Αν ζείτε με έναν σκύλο, τον βλέπετε να χαίρεται όταν επιστρέφετε σπίτι, να σας αναζητά όταν φοβάται, να ενθουσιάζεται με μια καινούργια μυρωδιά και κάποιες φορές να διεκδικεί λίγο περισσότερο την προσοχή σας.

Και επειδή νοιάζεστε για το πώς αισθάνεται αυτό το υπέροχο πλάσμα που μοιράζεται την καθημερινότητά σας, αξίζει να γνωρίζετε τι λέει και η επιστήμη.

Για πολλά χρόνια υπήρχε η αντίληψη ότι τα ζώα λειτουργούν κυρίως με ένστικτα, σχεδόν σαν βιολογικές «μηχανές». Ωστόσο υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που δείχνουν ότι οι σκύλοι βιώνουν συναισθηματικές καταστάσεις και ότι στον οργανισμό και στον εγκέφαλό τους συμβαίνουν μεταβολές που σχετίζονται με αυτές. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι κάθε συναίσθημά τους είναι ίδιο με το δικό σας ούτε ότι πρέπει να ερμηνεύετε κάθε συμπεριφορά τους με ανθρώπινους όρους.

Η περιέργεια περνά από τη μύτη

Αν στη βόλτα ο σκύλος σας σταματά συνεχώς για να μυρίσει ένα δέντρο, ένα παγκάκι ή μια γωνία, δεν χάνει τον χρόνο του. Η όσφρηση είναι ένας από τους σημαντικότερους τρόπους με τους οποίους εξερευνά, γνωρίζει και κατανοεί το περιβάλλον του.

Η Alexandra Horowitz, Senior Lecturer of Psychology στο Barnard College στη Νέα Υόρκη και ερευνήτρια της νόησης και της όσφρησης των σκύλων, έχει αναδείξει μέσα από το επιστημονικό της έργο πόσο σημαντική είναι η όσφρηση για τον τρόπο με τον οποίο ένας σκύλος αντιλαμβάνεται τον κόσμο.

Σε μελέτη που πραγματοποίησε, οι σκύλοι που συμμετείχαν σε δραστηριότητες nosework, δηλαδή σε ασκήσεις αναζήτησης οσμών, εμφάνισαν πιο θετική στάση όταν βρέθηκαν μπροστά σε αμφίσημες καταστάσεις. Μην αντιμετωπίζετε, λοιπόν, κάθε στάση για μυρωδιές ως «καθυστέρηση». Αν το περιβάλλον είναι ασφαλές, αφήστε τον σκύλο σας να το εξερευνήσει όσο επιθυμεί. Άλλωστε η βόλτα δεν είναι μόνο άσκηση και τουαλέτα αλλά και πληροφορία, εξερεύνηση και συλλογή εμπειριών.

Νιώθουν ζήλια ή φθόνο τα σκυλιά;

Η ζήλια και ο φθόνος είναι σύνθετες έννοιες και δεν μπορούμε να υποθέσουμε ότι οι σκύλοι τις βιώνουν ακριβώς όπως οι άνθρωποι.

Σε μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2014 στο PLOS ONE, οι ερευνητές Christine R. Harris και Caroline Prouvost παρατήρησαν ότι οι σκύλοι εμφανίζουν περισσότερες συμπεριφορές που παρέπεμπαν σε ζήλια όταν ο κηδεμόνας τους έδειχνε τρυφερότητα σε άλλο σκύλο.

Αν, λοιπόν, το λατρεμένο σας σκυλάκι προσπαθεί να χωθεί ανάμεσά σας και σε ένα άλλο ζώο, μην βιαστείτε να τον χαρακτηρίσετε «ζηλιάρη». Μπορεί να ζητά προσοχή, να αισθάνεται ανασφάλεια ή απλώς να έχει μάθει ότι με αυτόν τον τρόπο κερδίζει ένα χαδάκι παραπάνω.

Η αγάπη έχει και βιολογικό αποτύπωμα

Οι σκύλοι δημιουργούν ισχυρούς κοινωνικούς δεσμούς με τους ανθρώπους και υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτή η ξεχωριστή σχέση έχει ακόμη και ορμονικό αποτύπωμα.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science το 2015 έδειξε ότι η παρατεταμένη αμοιβαία οπτική επαφή μεταξύ σκύλων και κηδεμόνων συνδέθηκε με αύξηση της ωκυτοκίνης και στις δύο πλευρές (σ.σ. ορμόνη που συμμετέχει στους μηχανισμούς του κοινωνικού δεσμού).

Ο Clive D. L. Wynne, Professor of Psychology και Director of the Canine Science Collaboratory στο Arizona State University, τονίζει πως η ήρεμη επαφή, το παιχνίδι, η επιβράβευση και η δυνατότητα του σκύλου σας να βρίσκεται κοντά σας χωρίς πίεση συμβάλλουν στο να οικοδομηθεί μια σχέση εμπιστοσύνης και ασφάλειας.

