Οι τετράποδοι φίλοι μας δεν μετρούν τον χρόνο όπως οι άνθρωποι. Δεν τους απασχολούν τα γενέθλια και οι αριθμοί. Εκείνα που έχουν σημασία για αυτούς είναι η επόμενη βόλτα, το χάδι των ανθρώπων τους, το αγαπημένο τους παιχνίδι και η παρουσία της οικογένειάς τους.

Κάποια στιγμή, όμως το άλλοτε ασταμάτητο κουτάβι αρχίζει να μεγαλώνει και φτάνει στην τρίτη ηλικία.  Η τρίτη όμως ηλικία δεν είναι λόγος ανησυχίας ούτε σημαίνει ότι το αγαπημένο μας κατοικίδιο δεν μπορεί να απολαμβάνει μια γεμάτη και ποιοτική ζωή. 

Μία από τις πιο συχνές απορίες των κηδεμόνων είναι πότε ακριβώς ένας σκύλος θεωρείται ηλικιωμένος. Η Jamie Whittenburg, κτηνίατρος (DVM) και διευθύντρια του Kingsgate Animal Hospital στο Τέξας των ΗΠΑ, εξηγεί ότι η ηλικία κατά την οποία ένας σκύλος θεωρείται ηλικιωμένος εξαρτάται κυρίως από το μέγεθός του. Τα μικρόσωμα σκυλάκια έχουν μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής και συνήθως μπαίνουν στην τρίτη ηλικία γύρω στα 10 τους. Οι μεσαίου μεγέθους φυλές θεωρούνται ηλικιωμένες περίπου στα 8-9 έτη, ενώ οι μεγαλόσωμες και γιγαντόσωμες από 7 ετών.

Ο λόγος είναι ότι οι μεγάλες φυλές αναπτύσσονται ταχύτερα και ο οργανισμός τους γερνά πιο γρήγορα. Για παράδειγμα, ένας Μεγάλος Δανός μπορεί να εμφανίσει σημάδια γήρανσης αρκετά νωρίτερα από ένα Μαλτέζ ή ένα Τσιουάουα.

Τι ισχύει με τα «ανθρώπινα χρόνια»

Για πολλά χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι κάθε χρόνος ζωής ενός σκύλου αντιστοιχεί σε 7 ανθρώπινα. Σήμερα γνωρίζουμε ότι αυτός ο υπολογισμός δεν είναι ακριβής.

Σύμφωνα με την American Veterinary Medical Association (AVMA), ο πρώτος χρόνος ζωής ενός σκύλου αντιστοιχεί περίπου σε 15 ανθρώπινα χρόνια, ο δεύτερος προσθέτει άλλα 9 και στη συνέχεια κάθε επιπλέον έτος αντιστοιχεί περίπου σε 4 έως 5 ανθρώπινα χρόνια. Έτσι, ένας σκύλος 6 ετών μπορεί να αντιστοιχεί περίπου σε έναν άνθρωπο 40 ετών, ενώ ένας σκύλος 10 ετών μπορεί να βρίσκεται ηλικιακά κοντά στα 60.

Πώς ο κτηνίατρος αντιλαμβάνεται την ηλικία

Πολλοί σκύλοι υιοθετούνται χωρίς να είναι γνωστή η πραγματική τους ηλικία. Η κατάσταση των δοντιών, η φθορά τους, η μυϊκή μάζα, η ελαστικότητα του δέρματος, η όψη των ματιών, ακόμη και ο τρόπος που κινείται το ζώο δίνουν σημαντικές πληροφορίες για την ηλικία του. Κατά συνέπεια η κτηνιατρική αξιολόγηση βοηθά να σχεδιαστεί το κατάλληλο πρόγραμμα πρόληψης και φροντίδας.

