Ο σκυλάκος μας είναι ένα από τα πολυτιμότερα πλάσματα της ζωής μας. Γι’ αυτό νοιαζόμαστε να είναι χαρούμενος, να αισθάνεται ασφαλής και να βρίσκουμε τρόπους να συνεννοούμαστε μαζί του.

Η εκπαίδευση είναι μέρος αυτής της φροντίδας. Μας βοηθά να απολαμβάνουμε τις βόλτες, να τον προστατεύουμε από κινδύνους και να κάνουμε την καθημερινότητά μας πιο ευχάριστη.

Κάποιες φορές, όμως, αναρωτιόμαστε γιατί ένας σκύλος μαθαίνει αμέσως το «κάτσε», ενώ ένας άλλος προτιμά να εξερευνήσει κάθε μυρωδιά πριν υπακούσει στην εντολή μας. Μήπως ο δεύτερος είναι λιγότερο έξυπνος; Όχι απαραίτητα καθώς η ταχύτητα εκμάθησης εντολών δεν περιγράφει όλες τις ικανότητες του αγαπημένου μας φίλου.

Η εξυπνάδα δεν μετριέται μόνο με την υπακοή

Ο Stanley Coren, ψυχολόγος, συγγραφέας και ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Βρετανικής Κολομβίας, στο Βανκούβερ του Καναδά, διακρίνει διαφορετικές πλευρές της νοημοσύνης των σκύλων. Εκτός από την εκμάθηση εντολών, υπάρχουν η επίλυση προβλημάτων και οι ικανότητες που συνδέονται με την εργασία για την οποία αναπτύχθηκε κάθε φυλή.

Η γνωστή κατάταξή του βασίστηκε σε αξιολογήσεις κριτών αγώνων υπακοής. Στην υψηλότερη κατηγορία αναφέρονται λιγότερες από πέντε επαναλήψεις για νέες εντολές και ανταπόκριση από την πρώτη φορά τουλάχιστον στο 95%. Στη χαμηλότερη, περίπου 80–100 επαναλήψεις ή περισσότερες και ανταπόκριση 25% ή χαμηλότερη. Πρόκειται για γενικές εκτιμήσεις, όχι για κανόνες που ισχύουν για κάθε σκύλο.

Ο Coren επισημαίνει επίσης ότι, για να κατανοήσουμε την επικοινωνία μας, χρειάζεται να εξετάζουμε τη συμπεριφορά και των δύο πλευρών του λουριού. Αξίζει, λοιπόν, να παρατηρούμε και τον τρόπο με τον οποίο εμείς καθοδηγούμε τον σκύλο μας.

Πέντε φυλές σκύλων που συνήθως μαθαίνουν ευκολότερα

Μπόρντερ κόλεϊ

Το μπόρντερ κόλεϊ ξεχωρίζει για την ταχύτητα μάθησης και την προθυμία συνεργασίας του. Ως ποιμενικός σκύλος, έχει αναπτυχθεί για απαιτητική εργασία. Χρειάζεται καθημερινή κίνηση, δραστηριότητες και ευκαιρίες να χρησιμοποιεί το μυαλό του. Για τον κηδεμόνα του, η εύκολη εκμάθηση δεν σημαίνει απαραίτητα εύκολη καθημερινότητα. Ένας τόσο δραστήριος σκύλος χρειάζεται κατάλληλη απασχόληση, αλλά και βοήθεια για να μάθει να ξεκουράζεται.

Κανίς

Το κανίς έχει μεγάλη μαθησιακή ικανότητα και συχνά απολαμβάνει τις κοινές δραστηριότητες. Μπορεί, όμως, να είναι ευαίσθητο στην ένταση και στις απότομες αντιδράσεις. Η ήρεμη καθοδήγηση, η συνέπεια και η επιβράβευση το βοηθούν να προχωρά με αυτοπεποίθηση. Ένας έμπειρος εκπαιδευτής μπορεί να υποστηρίξει τον κηδεμόνα του, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η φυλή απευθύνεται αποκλειστικά σε ανθρώπους με προηγούμενη εμπειρία.

Γερμανικός ποιμενικός

Η ικανότητα μάθησης και συνεργασίας του γερμανικού ποιμενικού εξηγεί τη συμμετοχή του σε απαιτητικές εργασίες, όπως η αστυνομική υπηρεσία. Στο σπίτι χρειάζεται κοινωνικοποίηση, άσκηση και σταθερή, θετική εκπαίδευση. Δεν είναι γενικά δύσκολος στην εκπαίδευση, αλλά η πρόοδός του εξαρτάται και από την καθοδήγηση που δέχεται. Η φυλή δεν υποκαθιστά τον χαρακτήρα, τις εμπειρίες και τις ανάγκες του συγκεκριμένου σκύλου.

Γκόλντεν ριτρίβερ

Το γκόλντεν ριτρίβερ συχνά χαίρεται τη συνεργασία με τους ανθρώπους, ενώ το φαγητό αποτελεί ισχυρό κίνητρο για πολλά άτομα της φυλής. Αυτά διευκολύνουν τη μάθηση. Είναι, ωστόσο, δραστήριος σκύλος και χρειάζεται βόλτες, παιχνίδι και καθημερινή επαφή. Μπορεί να ταιριάξει σε μια δραστήρια οικογένεια, αρκεί οι κηδεμόνες του να καλύπτουν τις ανάγκες του και να μην περιμένουν αυτόματα άψογη συμπεριφορά.