Μπορεί ο σκύλος να καταλάβει πώς αισθάνεστε;

Πολλοί από εσάς ίσως έχετε νιώσει ότι ο σκύλος σας «ξέρει» πότε είστε στενοχωρημένοι, αγχωμένοι ή χαρούμενοι. Μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2016 στο Biology Letters έδειξε ότι οι σκύλοι μπορούν να συνδυάζουν οπτικά και ακουστικά στοιχεία και να διακρίνουν θετικά από αρνητικά συναισθήματα τόσο στους ανθρώπους όσο και σε άλλους σκύλους.

Ερευνητές έχουν εξετάσει ακόμη και τον ρόλο της όσφρησης. Σε άλλη μελέτη, σκύλοι εκτέθηκαν σε ανθρώπινες οσμές που είχαν συλλεχθεί σε συνθήκες φόβου, χαράς ή ουδέτερης συναισθηματικής κατάστασης. Οι δε αντιδράσεις τους διέφεραν ανάλογα με την οσμή στην οποία εκτίθεντο.

Τι σημαίνει το «ένοχο» βλέμμα;

Οι σκύλοι μπορούν να βιώνουν βασικές συναισθηματικές καταστάσεις, όπως φόβο, ευχαρίστηση, διέγερση και απογοήτευση. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι κάθε έκφραση που σας θυμίζει ένα ανθρώπινο συναίσθημα έχει και την ίδια ακριβώς σημασία για εκείνους.

Η Horowitz που έχει μελετήσει το περίφημο «ένοχο βλέμμα» των σκύλων διαπίστωσε ότι αυτή η χαρακτηριστική συμπεριφορά συνδεόταν περισσότερο με την αντίδραση του σκύλου στο μάλωμα ή στη στάση του κηδεμόνα παρά με απόδειξη ότι το ζωάκι ένιωθε ενοχή επειδή είχε κάνει κάτι άσχημο.

Έτσι, όταν βλέπετε χαμηλωμένο κεφάλι, αυτιά προς τα πίσω ή ένα βλέμμα που αποφεύγει το δικό σας, μην θεωρείτε αυτομάτως ότι ο σκύλος «παραδέχεται την ενοχή του».

Στον αντίποδα, προσπαθήστε να παρατηρείτε συνολικά τη γλώσσα του σώματός του δηλαδή τα αυτιά, την ουρά, τη στάση, την αναπνοή, την απόσταση που επιλέγει να κρατήσει αλλά και όσα συμβαίνουν γύρω του.

Η σύγχυση στους σκύλους

Η σύγχυση δεν κατατάσσεται συνήθως στα βασικά συναισθήματα. Ένας σκύλος, όμως, μπορεί να βιώσει αβεβαιότητα ή απογοήτευση όταν δεν καταλαβαίνει τι του ζητάτε. Για παράδειγμα, αν σήμερα του επιτρέπετε κάτι και αύριο τον μαλώνετε για ακριβώς την ίδια συμπεριφορά, είναι πολύ πιθανό να μην μπορεί να αντιληφθεί τι περιμένετε από εκείνον.

Ο Marc Bekoff, «ηθολόγος και Ομότιμος Καθηγητής Οικολογίας και Εξελικτικής Βιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Κολοράντο», έχει ασχοληθεί εκτενώς με τη συμπεριφορά και τη συναισθηματική ζωή των ζώων. Στο έργο του δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ανάγκη να αντιμετωπίζουμε κάθε ζώο ως ξεχωριστό, παρατηρώντας τι μας δείχνει μέσα από τη συμπεριφορά του και σεβόμενοι τις επιλογές του.

Αυτό έχει άμεση εφαρμογή και στην καθημερινότητά σας. Όσο είναι εφικτό αφήστε τον σκύλο σας να σας δείξει αν θέλει χάδια, παιχνίδι, εξερεύνηση ή απλώς λίγη ησυχία γιατί ο σεβασμός στα όριά του είναι σημαντικό κομμάτι μιας υγιούς σχέσης. Το ότι ένας σκύλος σας αγαπά δεν σημαίνει ότι θέλει να τον αγγίζετε ή να παίζετε μαζί του κάθε στιγμή της ημέρας.

Κάθε σκύλος είναι μοναδικός

Δεν υπάρχει ένα εγχειρίδιο που να μεταφράζει κάθε κούνημα της ουράς ή κάθε βλέμμα γιατί η ηλικία, οι εμπειρίες, η κοινωνικοποίηση, η κατάσταση της υγείας του, η προσωπικότητα και το περιβάλλον επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο κάθε σκύλος εκφράζεται.

Μπορεί το σκυλάκι σας να μην έχει ακριβώς το ίδιο εύρος ή την ίδια πολυπλοκότητα συναισθημάτων με εσάς. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι όσα νιώθει είναι λιγότερο σημαντικά.

Να θυμάστε πως πίσω από την επιστήμη, τις ορμόνες και τις έρευνες, η σχέση με έναν σκύλο χτίζεται καθημερινά μέσα από την απλή συμβίωση και καθημερινότητα. Όσο περισσότερο προσπαθείτε να κατανοείτε όσα σας «λέει», τόσο πιο και δυνατός γίνεται ο δεσμός σας κάνοντας τη σχέση ανεκτίμητη.

Πηγές: sciencedirect.com, ncbi.nlm.nih.gov.com