Έχετε παρακολουθήσει ποτέ τον σκύλο σας να στέκεται μπροστά σε έναν καθρέφτη, να κοιτάζει επίμονα την αντανάκλασή του και αμέσως μετά να ξεκινάει να γαβγίζει;

Ίσως να γέρνει το κεφάλι του, να σηκώνει τα αυτιά του ή ακόμη και να προσπαθεί να πλησιάσει τον “άγνωστο” σκύλο που εμφανίστηκε μπροστά του.

Για εμάς, η εικόνα είναι συχνά αστεία. Τι βλέπει όμως ο σκύλος μας όταν κοιτάζει τον καθρέφτη και γιατί αντιδρά τόσο έντονα;

Τι συμβαίνει στο μυαλό του σκύλου;

Οι σκύλοι δεν αντιλαμβάνονται ότι αυτό που βλέπουν στον καθρέφτη είναι η δική τους εικόνα. Αντίθετα, μπορεί να θεωρήσουν ότι έχουν απέναντί τους έναν άλλο σκύλο, ο οποίος εμφανίστηκε ξαφνικά στον χώρο τους. Και για αυτό πολλοί αρχίζουν να γαβγίζουν.

Το παράξενο είναι ότι αυτός ο “άγνωστος” αντιγράφει κάθε τους κίνηση. Όταν ο σκύλος πλησιάζει, πλησιάζει κι εκείνος. Όταν κουνά την ουρά του, η ουρά του άλλου σκύλου κινείται με τον ίδιο τρόπο. Κι όταν γαβγίζει, η εικόνα εξακολουθεί να τον κοιτάζει χωρίς να αντιδρά όπως θα αντιδρούσε ένα πραγματικό ζώο.

Αυτή η ασυνήθιστη συμπεριφορά μπορεί να προκαλέσει περιέργεια, ενθουσιασμό ή ακόμη και δυσπιστία.

Η μύτη δίνει τις περισσότερες πληροφορίες

Για να καταλάβουμε καλύτερα αυτή τη συμπεριφορά, πρέπει να θυμηθούμε ότι οι σκύλοι αντιλαμβάνονται τον κόσμο διαφορετικά από εμάς. Η όσφρησή τους αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό εργαλείο επικοινωνίας και εξερεύνησης. Μέσα από τις μυρωδιές μπορούν να αντλήσουν πληροφορίες για άλλα ζώα, ανθρώπους και το περιβάλλον τους.

Ο σκύλος που βλέπει την αντανάκλασή του λαμβάνει ένα οπτικό ερέθισμα, αλλά δεν μπορεί να εντοπίσει την αντίστοιχη μυρωδιά ενός δεύτερου σκύλου. Δεν υπάρχει κανένα πραγματικό ζώο για να μυρίσει, να πλησιάσει ή να γνωρίσει.

Αυτή η διαφορά ανάμεσα σε όσα βλέπει και σε όσα αντιλαμβάνεται με τη μύτη του μπορεί να τον μπερδέψει. Με τον καιρό, αρκετοί σκύλοι χάνουν το ενδιαφέρον τους, καθώς η εικόνα δεν προσφέρει νέες πληροφορίες. Άλλοι ωστόσο συνεχίζουν να αντιδρούν, ιδιαίτερα όταν βλέπουν την αντανάκλασή τους ξαφνικά.

Αναγνωρίζουν τελικά οι σκύλοι τον εαυτό τους στον καθρέφτη;

Το αν οι σκύλοι καταλαβαίνουν ότι βλέπουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη είναι ένα ερώτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια τους επιστήμονες. Για να το εξετάσουν, χρησιμοποιούν ένα απλό τεστ: τοποθετούν ένα μικρό σημάδι στο σώμα ενός ζώου, σε σημείο που δεν μπορεί να δει απευθείας, και παρατηρούν αν θα προσπαθήσει να το αγγίξει όταν κοιτάξει την αντανάκλασή του.