Τα πρώτα σημάδια της γήρανσης

Ένα από τα πρώτα σημάδια γήρανσης είναι οι λευκές ή γκρίζες τρίχες γύρω από το ρύγχος και τα μάτια. Παράλληλα, το τρίχωμα μπορεί να χάσει μέρος της λάμψης του, να γίνει πιο λεπτό ή να αλλάξει υφή.

Πολύ συχνά οι κηδεμόνες παρατηρούν ότι ο σκύλος τους κοιμάται περισσότερες ώρες μέσα στην ημέρα. Δεν έχει πλέον την ίδια διάθεση για ασταμάτητο παιχνίδι, κουράζεται ευκολότερα μετά τη βόλτα και προτιμά να ξεκουράζεται. Αυτή η αλλαγή είναι φυσιολογική, αρκεί να μην συνοδεύεται από έντονη αδυναμία ή άλλα συμπτώματα.

Αρκετοί παρουσιάζουν επίσης αλλαγές στο σωματικό τους βάρος. Οι περισσότεροι τείνουν να παίρνουν κιλά επειδή κινούνται λιγότερο και ο μεταβολισμός τους επιβραδύνεται. Υπάρχουν όμως και σκύλοι που χάνουν βάρος, είτε επειδή μειώνεται η όρεξή τους είτε επειδή υπάρχει κάποιο υποκείμενο πρόβλημα υγείας.

Ο Ernie Ward, κτηνίατρος και ιδρυτής της Association for Pet Obesity Prevention στις ΗΠΑ, τονίζει ότι η παχυσαρκία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες που επηρεάζουν αρνητικά την υγεία των ηλικιωμένων σκύλων, καθώς επιβαρύνει σημαντικά τις αρθρώσεις, δυσκολεύει την κίνηση και μειώνει την ποιότητα ζωής τους.

Αλλαγές στις αισθήσεις

Όπως συμβαίνει και στους ανθρώπους, έτσι και στους σκύλους η όραση και η ακοή μειώνονται σταδιακά με την ηλικία.

Ίσως δεν αντιδρούν αμέσως όταν τους φωνάζουν ή δείχνουν να μην αντιλαμβάνονται κάποιον που πλησιάζει από πίσω τους. Άλλες φορές μπορεί να σκοντάφτουν σε αντικείμενα ή να διστάζουν να κινηθούν σε άγνωστους χώρους, ιδιαίτερα όταν ο φωτισμός είναι χαμηλός.

Εάν οι άνθρωποί τους παρατηρήσουν θολωμένα μάτια, δακρύρροια ή έντονη δυσκολία στην όραση, είναι σημαντικό να συμβουλευτούν τον κτηνίατρο, καθώς πίσω από αυτά τα συμπτώματα μπορεί να κρύβονται παθήσεις όπως ο καταρράκτης ή το γλαύκωμα.

Οι αλλαγές στη συμπεριφορά δεν πρέπει να αγνοούνται

Ένας σκύλος που ξυπνούσε κάθε πρωί γεμάτος ενέργεια μπορεί ξαφνικά να δυσκολεύεται να σηκωθεί από το κρεβάτι του. Κάποιος άλλος μπορεί να δείχνει περισσότερο ευερέθιστος ή να απομονώνεται. Δεν είναι σπάνιο να εμφανιστεί σύγχυση, αποπροσανατολισμός ή αλλαγή στις καθημερινές συνήθειες.

Η Karen Becker, κτηνίατρος με πολυετή εμπειρία στην προληπτική και ολοκληρωμένη κτηνιατρική, επισημαίνει ότι οι ηλικιωμένοι σκύλοι μπορεί να εμφανίσουν γνωστική δυσλειτουργία, μια κατάσταση που μοιάζει με την άνοια στους ανθρώπους. Τα ζώα μπορεί να ξεχνούν γνώριμες διαδρομές μέσα στο σπίτι, να κοιμούνται την ημέρα και να περιφέρονται ανήσυχα τη νύχτα ή να μην ανταποκρίνονται όπως παλαιότερα στις εντολές.

