Έχετε παρατηρήσει ποτέ ότι όταν φωνάζετε τον σκύλο σας, εκείνος συνήθως τρέχει αμέσως προς το μέρος σας, ενώ η γάτα σας μπορεί να σας κοιτάξει για λίγα δευτερόλεπτα και στη συνέχεια να συνεχίσει ατάραχη αυτό που έκανε;

Η διαφορετική αυτή συμπεριφορά δεν είναι τυχαία. Παρόλο που οι γάτες μπορούν να αναγνωρίζουν το όνομά τους και τη φωνή του ανθρώπου τους, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι αισθάνονται την ίδια ανάγκη να ανταποκριθούν.

Για να καταλάβουμε το γιατί, χρειάζεται να εξετάσουμε τη διαφορετική ιστορία της εξημέρωσης των δύο ειδών.

Σκύλοι και γάτες δεν εξημερώθηκαν με τον ίδιο τρόπο

Οι σκύλοι ζουν δίπλα στους ανθρώπους εδώ και περίπου 30.000 χρόνια. Η εξημέρωσή τους δεν ήταν απλώς αποτέλεσμα της συμβίωσης, αλλά σε μεγάλο βαθμό μια διαδικασία κατά την οποία οι άνθρωποι επέλεγαν και αναπαρήγαγαν ζώα με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Σκοπός τους ήταν να έχουν ζώα με διάθεση να συνεργαστούν και να ακολουθήσουν ανθρώπινες οδηγίες.

Με την πάροδο των χρόνων, αυτή η διαδικασία συνέβαλε στη δημιουργία πολλών φυλών που ανταποκρίνονται εύκολα στην εκπαίδευση και στις εντολές.

Η ιστορία των γατών είναι κάπως διαφορετική. Η εξημέρωσή τους συνδέεται στενά με την αγροτική επανάσταση, περίπου πριν από 10.000 χρόνια. Όταν οι άνθρωποι άρχισαν να εγκαθίστανται μόνιμα σε συγκεκριμένες περιοχές, να καλλιεργούν τη γη και να αποθηκεύουν τρόφιμα, οι αποθήκες τους προσέλκυαν μεγάλους αριθμούς τρωκτικών.

Έτσι δημιουργήθηκε μια σχέση που ήταν ωφέλιμη και για τα δύο είδη. Οι άνθρωποι προσέφεραν στις γάτες ένα περιβάλλον πλούσιο σε τροφή, ενώ οι γάτες βοηθούσαν με τον τρόπο τους, στον περιορισμό των τρωκτικών που απειλούσαν τις τροφές.

Με άλλα λόγια, η σχέση ανθρώπου και γάτας φαίνεται να ξεκίνησε περισσότερο ως μια συνύπαρξη με “κέρδος” και για τις 2 πλευρές, παρά ως μια προσπάθεια των ανθρώπων να δημιουργήσουν ένα ζώο που θα υπάκουε στις εντολές τους.

Η γάτα αναγνωρίζει τη φωνή μας

Το γεγονός ότι μια γάτα δεν έρχεται όταν τη φωνάζουμε δεν σημαίνει ότι δεν μας ακούει ή ότι δεν αναγνωρίζει τη φωνή μας. Μια ενδιαφέρουσα μελέτη από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Τόκιο, η οποία δημοσιεύτηκε το 2013, εξέτασε ακριβώς αυτή την ικανότητα.

Στην έρευνα συμμετείχαν 20 γάτες. Οι ερευνητές έπαιξαν ηχογραφήσεις με τις φωνές τριών διαφορετικών αγνώστων και στη συνέχεια την ηχογράφηση της φωνής του ίδιου του κηδεμόνα. Φυσικά οι κηδεμόνες εκείνη τη στιγμή βρίσκονταν εκτός οπτικού πεδίου των ζώων. Παρατηρώντας τις αντιδράσεις των γατών, οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι τα ζώα μπορούσαν να ξεχωρίσουν τη φωνή του ανθρώπου τους.