Οι σκύλοι συνήθως δεν αντιδρούν με αυτόν τον τρόπο, όπως συμβαίνει με άλλα ζώα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν έχουν επίγνωση του εαυτού τους. Απλώς, μπορεί να αντιλαμβάνονται τον κόσμο διαφορετικά από εμάς.

Μάλιστα, έρευνες έχουν δείξει ότι μπορούν να ξεχωρίζουν τη δική τους μυρωδιά, κάτι που έχει κάνει τους επιστήμονες να αναρωτιούνται αν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους με τρόπους διαφορετικούς από τον καθρέφτη.

Ποια ζώα αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη;

Οι σκύλοι δεν είναι τα μόνα ζώα που έχουν τραβήξει την προσοχή των επιστημόνων σε αυτό το θέμα. Χιμπαντζήδες, ουρακοτάγκοι, δελφίνια και ασιατικοί ελέφαντες έχουν δείξει ότι μπορούν να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους στον καθρέφτη. Παρόμοια αποτελέσματα έχουν παρατηρηθεί και σε ορισμένα είδη πουλιών, όπως οι καρακάξες.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν και ορισμένα ψάρια, όπως οι καθαριστές της θάλασσας, που έχουν δείξει συμπεριφορές οι οποίες ίσως σχετίζονται με την αυτοαναγνώριση. Ωστόσο, οι επιστήμονες εξακολουθούν να μελετούν τα αποτελέσματα των ερευνών ώστε να καταλήξουν σε πιο ασφαλή συμπεράσματα.

Το σημαντικό είναι ότι κάθε ζώο αντιλαμβάνεται τον κόσμο με τον δικό του τρόπο. Έτσι, ακόμη κι αν ένας σκύλος δεν αναγνωρίζει τον εαυτό του στον καθρέφτη, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει σύνθετη συμπεριφορά ή ότι δεν καταλαβαίνει όσα συμβαίνουν γύρω του.

Γιατί κάποιοι σκύλοι γαβγίζουν και άλλοι αδιαφορούν;

Δεν αντιδρούν όλοι οι σκύλοι με τον ίδιο τρόπο. Ένας περίεργος και παιχνιδιάρης σκύλος μπορεί να προσπαθήσει να καλέσει την αντανάκλαση για παιχνίδι, κάνοντας μικρά πηδηματάκια ή παίρνοντας τη χαρακτηριστική στάση που δείχνει διάθεση για παιχνίδι.

Ένας πιο επιφυλακτικός σκύλος μπορεί να γαβγίζει για να απομακρύνει αυτό που θεωρεί πιθανή απειλή. Αντίθετα, ένας άλλος μπορεί να ρίξει μια σύντομη ματιά στον καθρέφτη και να συνεχίσει αμέσως τις δραστηριότητές του.

Η ηλικία, οι προηγούμενες εμπειρίες, ο χαρακτήρας και το επίπεδο διέγερσης επηρεάζουν την αντίδραση. Τα κουτάβια, για παράδειγμα, εξερευνούν διαρκώς νέα ερεθίσματα και ενδέχεται να αντιμετωπίσουν την αντανάκλαση ως ένα ενδιαφέρον παιχνίδι.

Πώς μπορούμε να τους βοηθήσουμε να ηρεμήσουν;

Αν ο σκύλος μας γαβγίζει στον καθρέφτη, είναι σημαντικό να παραμείνουμε ήρεμοι. Οι φωνές και οι απότομες κινήσεις μπορεί να αυξήσουν την έντασή του, ενώ η τιμωρία δεν τον βοηθά να κατανοήσει τι συμβαίνει.

Μπορούμε να του αποσπάσουμε απαλά την προσοχή με μια γνώριμη εντολή, όπως “έλα” ή “κάτσε”, και να τον επιβραβεύσουμε όταν απομακρύνεται ή παραμένει ήρεμος. Αν η αντανάκλαση τον αναστατώνει έντονα, μπορούμε να περιορίσουμε προσωρινά την πρόσβασή του στο συγκεκριμένο σημείο και να τον εξοικειώσουμε σταδιακά, χωρίς πίεση.