας ήρεμος, χαμηλός τόνος συχνά τις καθησυχάζει, ενώ μια δυνατή ή απότομη φωνή μπορεί να τις αγχώσει. Μελέτες έχουν δείξει ότι οι γάτες μπορούν να διακρίνουν τη φωνή του κηδεμόνα τους από εκείνη ενός ξένου και να αντιδρούν διαφορετικά.

Παράλληλα, η γλώσσα του σώματος παίζει καθοριστικό ρόλο. Οι γάτες παρατηρούν τη στάση, τις κινήσεις και την ένταση του σώματος. Ένας άνθρωπος που κινείται νευρικά ή απότομα μπορεί να θεωρηθεί απειλητικός, ενώ η χαλαρή στάση και οι αργές κινήσεις δημιουργούν αίσθημα ασφάλειας.

Συναισθηματική μάθηση και εμπειρία

Η αντίληψη των ανθρώπινων συναισθημάτων από τις γάτες αναπτύσσεται πλήρως μέσα από την εμπειρία. Μέσω της καθημερινής αλληλεπίδρασης, οι γάτες μαθαίνουν να συνδέουν συγκεκριμένες συναισθηματικές καταστάσεις με συνέπειες και αποτελέσματα. Για παράδειγμα, αν ένας άνθρωπος είναι συχνά τρυφερός όταν είναι χαρούμενος, η γάτα θα συσχετίσει τη χαρούμενη διάθεση με θετικές εμπειρίες, όπως χάδια ή παιχνίδι.

Αντίστοιχα, το στρες ή ο θυμός μπορεί να συνδεθούν με δυσάρεστες καταστάσεις, όπως φωνές ή απότομες κινήσεις. Έτσι, η γάτα μαθαίνει να προσαρμόζει τη συμπεριφορά της. Θα την παρατηρήσετε να πλησιάζει περισσότερο σε στιγμές ηρεμίας και να απομακρύνεται όταν αντιλαμβάνεται ένταση στην ατμόσφαιρα.

Έχουν οι γάτες ενσυναίσθηση ή απλά προσαρμόζονται εύκολα σε καταστάσεις;

Ένα συχνό ερώτημα είναι αν οι γάτες νιώθουν πραγματική ενσυναίσθηση ή αν απλώς έχουν την ικανότητα να αντιλαμβάνονται καταστάσεις και να αντιδρούν σε ερεθίσματα. Παρόλο που ο όρος της ενσυναίσθησης είναι αρκετά πολύπλοκος, υπάρχουν ενδείξεις ότι οι γάτες παρουσιάζουν μορφές συναισθηματικής ανταπόκρισης.

Πολλοί κηδεμόνες αναφέρουν ότι οι γάτες τους πλησιάζουν όταν είναι λυπημένοι ή άρρωστοι, κάθονται κοντά τους ή δείχνουν πιο ήπια συμπεριφορά. Αυτό μπορεί να ερμηνευτεί είτε ως ανταπόκριση σε αλλαγές στη συμπεριφορά και στη μυρωδιά του ανθρώπου είτε ως κάποια μορφή συναισθηματικής κατανόησης. Όποιοι και αν είναι οι λόγοι, το αποτέλεσμα είναι μια συμπεριφορά που μοιάζει υποστηρικτική.

Οι διαφορές ανάμεσα στις γάτες

Όπως και οι άνθρωποι, έτσι και οι γάτες διαφέρουν σημαντικά ως προς την προσωπικότητα. Κάποιες είναι ιδιαίτερα κοινωνικές και δεκτικές στα ανθρώπινα συναισθήματα, ενώ άλλες είναι πιο ανεξάρτητες ή επιφυλακτικές. Παράγοντες όπως η γενετική προδιάθεση και οι εμπειρίες ζωής επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό το πώς μια γάτα αντιλαμβάνεται και αντιδρά στα συναισθήματα των ανθρώπων.

Μια γάτα που έχει μεγαλώσει σε ήρεμο και σταθερό περιβάλλον είναι πιθανότερο να δείχνει εμπιστοσύνη και να ανταποκρίνεται θετικά στα συναισθήματα του κηδεμόνα της. Αντίθετα, μια γάτα με τραυματικές εμπειρίες μπορεί να είναι πιο ευαίσθητη στο άγχος και λιγότερο πρόθυμη να πλησιάσει σε στιγμές έντασης.

Η αμφίδρομη σχέση ανθρώπου – γάτας

Η αντίληψη των ανθρώπινων συναισθημάτων από τις γάτες δεν είναι μονόπλευρη. Η σχέση είναι αμφίδρομη και εξελίσσεται με τον χρόνο. Όσο περισσότερο ένας άνθρωπος μαθαίνει να “διαβάζει” τα σήματα και τη γλώσσα σώματος της γάτας του, τόσο πιο αποτελεσματική γίνεται η επικοινωνία μεταξύ τους.

Αυτή η αλληλεπίδραση μπορεί να ενισχύσει τον συναισθηματικό δεσμό και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής και των δύο. Η γάτα αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια και ο άνθρωπος βιώνει μια βαθύτερη μορφή συντροφικότητας.

Οι γάτες μπορεί να μην αντιλαμβάνονται τα ανθρώπινα συναισθήματα με τον ίδιο τρόπο που το κάνουν οι άνθρωποι μεταξύ τους, όμως διαθέτουν μια αξιοσημείωτη ικανότητα να ανιχνεύουν και να ανταποκρίνονται στη συναισθηματική μας κατάσταση. Μέσα από τις αισθήσεις τους, τη σχέση με τον κηδεμόνα τους και τη μάθηση, αναπτύσσουν έναν μοναδικό τρόπο κατανόησης του ανθρώπινου κόσμου.