Οι αντιδράσεις τους δεν ήταν απαραίτητα έντονες. Συχνά οι γάτες απλώς έστρεφαν το κεφάλι ή τα αυτιά τους προς την κατεύθυνση από την οποία ερχόταν ο ήχος. Ωστόσο αυτή η αντίδραση ήταν σημαντική, καθώς έδειχνε ότι οι γάτες είναι σε θέση να διακρίνουν διαφορετικούς ανθρώπους, έχοντας ως μοναδικό κριτήριο τη φωνή.

Το ότι μας αναγνωρίζει δεν σημαίνει και πως θα μας υπακούσει

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον σημείο. Το ότι μια γάτα αναγνωρίζει τη φωνή ή το όνομά της δεν σημαίνει ότι θα αποφασίσει και να έρθει κοντά μας.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της συγκεκριμένης έρευνας, οι γάτες φαίνεται να είναι ικανές να αντιλαμβάνονται ποιος τις καλεί. Η συμπεριφορά τους όμως δεν είναι “προγραμματισμένη” να ανταποκρίνεται στις ανθρώπινες εντολές. Έτσι όταν φωνάζουμε το όνομά τους και εκείνες γυρίζουν απλώς τα αυτιά ή το κεφάλι τους, πιθανότατα και μας έχουν ακούσει, και μας έχουν αναγνωρίσει.

Αυτό εξηγεί και μια συνηθισμένη εμπειρία πολλών κηδεμόνων γάτας: το ζώο μπορεί να κοιτάξει προς το μέρος τους όταν το φωνάζουν, αλλά να μην κάνει ούτε ένα βήμα για να πλησιάσει.

Δεν πρόκειται απαραίτητα για αδυναμία κατανόησης. Απλώς η γάτα μπορεί να μην έχει κάποιο ιδιαίτερο κίνητρο για να σταματήσει αυτό που κάνει.

Μπορεί μια γάτα να μάθει να έρχεται όταν την καλούμε;

Η απάντηση είναι ναι, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό. Η εκπαίδευση μιας γάτας μπορεί να βασιστεί στη θετική ενίσχυση, δηλαδή στη σύνδεση μιας συγκεκριμένης συμπεριφοράς με κάτι ευχάριστο. Για παράδειγμα, μπορούμε να λέμε το όνομα της γάτας και όταν εκείνη ανταποκρίνεται ή πλησιάζει, να της προσφέρουμε μια μικρή λιχουδιά που της αρέσει, όπως ένα κομματάκι μαγειρεμένου κοτόπουλου. Επαναλαμβάνοντας τη διαδικασία με συνέπεια για αρκετές ημέρες, η γάτα μπορεί σταδιακά να συνδέσει το όνομά της με μια θετική ανταμοιβή.

Φυσικά, κάθε γάτα έχει διαφορετικό χαρακτήρα. Κάποιες μπορεί να ανταποκριθούν γρήγορα, ενώ άλλες μπορεί να δείξουν ελάχιστο ενδιαφέρον για την εκπαίδευση. Η προσωπικότητα και το περιβάλλον παίζουν τον πιο σημαντικό ρόλο.

Δεν είναι ότι δεν μας αγαπούν

Η διαφορά ανάμεσα σε έναν σκύλο και μια γάτα όταν ακούν το όνομά τους έχει περισσότερο να κάνει με την εξημέρωση και την ιστορία τους, παρά με το αν μας αγαπούν ή όχι.

Οι σκύλοι εξελίχθηκαν μέσα από μια μακροχρόνια σχέση συνεργασίας με τον άνθρωπο, ενώ οι γάτες διατήρησαν σε μεγαλύτερο βαθμό την ανεξάρτητη συμπεριφορά τους.

Επομένως, την επόμενη φορά που θα φωνάξετε τη γάτα σας και εκείνη θα σας κοιτάξει χωρίς να κουνηθεί από τη θέση της, μην το πάρετε προσωπικά.

Μπορεί να σας έχει ακούσει, να έχει αναγνωρίσει τη φωνή σας και απλώς να έχει αποφασίσει ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει αρκετά…καλός λόγος για να σηκωθεί από τη θέση της.