Ντόμπερμαν

Το ντόμπερμαν αναπτύχθηκε ως σκύλος εργασίας και προστασίας και συνήθως μαθαίνει γρήγορα. Η εγρήγορση και η δύναμή του χρειάζονται υπεύθυνη καθοδήγηση, χωρίς εκφοβισμό. Η έγκαιρη κοινωνικοποίηση και η επιβράβευση ήρεμων συμπεριφορών βοηθούν τον κηδεμόνα του να χτίσει μια ασφαλή σχέση. Στόχος είναι ένας σκύλος που κατανοεί τι του ζητάμε και αισθάνεται άνετα μαζί μας.

Πέντε φυλές σκύλων που συχνά χρειάζονται περισσότερη υπομονή

Μπορζόι

Το μπορζόι είναι λαγωνικό, με έντονη τάση καταδίωξης. Μια γρήγορη κίνηση μπορεί να αποσπάσει την προσοχή του από το κάλεσμα του κηδεμόνα του. Συχνά είναι ήρεμο στο σπίτι, αλλά η εξάσκηση στην επιστροφή χρειάζεται προσοχή. Σε ανοιχτούς, μη περιφραγμένους χώρους, το λουρί αποτελεί ουσιαστικό μέτρο προστασίας. Η ανεξαρτησία του δεν σημαίνει αδυναμία μάθησης.

Τσόου τσόου

Το τσόου τσόου συχνά εμφανίζει ανεξάρτητη συμπεριφορά και μικρότερο ενδιαφέρον για επαναλαμβανόμενες ασκήσεις. Μπορεί επίσης να αναζητήσει τρόπο να φύγει από έναν ανεπαρκώς ασφαλισμένο χώρο. Οι κηδεμόνες του χρειάζεται να προσέχουν την περίφραξη και να βρίσκουν ανταμοιβές που του αρέσουν. Η ταμπέλα «πεισματάρης» δεν βοηθά όσο η ήπια κοινωνικοποίηση, η υπομονή και ο σεβασμός στα όριά του.

Μπουλντόγκ

Το μπουλντόγκ μπορεί να χρειάζεται περισσότερο χρόνο, αλλά δεν δικαιολογείται να θεωρείται λιγότερο έξυπνο. Μελέτη του 2023 έδειξε ότι αγγλικά και γαλλικά μπουλντόγκ στρέφονταν περισσότερο προς ανθρώπους και είχαν μικρότερη επιτυχία από σκύλους μούντι σε συγκεκριμένες δοκιμασίες πρόσβασης σε τροφή. Δεν αποδεικνύεται ότι «βάζουν τους ανθρώπους να δουλεύουν». Η εκπαίδευση χρειάζεται επίσης προσαρμογή στις αναπνευστικές αντοχές τους.

Μπασέντζι

Το μπασέντζι έχει μακρά ιστορία ως κυνηγετικός σκύλος και συχνά εκδηλώνει έντονη αυτονομία. Οι μονότονες επαναλήψεις μπορεί να μην κρατούν το ενδιαφέρον του. Σύντομες ασκήσεις, εναλλαγές και ευχάριστες ανταμοιβές βοηθούν τη συνεργασία. Η παλαιότητα μιας φυλής δεν αρκεί, πάντως, για να εξηγήσει την εκπαιδευσιμότητά της ούτε μας επιτρέπει να προβλέψουμε τις δυνατότητες κάθε σκύλου.

Αφγανικό λαγωνικό

Το αφγανικό λαγωνικό αναπτύχθηκε για καταδίωξη θηραμάτων και αυτόνομες αποφάσεις. Η σταθερή ανταπόκριση σε ανθρώπινα σήματα μπορεί να απαιτεί περισσότερη εξάσκηση. Χρειάζεται κατάλληλα κίνητρα και ασφαλείς χώρους. Ο χαρακτηρισμός μιας φυλής ως γενετικά «βασικής» δεν σημαίνει ότι οι σημερινοί εκπρόσωποί της είναι άμεσοι πρόγονοι άλλων φυλών. Ούτε συνεπάγεται ότι δεν μπορούν να εκπαιδευτούν καλά.

Πώς βοηθάμε τον αγαπημένο μας φίλο

Η Victoria Stilwell, διεθνώς γνωστή εκπαιδεύτρια και πιστοποιημένη σύμβουλος συμπεριφοράς σκύλων, η οποία δραστηριοποιείται στις ΗΠΑ, στην Ατλάντα και στη Νέα Υόρκη, συμβουλεύει να βρίσκουμε την ανταμοιβή που κινητοποιεί κάθε σκύλο, όπως τροφή, παιχνίδι ή μια αγαπημένη δραστηριότητα. Η εμπιστοσύνη και το ενδιαφέρον βοηθούν τη μάθηση, ενώ ο εκφοβισμός μπορεί να τραυματίσει τη σχέση μας.

Η εκμάθηση τουαλέτας είναι ξεχωριστή υπόθεση. Οι πολύ μικρόσωμοι σκύλοι μπορεί να χρειάζονται συχνότερες εξόδους. Σταθερή ρουτίνα και άμεση επιβράβευση βοηθούν, χωρίς τιμωρία για τα ατυχήματα.

Να θυμάστε πως ακόμη και οι απαιτητικότερες φυλές μπορούν να εκπαιδευτούν πολύ καλά με κατάλληλη καθοδήγηση. Κάθε σκύλος έχει επίσης δικές του κοινωνικές δεξιότητες και συναισθηματικές αντιδράσεις. Ο αγαπημένος μας φίλος χρειάζεται χρόνο, κατανόηση και έναν κηδεμόνα που χαίρεται την πρόοδό του.

Πηγές: Petcube, American Kennel Club, Scientific Reports