Συχνότερα προβλήματα υγείας

Καθώς οι σκύλοι μεγαλώνουν αυξάνονται οι πιθανότητες εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας, περιοδοντικής νόσου, νεφρικής νόσου, καρδιοπαθειών, υποθυρεοειδισμού και ορισμένων μορφών καρκίνου. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η στοματική υγεία αποτελεί έναν από τους πιο παραμελημένους τομείς, παρότι η περιοδοντική νόσος επηρεάζει την πλειονότητα των σκύλων άνω των τριών ετών. Οι μεγαλύτερες φυλές εμφανίζουν συχνότερα προβλήματα στις αρθρώσεις και δυσπλασία ισχίων, ενώ άλλες φυλές έχουν γενετική προδιάθεση για καρδιακές ή οφθαλμολογικές παθήσεις.

Διατροφή

Οι διατροφικές ανάγκες αλλάζουν με την ηλικία. Μια τροφή ειδικά σχεδιασμένη για ηλικιωμένους σκύλους μπορεί να βοηθήσει στη διατήρηση του ιδανικού βάρους, της μυϊκής μάζας και της υγείας των αρθρώσεων. Εάν ο σκύλος παίρνει ή χάνει βάρος, ο κτηνίατρος είναι ο καταλληλότερος άνθρωπος για να προτείνει αλλαγές στη διατροφή ή συμπληρώματα όπως ωμέγα‑3 λιπαρά οξέα, γλυκοζαμίνη ή χονδροϊτίνη, όπου χρειάζεται.

Άσκηση και πνευματική διέγερση

Παρότι οι ηλικιωμένοι σκύλοι κουράζονται ευκολότερα, η ήπια καθημερινή άσκηση παραμένει απαραίτητη. Μικρότερες αλλά συχνότερες βόλτες, παιχνίδια αναζήτησης τροφής και διαδραστικά παιχνίδια βοηθούν τόσο το σώμα όσο και τον εγκέφαλο. Η πνευματική άσκηση μπορεί να συμβάλλει στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Φροντίδα στο σπίτι

Μικρές αλλαγές μπορούν να κάνουν μεγάλη διαφορά. Ένα μαλακό χουχουλιάρικο κρεβάτι, αντιολισθητικά χαλιά, εύκολη πρόσβαση στο νερό και ράμπες όπου υπάρχουν σκαλοπάτια μειώνουν την καταπόνηση των αρθρώσεων. Η Julie Buzby, κτηνίατρος στη Βόρεια Καρολίνα, τονίζει ότι αυτές οι προσαρμογές μπορούν να βελτιώσουν αισθητά την καθημερινότητα ενός ηλικιωμένου σκύλου.

Η καλή στοματική υγιεινή, οι εμβολιασμοί και η πρόληψη των παρασίτων παραμένουν απαραίτητα σε όλη τη ζωή του σκύλου.

Οι περισσότεροι κτηνίατροι συνιστούν προληπτικό έλεγχο κάθε 6 μήνες στους ηλικιωμένους σκύλους. Οι αιματολογικές εξετάσεις, η γενική ούρων και η πλήρης κλινική εξέταση μπορούν να εντοπίσουν προβλήματα πριν εμφανιστούν συμπτώματα.

Η ηλικία δεν αφαιρεί την αξία ούτε τη χαρά που προσφέρει ένας σκύλος στην οικογένειά του. Αντίθετα, τα χρόνια αυτά είναι μια ευκαιρία να ανταποδώσουν την αγάπη που τους χάρισε. Με υπομονή, σωστή φροντίδα και τακτική συνεργασία με τον κτηνίατρο, οι άνθρωποί τους μπορούν να του χαρίσουν μια άνετη, αξιοπρεπή και γεμάτη αγάπη τρίτη ηλικία.

Πηγές: American Animal Hospital Association, Cornell University College of Veterinary Medicines, American Kennel Club (AKC)